Ad Romanos.
ſemē tuū: ſicut ſtelle celi etq harena maris. ⁊n̄ infamartus ē in fide: nec cōſiderauit corpꝰ ſuū emortuū: cuꝫs iam fere cētū eēt annoꝝ: ett emortuā vuluā ſare. In reꝓmiſſione etiā dei nō heſivtauit diffidētia: ſꝫ ꝯfortatx ē fide dans gl̓iam deo: pleniſſime ſciens qꝛ q̄cūqꝫ ꝓmiſit deꝰ potēs ē ⁊ facere.Iō ⁊ reputatū ē illi ad iuſticiā. Nō ē aūt ſcriptū tm̄ꝑꝑ ip̄m. qꝛ reputatū eſt illiad iuſticiā. ſꝫ ⁊ ꝓpter nos qͥbus reputabit̉ credentibꝰin eū: qͥ ſuſcitauit ih̓m xp̄mdn̄m nr̄m a mortuis: qͥ traditus ē ꝓpter delicta nr̄a.⁊ reſurrexit ꝓpt̓ iuſtificatōnem nr̄am. ¶ Ca. v.a¶ Uſtificati ergo ex fide pacem habeam527
s ad deū: ꝑ dn̄m nr̄m ieſumē xp̄m ꝑ quē habemꝰ acceſſūſꝫ ꝑ fidē in grām iſtā in qͣ ſtahmus ⁊ gloriamur ī ſpe gloirie filioꝝ dei. Nō ſolū aūtkſꝫ ⁊ gloriamur in tribulatōilbus ſcientes ꝙ tribulatioinpatiētiā oꝑat̉. patiētia aūtnꝓbatōꝫ: ꝓbatio ꝟo ſpem.o Spes aūt n̄ confundit: qͥah̓ charitas dei: diffuſa ē ī corrdibus nr̄is ꝑ ſpm̄ſanctums qͥ datus eſt nobis. Ut qͥdem̄ xp̄c cum adhuc infirmit eēmus ẜm tp̄s ꝓ īpijs morvtuus ē. Uix .n. ꝓ iuſto qͥsmorit̉. Nā ꝓ bono forſitāx qͥs audeat mori. Cōmēdaty aūt charitatē ſuā deꝰ ī nob̓z qm̄ ſi cū adhuc peccatoreſeēmus ẜm tp̄s: xp̄c ꝓ nob̓a mortuus ē: ml̓to igr̄ magꝭnūc iuſtificati ī ſanguīe ip̄i
ptꝫ impletū in multitudīe credētiū. quoꝝ aliqui credūtfide formata charitate. ⁊ illi cōꝑant̉ ſtell̓. Alij v̓o fide informi. ⁊ illi cōꝑant̉ harene maris. q ¶ Et nō infir. ē in fi.cū tn̄ ſenes ſint ꝑue ſpei. vt dic̄ ph̓s. ij. retho. r Nec cōſi.cor ſuū ⁊cͣ .i. ineptū ad generādū p̄ ſenectute. Sꝯͣ hoc vr̄qd̓ dicit̉ gen̄. xxv. ꝙabraaꝫ poſtea accepit aliā vxorē nō mine cethurā. que peperit ei plureſ filiosAd qd̓ dicēdum ꝙhec īpotētia ad generandū intelligit̉ d̓ſara q̄ erat ſterilis ⁊nonagenaria ſꝫ n̄ deiuuencula q̄ ad concipiēdū magis eratapta. qꝛ ex bona diſpoſitōe virtutis paſiue facilius fit conceptio etiaꝫ a debiliagēte. s ¶ Et emo.vul. ſare. quia deſierāt in ea fieri muliebria. vt dr̄ gen̄. xviij.t ¶ In repro. eti. deinō heſi. diffi. ꝯͣriū vr̄qd̓ abraā dixit gen̄.xvij. Putas ne centenario naſcet̉ puerq. d. nō. Ad qd̓ dicēdum ꝙ illud verbūnō fuit dubitatōis:ſꝫ admiratiōis de retā inſolita. ſicut luc.j. dixit maria. Quōfiet iſtud qꝛ virū nōcognoſco. ꝑꝑ quodabraā nō fuit punitꝰ ſicut zacharias pr̄ iohānis eo ꝙ dubitauit de ꝓmiſſione dei Luce .j. v ¶ Sꝫ cōfor. ē fi. dāsglo. deo .i. attribuēs ꝓmiſſum diuīe bonitati nō ſuis meritis. x ¶ Pleniſſime ſciēs ⁊cͣ. etiā ꝑ rōnē naͣlē ꝑ quā cognouit oīa fore deo poſſibilia. y ¶ Iō ⁊ reputatū. hic cōcludit̉ correlariū .