incaruationis xp̄i.

tetragrāmaton nō dicitur de aliquo niſi de deo vero tm̄.Hoc etiā exp̄ſſe dixit Rabbi moyſes in libro directionisꝑplexorū dicens exp̄ſſe: ꝙ omnia nomīa diuina deriuata ſunt ab oꝑibus diuinis: p̄ter nomē tetragrāmaton qd̓eſt appropriatū altiſſimo creatori: ⁊ ẜm ipſum ſolum denotat diuinam eſſentiam cum ꝓprietatibus ſuis intrinſecis. Cetera autē nomina diuina impoſita ſunt ab oꝑibusdiuinis: ſicut patet de hoc nomīe heloy ⁊ adonay: q̄ intercetera nomīa ſunt magis ꝓpria: et tamē hoc nomē heloyvel adonay imponit̉ ad ſignificandum deum ex generaliꝓuidentia: ⁊ propt̓ hoc cōmunicat̉ alijs. vnde iudices etſapientes ⁊ diuina ſapientia prediti aliquādo nominant̉.heloy in ſacra ſcriptura: vt dicit pſal̓. Ego dixi dij eſtis ⁊cͣIn hebraico ponit̉ heloym: ⁊ cōſimilia habent̉ in pluribus locis. ⁊ ſimiliter habet̉ de hoc nomine adonay quodimponit̉ ab vniuerſali p̄ſidentia. ⁊ ideo bene dicit̉ in ſcriptura de potentibus ⁊ regibus: non autem ita eſt de nomine domini tetragrāmaton qd̓ ſignificat diuinā eſſentiam nudam ⁊ puram abſqꝫ reſpectu adextra: vt dicit doctor p̄dictus: ⁊ ideo nō eſt cōmunicabile alteri. ⁊ ideo cuꝫip̄e chriſtus nominet̉ hoc nomine: vt patet ꝑ autoritatēallegatam Hiere. xxiij. patet ꝙ ip̄e chriſtus eſt verus dePropter hoc alij ſoluerūt aliter autoritatē p̄dictam corrumpētes veram litterā dicentes ꝙ ſic eſt in hebreo Hiere. xxiij. Et hoc eſt nomē eius qui vocauit eum dominusiuſtus noſter. ita ꝙ nomē dn̄i tetragrāmaton loco cuiꝰ ponit̉ in tranſlatione noſtra dominꝰ: vt dictū eſt: non refert̉.ad meſſiam filiū dauid: ſed ad deū verū qui vocabit ip̄mad liberationē populi iſrael quādo placuerit ſibi. ¶ Contra iſtam ſolutionē non poteſt argui: niſi oſtendendo ꝙſibi corrūpunt veram litterā: ⁊ negant veritatē vt negentchriſti diuinitatē. hoc aūt poſſet optime fieri ex antiquisbiblijs que nō eſſent corrupte in paſſu iſto: ⁊ in alijs in qͥbus ſit mētio de diuinitate xp̄i ſi haberi poſſēt. ⁊ hoc mōilli qui p̄ceſſerūt nos cōtra eos in hoc paſſu ⁊ cōſimilibꝰarguebant: licꝫ aūt ego non viderim aliquā bibliā iudeorum que nō ſit in paſſu iſto corrupta: tamē audiui a fidedignis ratiōe vite ⁊ cōſcientie ⁊ ſciētie affirmātibus iuramento: ꝙ ſic viderant in antiqͥs biblijs: ſicut habet trāſlatio Hiero. ſuꝑius inducta. Si autem nō poſſunt haberiantique biblie nō corrupte: recurrēdū eſt ad alias trāſlationes quas iudei rōnabiliter negare nō poſſunt. Et perhoc poterit p̄dicta falſitas dep̄hendi. Et primo dep̄hendit̉ ꝑ tranſlationē. lxx. interpretū que ſic habet vt tranſlatio Hiero. vt patet ꝑ officiū eccleſiaſticū qd̓ de iſta trāſlatione aſſumptū eſt: in quo quidē officio ſic ponit̉ iſta autoritas. In diebꝰ illis ſaluabit̉ iuda: ⁊ iſrael habitabit cōfidenter: ⁊ hoc