Epiſtola pauli.

ciſionē p̄uaricator legis esſ Non em̄ qͥ in manifeſto iuhdeus eſt: neqꝫ q̄ in manifeſto in carne ē circūciſio: ſedqui in abſcōdito iudeus ē:⁊ circūciſio cordis ī ſpū nōt lr̄a cuiꝰ laus nō ex homībꝰin ſed ex deo eſt. ¶ Capi. iij.Uid ergo ampliꝰ iudeo: aut que vtilitas:c circūciſionis. Multūdꝑ oēm modū. Primū qͥdeꝫē qꝛ credita ſūt illis eloquiat dei. Quid em̄ ſi quidā illosrū nō crediderūt. Nūquidincredulitas illoꝝ fidē deih euacuauit. Abſit. Eſt autēi deus verax oīs homo mē

dax ſicut ſcpͥtū eſt: vt iuſtifiinceris in ẜmoībꝰ tuis ⁊ vinncas cum iudicaris. Si aūtiniquitas noſtra iuſticiamo dei cōmendat: quid diceꝑmus. Nūquid iniquus eſtq̄ deus qui infert irā. Scd̓mhominē dico. Abſit. Alioquin quomodo iudicabits deus hunc mūdum. Si em̄t veritas dei in meo mendavcio abūdauit in gloriā ip̄iꝰqͥd adhuc et ego tanqͣꝫ peczcator iudicor: et ſicut blaſa phemamur ⁊ ſicut aiūt quibdam nos dicere faciamusc mala vt veniāt bona. Quorum damnatio iuſta eſt.

⁊ circūciſionē in corꝑe tuo. q. d. ſic: ꝯdēnabilē te oſtēdet.f ¶ Nō em̄ qͥ in manifeſto iudeꝰ. hic ex p̄dictꝭ infert correlariū .ſ. ꝙ duplex ē circūciſio. vna ſpūalis q̄ eſt p̄ciſio culpe. alia corꝑalis q̄ eſt p̄ciſio pellicule cooꝑientis mēbroꝝvirile. ⁊ pͥma melior eſt ſcd̓a. quāto aīa melior ē corꝑe. Etẜꝫ hͦ duplex ē iudeꝰ.vnꝰ ſpūalis qͥ habementē circūciſā. aliꝰcarnalis hn̄s carnēcircūciſā: ⁊ pͥmꝰ melior ē: ſicut et de circūciſiōe dictū ē. hoceſt qd̓ dr̄. f ¶ Nonem̄ q̄ in manifeſto .i.circūciſꝰ carne q̄ pōthomībꝰ apparere.¶ Iudeꝰ eſt .ſ. tm̄. ⁊ſil̓r dic̄ de circūciſione carnis. h ¶ Neqꝫ qͥ in manifeſto ⁊cͣ.ſꝫ qͥ in abſcōdito iudeus ē. qͥ circūciſuseſt mēte ſoli deo viſibili. i ¶ Et circūciſio cordis in ſpū. ſcꝫſancto qͥ vicia reſcindit. k ¶ Cuiꝰ .ſ. circūciſiōis ſpūalis.lLaus nō ex hoībꝰqͥ ſolū vidēt exteriora. m ¶ Sꝫ ex deo¶ In ca. ij. vbi dicit̉ in poſtilla.eſt. qͥ videt interiora.quia pͥmo noīati ſunt hebrei ab heber. ¶ Additio.Ebrei non nomīant̉ ab heber ꝓut in poſtilla. necetiā ab abrahā. ſed vn̄ hͨ denomīatio deriuet̉ on̄dit̉¶Nath̓ .xxj. in additiōe ⁊c̄.¶ In eo. ca. vbi dicit̉ in poſtilla. Non em̄. hic ex dictis infert correlariū.Ieremie. ix. ca. dr̄ ſic. Oēs gentes hn̄t p̄puciū. oīsAdditio.aūt domꝰ iſrl̓ incircūciſi ſunt corde. Ex qͣ pꝫ ꝙ duplex ē p̄puciū .ſ. ſpūale ⁊ corꝑale. ſil̓r ꝙ circūciſionō ſeruantiū legē eſt facta p̄puciū. ⁊ ꝓppeta cōcordat expreſſe cū apoſtolo ⁊cͣ.Replica.N ca. ij. epiſtole ad romanos vbi poſtil. dicit hebreos dictos ab heber Burg. opponit. ſꝫ eiꝰ oppoſitū corrigit̉ Gen̄. x. et. xij.