ſ. ꝙ fides abrae n̄ ſolū valuit ſibi ſꝫ etiānobis qͥ ſumꝰ imitatores fidei ip̄ius. ⁊ hoc ē qd̓ dicit. Iō⁊ reputatū ē ei ⁊cͣ. ⁊ ſubdit̉. z ¶ Nō ē āt ſcri. ⁊cͣ. Ex quoptꝫ ꝙ facta ſingularia patrū ponūt̉ in ſacra ſcriptura. vtquedā vniuerſalia nō ꝑ p̄dicatōem ſꝫ etiā ꝑ exēplaritatē.hoc .n. duplici mō dr̄ vniuerſale. ſicut ſol dr̄ cā vniuerſal̓¶ Capl̓m. v.generabiliū. cetera patent.Oſtificati igit̉ ex fide. Suꝑius apl̓s abſtulit a romanis ⁊ iudeis credētibꝰ diſcordie mīam. on̄densIꝙ nullā hr̄ent ad inuicē p̄excellētiā. hic ꝯn̄r induc̄eos ad vnitatis cōcordiā on̄dens ꝙ vtriqͣꝫ iuſtificati eēntꝑ fidē ⁊ grām xp̄i eis cōem. ⁊ diuidit̉ in duo. qꝛ pͥmo on̄dit virtutē fidei in credētiū iuſtificatōe. ſecūdo eiꝰ ꝑfectōꝫin veteri legis ceſſatōe. c. vij. pͥma in duo. qꝛ pͥmo on̄dit ꝓpoſitu. ſcd̓o remouet erroneū dictū ca. ſequēti. pͥma adhūc in tres. pͥmo on̄dit virtutē fidei in iuſtificatōe credētiū. ſcd̓o hꝰ iuſtificatōis motiuū ibi: Ut qͥd .n. tercio modū ibi: Propterea. pͥma adhuc in duo. qꝛ pͥmo ꝓpoſituꝫon̄dit ex ꝯſecutōe boni. ſcd̓o ex tolerantia mali ibi: Nonſolū aūt. Circa primū cōſiderādū ꝙ iuſtificatio ē motusad iuſticiā ſicut albatio ē motꝰ ad albedinē. ⁊ iſte motusad iuſtificatōeꝫ pōt accipi dupliciter. Uno mō ꝑ modūſimplicis generatōis abſqꝫ receſiu a termino īpietatis. ſicūt adā fuit iuſtificatus in ſtatu īnocētie. Alio mō ꝑ modū mutatōis vel motꝰ qui includit receſſum a t̓mino culhe. ſicut iuſtificat̉ hō tēꝑe lapſe nature. ⁊ hoc mō accipit̉hic iuſtificatio. verūtn̄ qꝛ mutatio denoīat̉ a termino adque ⁊ n̄ a termīo a qͦ: ſicut dealbatio ad albedinē ad quā
terminat̉ ⁊ nō a nigredine ſeu medio colore. vn̄ incipit.ſic iuſtificatio nō denoīat̉ a culpa vel īpietate a qͣ incipit:ſꝫ a grā ad quā terminat̉. ita ꝙ magꝭ dr̄. iuſtificatio qͣꝫ pctīremiſſio. lꝫ vtrūqꝫ includat̉. Iſte v̓o acceſſus ad grām eſtꝑ deū ſicut ꝑ agens pͥncipale. ꝑ hūanitatē v̓o xp̄i ſicut ꝑagens inſtr̄ale. cōiuctū tn̄. ꝑ fidē v̓o ſeuſacr̄a fidei. ſicut peragēs inſtr̄ale ſeꝑatu ſic̄ edificatio domus eſt ab artificepͥncipaliter a manueꝰ ſicut ab inſtr̄o cōiuncto. ⁊ a ſecuri ſicut ab inſtr̄o ſeꝑato⁊ hec tangūt̉ hic iniuſtificatōe. cū ſeqͥt̉a ¶ Iuſtificati igr̄ exfide. ſicut ex inſtr̄oſeꝑato cōi iudeis etgentilibꝰ. b ¶ Pacē ha. i. cōcordia. q.d. vnitas fidei ⁊ ſacr̄oꝝ dꝫ eē cā ꝯcordie fideliū.c ¶ Ad deū qͥ ē cauſa pͥncipalis nr̄e iuſtificatōis.d ¶ Per do. no. ⁊cͣ.qͥ ẜm hūanitatē eſtnr̄e iuſtificatōis inſtr̄m coniūctū.e ¶ Per quē ac. ha..