eſt nomē qd̓ vocabūt eum dominꝰ iuſtusno ſter. Ex hoc patet ꝙ nomē domini tetragrāmaton adchriſtum refert̉. ¶ Sed quereret aliquis ⁊ bene quō. lxx.interpretes ſic trāſtulerunt: quia quātum poterant in ſuatranſlatiōe operiebāt diuinitatē ip̄ius xp̄i ne rex Ptolemeus crederet eos adorare duplicem diuinitatē: vt dicitHieronimꝰ in ꝓlogo pentatenchi: ⁊ in pluribus alijs locis ¶ Ad hoc eſt dicendū: ꝙ. lxx. in hoc loco ſufficienteoperuerāt diuinitatē chriſti: qꝛ tranſferēdo d̓ hebraico ingrecū non poſuerunt nomē dei tetragrāmaton: ſed locoeius poſuerūt nomen cōmune. kyrios. qd̓ in greco ſonatidem qd̓ dominꝰ apud nos. Et hoc nomē poteſt dici dedeo vero ſeu de quolibet magno principe ſeu magnate ⁊eodeꝫ modo Hiero. tranſferēs de hebraico in latinū poſuit nomen cōmune dominꝰ. qꝛ non habuit nomē ꝓpriūcorreſpondens nomini dn̄i tetragrāmaton. ideo loco eiꝰpoſuit hoc nomē cōmune: dominꝰ. qd̓ indifferēter dictūeſt de deo: ⁊ quolibet homīe magno: ꝓpter qd̓ autoritasHiere. xxiij. ſimiliter nō eſt efficax ad ꝓbandum chriſtidiuinitatē ẜm tranſlationē Hiero. ſed ſolum ex hebraicaveritate ẜm quē modū ego ꝓceſſi. ¶ Secūdo patet falſitas iudeoꝝ in loco p̄dicto ꝑ tranſlationē caldaicā que eſtautētica apud eos que ſic habet. Ecce dies veniunt dicitdominꝰ ⁊ ſuſcitabo dauid meſſiā iuſtū. vbi habemꝰ ger-

men iuſtū. Ex quo patꝫ ꝙ bec autoritas intelligit̉ de xp̄oad litterā: ⁊ ſequit̉ in tranſlatiōe caldaica. Et hoc eſt nomen qd̓ ip̄i appellabūt ei dominus iuſtus noſter. ⁊ Hiere. xxiij. tranſlatio caldaica habet. Et hoc eſt nomē qd̓ ip̄idicent ei: dn̄s iuſtus noſter. ⁊ ibi ponit̉ nomē dn̄i tetragrāmaton: vbi poſuit hoc nomē dominꝰ. Ex quo patet ꝙ inhebraica veritate nō eſt vocabit: ſed vocabūt. ⁊ ſic patꝫ ꝙnomē domini tetragrāmaton refert̉ ad meſſiam quo nomine dicit Hiere. ip̄m appellandū ſeu nominandū a populis ſibi ſubditis. Et ideo alij aliter ſoluerūt dicētes: ꝙꝑ hoc nomē non habet̉ ꝙ meſſias ſit deus: qꝛ non dicit̉ ꝙdebeat eſſe deus: ſed vocabit̉ deꝰ. Sed iſta rn̄ſio nō valetqꝛ iſta nomīatio vel vocatio ſi vera eſſet ſequit̉ ꝙ ſit deusre ſicut nomine: ſic autē eſt in ꝓpoſito: quia ibidem deusp̄mittit̉ de ip̄o ſic nomīato. Ecce dies veniūt dicit dominus ⁊ ſuſcitabo dauid germē iuſtū: ⁊ regnabit rex ⁊ ſapiens erit ⁊ faciet iudiciū ⁊ iuſticiā in terra. Hoc autē eſſetfalſum ſi nomē diuinitatis ꝓprium ſibi vſurparet: et illonomine vocari ſe ꝑmitteret: niſi ẜm veritateꝫ deus eſſet.Item licꝫ iudei expectent meſſiam purū hominē futurūtamē expectant eum ſicut ꝓphetam ſanctiſſimū ⁊ ſanctiorem Noyſe: hoc aūt eſſet impoſſibile ſi ꝑmitteret ſe vocari nomine dn̄i tetragrāmaton: niſi ſic eſſet ẜm veritatēīmo incurreret peccatū blaſphemie: ⁊ ſic patet ꝙ illa obiectio nulla eſt. ¶ Item ad probandū xp̄m