¶ Capi. iij.Uid gͦ ampliꝰ iudeo. On̄ſo in qͦ iudei erāt peioꝯditiōis qͣꝫ alij. h̓ on̄dit̉ ꝙ erāt melioris. ⁊ diuidit̉duas ꝑtes: qꝛ pͥmo oſtēdit̉ ꝓpoſitn̄. ſcd̓o remouet̉quoddā obiectū: ibi. Quis em̄. ⁊ ē ſnīa talis ꝙ pͥmo mouet q̄ſtionē ex p̄dictꝭ. d. a ¶ Quid gͦ ampliꝰ iudeo .i. meliꝰ qͣꝫ gētili. b ¶ Aut q̄ vtilitas circūciſiōis a deo date patribꝰ ſanctꝭ cuiꝰ oꝑa ſut ꝑfecta Deūt̓. xxij. ⁊ rn̄det dicēsc ¶ Nultū ꝑ oēm modū. qd̓ on̄dit ꝯn̄ter di. d ¶ Primūquidē: qꝛ credita ſt̓ illis .i. ſpāliter credita. e ¶ Eloqͥa dein lege ⁊ ꝓph̓is q̄ in deū dirigunt ⁊ ad ſuſceptōeꝫ xp̄i diſponūt Gal̓. iij. Lex pedagogꝰ nr̄ fuit ī xp̄o. ⁊ de ꝓph̓is dicit ra. Sa. hebreꝰ ꝙ nō ſūt locuti niſi ad dies meſſie. qd̓ ēintelligēdū de pͥncipali intētōne ꝓut declaraui pleniꝰ inveteri teſta. Rō aūt qͣre lex ⁊ ꝓph̓e date ſt̓ ſingularit̓ ppl̓oiudaico. hec ē: qꝛ xp̄s ẜm carnē inde erat naſciturꝰ ꝓpterqd̓ p̄ alijs ppl̓is decēs erat ip̄m pollere qͣdaꝫ ſpāli ſctītatead quā inducūt lex ⁊ ꝓph̓e. f ¶ Quid em̄. Hic remouet̉q̄dā obiectio. ⁊ pͦ fit ꝓpoſitū. ſcd̓o tollit̉ qͦdda incidēs erroneū: ibi. Si aūt. Circa pͥmū dicit. f ¶ Quid em̄ ſi quidāilloꝝ nō crediderūt. q. d. nō obſtat p̄dictꝭ ꝙ pl̓es iudei fuerūt increduli: qꝛ eoꝝ īcredulitas nō abſtulit fidelitatē deide implēdo qd̓ ꝓmiſerat pr̄ibꝰ antiqͥs ī datiōe legis ⁊ aduētu xp̄i. ⁊ hͦ ē qd̓ dicit: g ¶ Nūquid incredulitas eoꝝ fidē dei .i. fidelitatē. b ¶ Euacuauit: abſit. Et ſb̓dit̉ rō. Eſtaūt deꝰ verax. implēdo ꝓmiſſuꝫ. in his q̄ ꝓmittunt̉ abſolute: cuiuſmodi ſt̓ p̄dicta. ſi aūt illud ꝓmittat̉ a deo ſb̓ cōditiōe ſic̄ ꝓſꝑitas tꝑalis fuit ꝓmiſſa iudeis ſi fidelit̓ ſerui

rent ei. nō tollit̉ diuīa v̓itas ꝑ aduerſitates eiꝰ īmiſſas qn̄receſſerūt a deo: qꝛ nō ſtabat ꝯditio. i ¶ Oīs hō mēdax.volūtas em̄ hūana mutabilis ē. ⁊ iō pōt eē mēdax ī ꝓmiſſis nō ſic aūt deꝰ. cuiꝰ volūtas ē īmutabilis. ⁊ ad hͦ induiexēplū de ꝓmiſſiōe facta ip̄i dauid abſolute de ꝯſeruatōeregni ſui et poſteriseiꝰ. cuiꝰ impletio nōfuit īpedita ꝑ pctm̄dauid cū berſabęe. ⁊hͦ eſt qd̓ dr̄. k ¶ Sicut ſcpͥtū ē psͣ. l. quēfecit dauid penitēsde dicto pctō: vt ibidem declaraui.