Epiſtola Pauli

Alij autē dicebant ꝙ erat terculiani qui fuit propinquusapl̓oruꝫ tempori. Sed modo indubitanter tenetur ꝙ eſtepiſtola pauli. quod probatur multiplici ratōne. prīo auctoritate eccleſie cuius eſt talia dubia determinare. in ſynodo autem niceno recepit eccleſia iſtam epiſtolam tanqͣꝫ ab apoſtolo ſcriptam. ſecundo hoc idem probatur perauctoritatē antiquoꝝ doctoꝝ ⁊ potiſſime beati dyoniſij qͥfuit diſcipulus beati pauli. Iſte autem in ſcriptis ſuis allegat dicta huius epiſtole tanqͣꝫ dicta pauli magiſtri ſui.tercio hoc probatur ex auctoritate Chryſo. ſuper epiſtolāiſtam dicentis. ꝙ paulus eā ſcripſit rome exiſtens. Poſtqͣꝫ enim biennio romē fuerat ꝓpter appellationē factā adceſarem. de qua habetur in actibus apoſtoloꝝ. habuit licentiam tranſeundi in hyſpaniam ⁊ iudeos ibi vidit ⁊ poſtea romā rediens de illo loco hanc epiſtolam eis ſcripſitvt dicit Chryſo. Quarto patet propoſitum ex his que dicuntur vltimo capitulo huius epiſtole videlicet ꝙ miſſafuit hec epiſtola per timotheum qui fuit filius ſpiritual̓pauli apoſtoli. Quinto hoc idem arguitur ex zelo apoſtoli ad ſalutem iudeorum. de quo zelo dicit ad Rom̄. ix.Optabam anathema eſſe pro fratribus meis qui ſunt cognari mei ex quibus xp̄s ẜm carnem ad Rom̄. ij. Ꝙdiuſum apl̓us gentiū miniſteriū meū honorificabo. ſi qͦ mōꝓuocē ad immolandū carnem meā. id eſt iudeos vt ſaluum faciam aliquos ex eis. ideo non eſt aliquo mō probabile: quin paulus ſcripſit iudeis ad eorum ſaluteꝫ. quitot alia ſcripſit alijs gentibus ꝓ ſalute earundē. nulla āepiſtola pauli dicit̉ ſcripta hebreis niſi iſta: ergo ⁊cͣ. Sexto probatur ꝓpoſitū ex zelo pauli apoſtoli ad euangelicā veritatē ex quo zelo rep̄hendit petrū manifeſte. vt habetur ad Gal̓. ij. Nūc aūt ita eſt ꝙ ſicut neceſſariū fuit eccleſiaſticā veritatē predicari ad conuerſionē fideliū. ſic neceſſarium fuit eam ſcribi ad confutatōꝫ hereſum inſurgētium propter quod Iohānes euangelium ſuū incipit anatiuitate xp̄i eterna. qꝛ videbat hereſim hebionitaꝝ īſurgere qui dicunt xp̄m ante mariā nō fuiſſe. paulus autemapl̓us vidit tꝑe ſuo hereſim nazareoꝝ inſurgere. qui dicūteſſe neceſſariū ad ſalutē ſeruare legē veterē. ⁊ nimiū inualuit hoc dictū. ita ꝙ etiā petrus aliquo modo offendit inobſeruatione legaliū ꝓpter quod paulus ei reſiſtit in facie vt dictū eſt. ideo non eſt veriſimile quin paulus apoſtolus aliquid ſcriberet conuerſis de iudaiſmo ad conſutationē hꝰ erroris. hoc autem fit in hac epiſtola vt ꝑtēbitdn̄o concedente. ⁊ ideo tenendū eſt indiſcuſſe. ꝙ iſta epl̓afuit a paulo apl̓o ſcripta. Ad primū argumentū patet ſolutio in ꝓlogo. non em̄ erat apl̓s iudeoꝝ ſꝫ gentiū. ẜm ꝙip̄e dicit ad Gal̓. ij. Creditū eſt mihi euāgeliū p̄pucij. ſicut ⁊ petro circūciſiōis qͥ em̄ oꝑatus ⁊cͣ. Et iō non ſcripſitin hac epl̓a que