ſ. ad deū tāqͣꝫ ꝑ mediatorē dei ⁊ hoīm.f ¶ In grām iſtaꝫ. q̄iuſtificat formaliterg ¶ In qͣ ſta. in pn̄ti⁊ qꝛ ē arra glorie. iō ſubdit̉. h ¶ Et glo. in ſpe ⁊cͣ .i. ſctōꝝqͥ mō ſpāli dicūt̉ filij dei. qꝛ nō ſolū ſunt filij dei ꝓpter ſil̓itudinē nature q̄ ē in oībus hoībꝰ. ⁊ ſil̓itudineꝫ gr̄e q̄ ē inſolis iuſtis. ſꝫ etiā ꝑꝑ ſil̓itudinē glorie q̄ ē aſſil̓atio ꝑfecta.j. Io. iij. Scimus qꝛ cū apparuerit ſil̓es ei erimus.i ¶ Nō ſolū aūt. h̓ apl̓s on̄dit iuſtificatōis effectū qͣꝫtū adtolerantiā mali pene. ⁊ qꝛ nullus malū appetit niſi ꝓpterbonū cōiunctū ſicut potio amara ꝓpter ſanitatē. iō apl̓son̄dit bona cōiūcta malo pene. ſi patiēter tolerēt̉ quā tolerātiā facit iuſtificatio q̄ ē ꝑ grām. iō dic̄. i¶ Nō ſo. āt:.ſ. gloriamur in adeptōe boni. k ¶ Sꝫ ēt ⁊cͣ. q̄ ſunt malapenalia. ⁊ ſubdit̉ cā. l ¶ Sciētes qꝛ ⁊cͣ. i. facit: ſicut artēcitharizādi facit frequēs citharizatio. m ¶ Patīa aūt ꝓba .i. purgatōꝫ pctōꝝ. ſicut .n. macl̓a pctī aufert̉ ꝑ cordiscōtritōem. ſic reatꝰ pene ꝑ tribulatōꝫ patiēter toleratā.n ¶ Probatio v̓o ſpem .i. certā expectatōꝫ btītudīs. qꝛ remota culpa ⁊ pe̓a ptꝫ liber acceſſus ad gl̓iaꝫ. o ¶ Spesāt nō ꝯfun .i. tollit erubeſcētiā inquātū hō nō fruſtrat̉. eoqd̓ expectabat. p ¶ Quia charitas q̄ ē arra glorie.q ¶ Diffuſa ē ⁊cͣ. ſicut liqͦr p̄cioſus in vaſis. r ¶ Per ſpirituſanctū. qͥ charitatē infundit. Qui datꝰ ē nobis. nō ſolū in dono ſuo ſꝫ etiā ī ſeip̄o inqͣꝫtū ꝑ charitatē hr̄ in nob̓nouo mō. s ¶ Ut qͥd em̄. h̓ tāgit apl̓s nr̄e iuſtificatōismotiuū. ⁊ prīo h̓ motiuuꝫ excludit a nobis. d. Ut qͥd n.xp̄c cū adhuc infirmi eēmꝰ .ſ. īfirmitate pctī. t ¶ Scd̓mtꝑ̄s ⁊cͣ .i. ꝑ tp̄s triū dierū qͥ fuerūt int̓ eiꝰ mortē ⁊ reſurrectōꝫ tn̄ ꝑ ſynodochē. q. d. mors xp̄i nos iuſtificās ex nr̄ismeritꝭ n̄ ꝓceſſit. qd̓ ꝓbat ꝯn̄r. d. v ¶ Uix .n. ⁊cͣ. i. opꝰ hoīſqͣꝫtūcūqꝫ iuſti vix meret̉ vt qͥs ꝓ eo velit mori. ⁊ ml̓tominꝰ pctōr hͦ p̄t me̓ri. iō ꝯcludit ꝙ ꝓceſſit ex charitate dei. d.x ¶ Cōmēdat āt .i. cōmēdabile on̄dit. y ¶ Charitatē ⁊cͣ. ꝑip̄m iuſtificatꝭ. z ¶ Nm̄ ⁊cͣ. ꝓ nob̓ mortuꝰ ē. ex ſua lib̓acharitatę. a ¶ Nulto igr̄ ⁊cͣ .i. ꝑ paſſionē eiꝰ meritorie ⁊ꝑ grām formaliter.
x v