¶ ¶ Ut iuſtificerꝭ ⁊cͣ.ibi p̄mittit̉. Tibi ſoli peccaui: ⁊ malumcorā te feci. ⁊ ſubintelligit̉. Remitte mͥ.Ut iuſtificeris ī ſermouibꝰ tuis .i. vt vitas ẜmōis tui appareat de ꝯſeruatiōe regni et xp̄o naſciturode me ſic̄ ꝓmiſiſti.m ¶ Et vincas cū iudicariſ. faciēdo ꝯͣriūquod de te iudicat̉ amultꝭ. poſt .n. adulteriū dauid cū berſabee ⁊ occiſionē vriemulti dicebāt ꝙ ꝓpter hͦ ꝓmiſſa dei facta dauid erāt retractata: qd̓ tn̄ nō erat veꝝ: qꝛ facta fuerāt abſolute. n ¶ Siaūt iniqͥtas nr̄a iuſticiā dei. Hic circa p̄dicta remo uet errorē incidentē. ex hͦ em̄ ꝙ ex pctīs hoīm apparet iuſticiadei cōmēdabilis: dixerūt aliqͥ ꝙ pctā ꝑ ſe faciūt ad gl̓iamdei: qd̓ apl̓s falſū on̄dit ducēdo ex hͦ ad triplex īcōueniēspͥmū ē ꝙ deꝰ eēt iniquꝰ inferēdo penā pctōribꝰ: cū ẜm hͦpctā ꝑ ſe faciāt ad gloriā ſuā. ⁊ hͦ eſt qd̓ dicit: n ¶ Si aūtiniqͥtas nr̄a iuſticiā dei cōmendat .i. cōmēdabilem facit.o ¶ Quid dicemꝰ. ad incōneniēs qd̓ ſeqͥt̉. p ¶ Nūquidiniquꝰ ē deꝰ qͥ infert irā .i. penā pctōribꝰ. hoc .n. ſeqͥt̉ ad dictū eoꝝ erroneū: iō ſequit̉. q ¶ Scd̓m hoīem dico .i. ẜmhoīes errātes dicto mō. q ¶ Albſit .ſ. deū eſſe inniquū.r ¶ Alioqͥn quō iudicabit deꝰ hūc mūdū. q. d. nll̓o mō bn̄ſi .n. eēt iniquꝰ nō poſſet eſſe bonꝰ iudex. nā eqͥtas ē optima ꝯditio iudicis. s ¶ Si em̄ veritas dei. Hic infert̉ ſecūdū incōueniēs. ſi .n. pctā facerēt ad gloriā dei. ſeq̄ret̉ ꝙpctōr poſſet nullo mō malꝰ dici: qꝛ nullꝰ dr̄ malꝰ faciēdoillud qd̓ ad gloriā dei ordinat̉. ⁊ hͦ eſt qd̓ dr̄. s ¶ Si em̄veritas dei .i. eiꝰ iuſticia. t ¶ In meo mēdacio .i. ꝑ meūpctm̄ qd̓ eſt qd̓dā mēdaciū. v ¶ Abūdauit ī gl̓iaꝫ ip̄iꝰ .i.declarauit iuſticiā eiꝰ glorioſā. x ¶ Quid adhuc ego. etloquit̉ apl̓us ī ꝑſona pctōris. y ¶ Tanqͣꝫ pctōr iudicor.ſcꝫ reus ꝯͣ ꝯdēnādus ꝓpt̓ pctm̄. q. d. nō eſſet hͦ rōnabile ſiillud dictū eēt verū. ⁊ ſic ex hͦ incōueniēti cōcludit̉ eē falſum. z ¶ Et nō ſic̄. hic infert terciū incōueniēs: qꝛ ſi pecata ꝑ ſe facerēt ad gloriā dei: eēt frequētanda: ſic̄ ⁊ oꝑv̓tutū. hoc aūt incōueniēs infert īplicando dictū p̄ſeudoapl̓oꝝ: qͥ diffamare nitebant̉ veros apl̓os: vt pꝫ ī pluribꝰlocis noui teſtamēti. ⁊ iō ex hͦ ꝙ paulꝰ cōmendās gratiadei dixit: Ubi abūdauit delictū ſuꝑabūdauit ⁊ gr̄a. jͣ. ca.v. ⁊ ex ſil̓ibꝰ v̓bis diſcipl̓oꝝ alioꝝ xp̄i dicebāt pſeudo apl̓ꝙ paulꝰ ⁊ alij xp̄i diſcipuli inducebāt ppl̓os ad multiplicationē peccati: vt ſic ꝑ multiplicationē maloꝝ venirentbona. ⁊ hͦ eſt qd̓ dicit: z ¶ Et nō ſicut blaſphemamur. apſeudo apl̓is. a ¶ Et ſicut aiūt quidā nos dicere. falſo tn̄b ¶ Faciamꝰ mala vt veniāt bona. imponebāt em̄ verisapl̓is ꝙ p̄dicabāt multicaplicationē pctōꝝ. c ¶ Quoꝝcōdemnatio iuſta eſt. qꝛ falſum crimē apl̓is imponebat.ex hoc igit̉ ꝙ peccata non ſunt frequētanda: et qꝛ dicereꝙ ſint frequētanda eſt erroneū cōcludit̉ falſitas illius dicti .ſ. ꝙ peccata faciāt ꝑ ſe ad gloriā dei. Ad maiorē intelle