dirigebatur iudeis nomē ſui officij: ſiml̓rnec nomen ꝑſone. qꝛ ip̄e erat odioſus iudeis. vtꝫ in actibꝰapl̓oꝝ in multis locis. ꝓpt̓ qd̓ epl̓a fuiſſet minus receptaab eis ſi nomē pauli eſſet ibi p̄poſituꝫ. Ad ſcd̓m dd̓m ꝙſtilus eſt elegantior quia quilibet elegantius loquit̉ linguā ꝓpriam qͣꝫ alienam. ip̄e aūt paulus ſcripſit hanc epiſtolā ſolā hebrayce. ⁊ iō loquitur magis ornate. Sed contra hoc inſurgit vnum dubium. quia per infuſionem ſpirituſſancti habuit donum linguarum ẜm ꝙ habetur jͣ.Coꝝ. xiiij. Gratias ago deo meo ꝙ omnium veſtrū lingua loquor dona autem ſpirituſſancti perfecta ſunt. ergoita ꝑfecte loq̄batur alia idiomata ſicut hebraycū. Dicendum ꝙ donum linguarum datum eſt apoſtolis ad predicandum fidem xp̄i oībus populis. ⁊ ideo datum eſt hocdonum apoſtolis ꝓut faciebat ad efficaciā predicatōnis.ad hoc aūt nō multū facit ornatus verboꝝ. ſꝫ aliquandomagis impedit. vtꝫ ꝑ apl̓m. j. Coꝝ. ij. Sermo meus ⁊ predicatio mea non in ꝑſuaſibilibus humane ſapientie verbis ⁊cͣ. ⁊ ideo non eſt mirum ſi paulus apoſtolus habultaliquem ornatum verborum in hebrayca lingua ex hūana acquiſitione quem non habuit in alijs habuit tameliomnia idiomata inquātum valent ad efficaciā predicādi.¶ Sequitur Capl̓m .j.

dn̄s deus oīpotēs tēplū illius eſt. Pari igit̉ rōe adueniēte ſtatu ſcd̓o .ſ. noue legis cerimonie primi ſtatꝰ .i. legis veteris ceſſare debuerūt ⁊ induci alie q̄ ꝯuenirēt ſtatui nouelegis. ī qͦ bōa celeſtia expectāt̉ de ſuturo. ſꝫ bn̄ficia xp̄i habita ſunt de p̄terito. ⁊ iō qꝛ ceremonie veterꝭ legis ſigniſicabant xp̄m ventuꝝ dignū eſt ꝙ euacuent̉ in no. le. ī quamyſteriū xp̄i iam eſt p̄teritū. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit apl̓s ad hebreos. ix. Trāſlato ſacerdotio neceſſe eſt vt legis trāſlatiofiat .ſ. qͣꝫtū ad ceremōialia thurificatōe tn̄ accepta. qꝛ nō ſignificabat myſteriū xp̄i vēturi directe ſꝫ deuotōꝫ ppl̓r adchriſtum non autem debet eſſe minor deuotio ad chriſtum iam pn̄tialiter exhibitū qͣꝫ tūc erat ad ip̄m venturuꝫꝓpt̓ qd̓ in noua lege manet thurificatio. ꝑ quaꝫ deſignat̉miniſtroꝝ eccl̓ie ⁊ ip̄iꝰ ppl̓i deuatio Noralia aūt p̄ceptaeuacuant̉ tantūmō ẜm qͥd .ſ. qͣꝫtū ap imꝑfectōꝫ. Cuius rōeſt. qꝛ ſunt d̓ dictamīe recte rōis. ⁊ iō manēt qͣꝫtū ad ſb̓amp̄cepti. remota tn̄ imꝑfectōe. ſic̄ pꝫ Nat. v. vbi poſitis p̄ceptis moralibꝰ addit̉ ꝑfectio q̄ nō intellegebat̉ a iudeiseē ſb̓ p̄ceptor vn̄ ibidē dr̄. Audiſtis qꝛ dcm̄ eſt antiqͥs nonoccides ⁊cͣ. ⁊ ſupplet̉ illud qd̓ ſeqͥt̉. Ego āt dico vobis ꝙoīs qͥ iraſcit̉ frī ſuo ⁊cͣ. ⁊ eodē mō in ꝓhibitōe mechie poſito p̄cepto addit̉ ꝓhibitio interioris ꝯcupiſcētie. vn̄ ibidē dr̄. Audiſtis qꝛ dcm̄ ē antiqͥs. Nō mechaberis. ⁊ ſb̓dit̉Ego aūt dico vobis qͥcūqꝫ viderit mulierē ad cōcupiſcendū eā iā mechatus ē in corde ſuo. Et ſil̓r intelligendū eſtde alijs ⁊ ſic pꝫ ꝙ moralia p̄cepta veteris legis nō enacuantur qͣꝫtū ad ſb̓am legis. ſꝫ ſolū qͣꝫtū ad īꝑfectōꝫ. ꝓpt̓ qd̓dicit apl̓s .j. Coꝝ. xiij. Cū factꝰ ſum vir euacuaui q̄ erantꝑuuli. Statꝰ āt veteris legis ꝯꝑat̉ puero ẜm ꝙ hr̄ Galat.iij. Lex pedagogꝰ nr̄ fuit. pedagogꝰ āt ē ductor pueri. ſtatus noue legis ꝯꝑat̉ viro ꝑfecto. ⁊ iō ſic̄ manet idē hō qͣꝫ.tū ad ſubſtantiā ī puericia ⁊ virili etate remota tm̄ īꝑfection puericie. ſic ē de moraliū p̄ceptoꝝ euacuatōe. Iudicialia āt p̄cepta euacuātur t̓cio mō. qꝛ adueniēte lege gr̄eceſſat eoꝝ obligatio. poſſet tn̄ aliqͥs pͥncepſordīare ꝙ ẜuarētur in regno ſuo. ita tn̄ ꝙ n̄ reputaret ea eſſe obligatoriaex lege moyſi rō aūt p̄dicti ē. qꝛ iudicialia p̄cepta ꝑ ſe ⁊ directe nō erant ordīata ad ſignādū aliqͥd futuꝝ. ſicut erantceremonialia. ſꝫ erant ordīata ꝑ ſe ⁊ directe ad ꝯſeruandūordinē iuſticie in ppl̓o iudaico. qꝛ tn̄ ſtatꝰ illius ppl̓i erattotꝰ figural̓ reſpectu xp̄i. vt dicit apl̓s j. Coꝝ. x. In figuraꝯtingebāt illis. ꝑ ꝯn̄s ⁊ iudicialia p̄cepta illiꝰ ppl̓i erāt figuralia nō directe ſꝫ ex ꝯn̄ti. ⁊ iō ſi aliqͥs ẜuaret ea ex hͨtūc fuerūt ſtatuta. hͦ eēt dicere ꝙ ſtatꝰ ille adhuc durat qd̓ē erroneū ⁊ illicitū. ſi tn̄ aliqͥs pͥnceps vellet ea d̓ nouo ſtatuere poſſet licite. Conſiderādū tn̄ ꝙ in lege noua iudic:lia trāſierūt qͣꝫtū ad eoꝝ rigorē. qꝛ ſunt magis obſeruādain amore virtutis qͣꝫ tīore. qꝛ lex noua ē lex amorꝭ. ꝓpt̓ qd̓d̓r .j. Ioh̓. iiij. Perfecta charitas foras mittit timoreꝫ. Etſic pꝫ ex p̄dictis ꝙ oīa legis p̄cepta aliqͦ mō ꝑ euāgeliumeuacuāt̉ ꝓpt̓ qd̓ dicit apl̓s ad Ro. iij. alloq̄ns iudeos ī lege gloriātes. Vbi eſt gloriatio tua tu iudea qͥ in lege gloriaris. vt ſupra ꝓmiſerat Ro. iij. ca. Excluſa ē .i. euacuataSequit̉ ꝑ quā legē factoꝝ. q. d. nō legē āt factoꝝ vocat legē veterē. nulla aut res excludit ſeip̄am vel euacuat. Sequit̉. Sꝫ ꝑ legē fidei. legē fidei vocat legē nouā: ſic eī euacuat ⁊ excludit veterē. Patēt igit̉ tria p̄dicta in v̓bo prīonotata .ſ. īꝑfectio legis moſayce. ꝑfectio legis euāgelice: etordo vtriuſqꝫ. Ad maiorē aūt ſeq̄ntiū ⁊ p̄dictoꝝ euidentiam q̄rit̉. Utrū hec epl̓a ſit pauli apl̓i. Et arguit̉ prīo ꝙ n̄qꝛ in hac epl̓a nō tenet̉ modus ſcribēdi qͥ in alijs epiſtol̓pauli p̄ponēdo nomē ſuū ⁊ ſui apl̓atꝰ officium. vtꝫ. ergo⁊cͣ. Itē qꝛ elegātior ē ſtilꝰ in hac epl̓a qͣꝫ in alijs. Ad cōtrarium eſt vſus ⁊ conſuetudo eccleſie in qua allegat̉ iſta epiſtola tanqͣꝫ ab apl̓o ſcripta. Rn̄deo dicendo ꝙ ꝓpter rationes predictas ab aliquibꝰ fuit opinatū ꝙ hec epiſtola nōeſſet pauli: ꝓpter quod aliqui dicebāt ꝙ erat epl̓a Clemētis pape ⁊ martyris. Et mouebantur ad hoc qꝛ ip̄e ſcpͥſitathenienſibus epiſtolam per omnia conſimilē. Aij aūtdicebant ꝙ erat Luce euangeliſte ⁊ mouebantur ad hocquia ip̄e eam primo ſcripſit grece. vt dicitur in prologo.