eſſe verū deū⁊ hominē adducat̉ illa autoritas Eſa. ix. vbi de xp̄o ſic dicit̉. Paruulꝰ natus eſt nobis ⁊ filius datus eſt nobis etfactus eſt principatus ſuꝑ humerū eius: ⁊ vocabit̉ nomēeius admirabilis: cōſiliarius: deus fortis: pater futuri ſeculi: princeps pacis. Et ꝑ hoc ꝙ dicit̉: Paruulꝰ natus ⁊cͣoſtendit̉ ip̄ius chriſti vera humanitas. ꝑ hoc aūt ꝙ ſequit̉Et vocabit̉ nomē eius admirabilis ⁊cͣ. apparet eius diuinitas. Sed ad hoc reſpodent dicētes ꝙ in hebreo nō habet̉ vocabit̉: ſed vocabit. ⁊ ſic illud qd̓ īmediate ſequit̉ qd̓exprimit diuinitatē: non refert̉ ad paruulū natū: ſed adverū deum nominantē ipſum ⁊ nomen pueri ponit̉ in fine autoritatis cum dicit̉: Princeps pacis. ita ꝙ ẜm eosnon eſt princeps in nomīatiuo: ſed potius in vocatiuo: oprinceps. vel potiſſime in accuſatiuo. principē pacis: qd̓defacili poſſunt dicere: qꝛ nomīa apud eos ſut indeclinabilia. ⁊ ideo eodē modo ſcribit̉ nomīatiuꝰ ⁊ accuſatiuus.Eſt igit̉ ſenſus autoritatis ẜm eos. Paruulus natus eſtnobis ⁊cͣ. ⁊ vocabit ille qui eſt admirabilis ꝯſiliarius deꝰfortis pater futuri ſeculi nomen eius. id eſt paruuli nati:principē pacis. ⁊ ideo dicunt: ꝙ iſta autoritas eſt intelligēda de p̓ncipe Ezechia rege iuda ſub qͦ dn̄s dedit populo pacē interfecto exercitu Sennacherib regis aſſyriorūab angelo diuinitꝰ miſſo: vt habet̉. iiij. Regū. xix. vel ſi dicat̉ ꝙ de xp̄o debebat intelligi ꝑ hoc nō ꝓbat̉ eius diuinitas: ſed qꝛ ſic rn̄dentes corrupunt textū: ideo recurrendūeſt ad alias tranſlatiōes ſicut feci in aucͣte ſupradicta. Etpͥmo patet hoc falſū ꝑ. lxx. interp̄tes qͥ habēt h̓: vocabit̉. ſicut dicit Hiero. in ſua tranſlatiōe: ſed tn̄ in hoc differūt atrāſlatiōe Hiero. qꝛ noīa exprimētia diuinitatē xp̄i celauerāt in ſua tranſlatiōe rōne p̄dicta in p̄cedenti aucͣte: etideo ſic tranſtulerūt. Puer natꝰ ē nobis ⁊ filiꝰ datꝰ ē nobis cuiꝰ imperiū ſuꝑ humerū eiꝰ ⁊ vocabit̉ nomē eiꝰ magni cōſilij angelus. Et iſto mō in officio miſſe recitat̉ ī nauitate dn̄i: qꝛ officiū eccleſiaſticū in his q̄ accipiunt̉ de veteri teſtamēto ſequit̉ tranſlationē. lxx. interpretū ſaltē inpluribꝰ. ꝑ hāc aūt trāſlationē patet ꝙ in hebreo nō eſt vocabit: ſꝫ vocabit̉: vt iſti dicūt corrūpentes textū: ⁊ ꝑ ꝯn̄s ꝙiſta noīa admirabilis: cōſiliariꝰ: ⁊ deus fortis ⁊cͣ. que ſūtexprimētia diuinitatē referunt̉ ad puerū natū ſic̄ ⁊ illudqd̓ iſtis nomībꝰ corrn̄det in trāſlatiōe. lxx. ſcꝫ hoc. Et vocabit̉ nomē eius magni cōſilij angelꝰ. qd̓ idem ſignificatimplicite ⁊ velate: qꝛ iſta nomīa diuinitatē xp̄i exprimētia. ſignificāt explicite ⁊ manifeſte ꝙ maximū ꝯſiliū ⁊ ſecretū diuinū fuit in carnationis diuine myſteriū anteqͣꝫ ineffectu cōpleret̉. patet etiā ꝑ hāc trāſlationē ꝙ hec aucͣtasdiuinita-nō pōt ītelligi de Ezechia rege iuda qꝛ iſtan

xx iii