Druckschrift 
[Quarta pars] (1493) [super libros Novi Testamenti]
Entstehung
Seite
114a
Einzelbild herunterladen
 

Iohannis

et gratiā ꝓ gratia: qꝛ lex ꝑmoyſen data ē gratia ⁊ veritas ꝑ ieſum xp̄m facta eſt.y Deum. nemo vidit vnqͣꝫ.Unigenitꝰ filius qui eſt ingͦ ſinu pr̄is: ip̄e enarrauit. Ethoc ē teſtimoniū ioh̓is qn̄miſerūt iudei ab hieroſoly-

e mis ſacerdotes et leuitasfad eū vt int̓rogarēt eū. Tuſꝫ qͥs es. Et cōfeſſus eſt ⁊ nō.i negauit. Et ꝯfeſſus: qꝛ nōkſum ego xp̄c. Et int̓rogauerūt eum. Quid gͦ. Helyasnes tu. Et dixit nō ſū. Pronpheta es tu. Et rn̄dit: non

linguis oīm loq̄bant̉: vt dr̄ Act̉. ij. ⁊ iō exꝑientia quodāmo cogͦſcebāt ip̄m xp̄m eē plenū gr̄e: ⁊ hͦ eſt qd̓ dr̄. Et deplenitudīe eiꝰ oēs nos accepimꝰ: Iſta dictio copulatiuaet: nō ꝯtinuat̉ lr̄e īmediate p̄cedēti que ꝯtinet v̓ba Ioh̓isbap. ſꝫ v̓ba Ioh̓is euāge. qn̄ ſupra dixerat: Et vidimꝰ eūqͣſi vnigenituꝫ a pr̄eplenū gr̄e ⁊ veritatꝭqꝛ h̓ declarat modūꝑ quē hͦ cogͦuerūt vtdictū eſt .ſ. ꝑ acceptionē ſpūſſancti d̓ eiꝰplenitudine: iō ſeqͥt̉v Et gr̄aꝫ ꝓ gratiapͥma .n. gr̄a dat̉ ſinemeritis: qꝛ an̄ gr̄amnō pōt hō mereri: ſꝫhabita pͥma gr̄a pōt.hō mereri de cōdigno augmētū gr̄e. ⁊iō ſecūda gr̄a dat̉ qͦdāmō ꝓ pͥma: qꝛ dat̉ ꝓ meritorio oꝑep̄cedēte ex ip̄a. Alit̓ pōt hoc exponi ⁊ magꝭ ꝓprie ad lr̄aꝫde lege noua ⁊ veteri. ita ꝙ lex vetus dr̄ gr̄a pͥma. magnaem̄ gr̄a fuit dare legē ſpālē ppl̓o dure ceruicis. ⁊ alia bn̄ficia illi ppl̓o collata ꝓpter qd̓ dicit̉ in psͣ. cxlvij. Non fecittalit̓ oī nātiōi ⁊cͣ. Quia tn̄ iſta lex erat imꝑfecta. loco illidata ē lex noua q̄ eſt ꝑfecta ⁊ maior gr̄a: ⁊ ſic exponit̉ illd̓Et gr̄aꝫ ꝓ gr̄a. q. d. Nō ſolū accepimꝰ de plenitudine xp̄iī receptiōe ſpūſſancti: ſꝫ cū hͦ accepimꝰ. Gratiā ꝓ gr̄a .i. legē nouā loco veteris. ꝓpter qd̓ ſubdit̉ quaſi exponēdo.x Quia lex ꝑ moy. data: gr̄a ⁊ ⁊ veritas ⁊cͣ. dr̄ aūt lex noua reſpectu veteris veritas: qꝛ illa fuit figura ⁊ vmbra illiꝰdicit̉ etiā gr̄a reſpectu eiꝰ: qꝛ qͣꝫuis lex vetꝰ ex liberalitatediuina fuerit illi ppl̓o data ꝓpter qd̓ pōt dici gr̄a large: eomō loquēdi qͦ qd̓libet donū gratis datū dr̄ gr̄a. nō tn̄ ꝯferebat gr̄aꝫ iuſtificantē ſic̄ facit lex noua. ¶¶ Deū nemovidit. Hic declarat ioh̓es qͣliter cogͦuerūt xp̄m fuiſſe plenū veritate. videlꝫ ꝑ doctrinā xp̄i qͥ docuit eos de ſecretisdiuinitatis. q̄ cōprehēdi nō pn̄t niſi ab eo in qͦ eſt plenitudo veritatꝭ: ⁊ hͦ eſt qd̓ dr̄. Deū nemo vidit vnqͣꝫ. nō accipit̉hic nemo ꝓ nullo hoīe: qꝛ in ſacra ſcriptura aliqn̄ accipit̉hō ꝓ oī creatura: eo ꝙ hꝫ aliquā ꝯueniētiā cū oī creaturaꝓpt̓ qd̓ dr̄ Mar. vl. Predicate euāgeliū oī creature ita nemo aliqn̄ accipit̉ ꝓ nll̓a creatura: ē igit̉ ſenſus. y Deūnemo vidit vnqͣꝫ .i. nulla creatura pōt viſiōe cōpreheſiōisvide̓ diuinā eſſentiā. ⁊ ſubdit a qͦ cōprehēdat̉. z Onigenitꝰ qͥ ē in ſinu pr̄is .i. ī intrīſecis diuinitatꝭ ip̄e cōprchēditeā: qꝛ hꝫ eandē noticiā cū pr̄e: ⁊ iō pōt de hoc alios pleniꝰinſtruere: iō ſequit̉. a Ip̄e enarrauit. ſic̄ pꝫ ex decurſueuēgelij ꝙ apl̓os de ſecretis diuinitatꝭ docuit: vt de myſterio trinitatis: ⁊ de multis alijs q̄ nō fuerūt ita explicite tradita ī lege ⁊ ꝓph̓is ſic̄ xp̄c explicauit. b Et hoc ē teſtimoniū. Poſtqͣꝫ euangeliſta declarauit mobū qͦ habuerūtnoticiā de plenitudine xp̄i ꝑ viſū. h̓ ꝯn̄r declarat aliū modū qͦ eundē cogͦuerūt ꝑ auditū: videlꝫ ꝑ ioh̓is teſtimoniū⁊ diuidit̉ in duas ꝑtes: qꝛ pͥmo manifeſtat teſtimoniū Iohānis factū in xp̄i abn̄tia. ſecūdū teſtimoniū ioh̓is de xp̄oin eiꝰ pn̄tia: ibi. altera die. Prīo teſtimoniū dedit ioh̓es īterrogatꝰ. ⁊ diuidit̉ in duas: qꝛ pͥmo fuit int̓rogatꝰ d̓ ꝑſona. ſecūdo de officio: ibi. Et qui miſſi fuerant. Prima adhūc in duas: qꝛ pͥmo ponit̉ teſtimoniū ioh̓is ꝑ modū negatiōis. ſecūdo ꝑ modū affirmatiōis: ibi. Dixerūt ei. Prima adhuc in tres ẜm tres queſtiōes factas ip̄i iohanni. ettres reſpōſiones correſpōdētes. ſecūda ibi. Et interrogauerunt. tercia ibi. Propheta. Circa primū aduertendū ꝙtempore p̄dicationis iohānis erat famoſa opinio ⁊ maxime in hieruſalē vbi vigebat ſtudiū legis ⁊ ꝓphetarū ꝙ tēpus aduentus meſſie eſſet de ꝓximo. primo qꝛ videbantab eis ablatū eſſe regnū vt declaraui ſuꝑ Natheū ⁊ Danielē. ⁊ hoc fuerat eis datū ꝓ ſigno aduentꝰ meſſie Gen̄.xlix. Non auferet̉ ſceptrū de iuda ⁊cͣ. Secūdo qꝛ videbātcōpletas ebdomadas dictas a Daniele de aduētu ſancti-

ſanctorū que cōplete fuerunt in natiuitate chriſti. vt declaraui ſuꝑ Dan̄. ix. c. vel ẜm alios qui dicunt eas fuiſſe completas. xviij. anno Tyberij ceſſaris in paſſiōe chriſti viderunt eas cito cōplendas. ꝓpter qd̓ meſſiam de ꝓximo expectabant. ex altera ꝑte Iohannis bap. mirabilē natiuitatem: ⁊ eius excellentem ſanctitatē. ⁊ id̓ofuerunt moti ad opinandum ipſum eſſechriſtū. ꝓpter quodmiſerūt ſolēnes nūcios ad Iohannemvolentes ſuꝑ hoc ſcire vęritatem. verū tn̄Chryẜ. dicit ꝙ malicioſe venerunt. ſedPrigenes dicit ſimplici animo venerūtad querendū veritatem. ⁊ hoc videt̉ verius: qꝛ in modo querendi exhibuerūtIohanni maximā reuerentiā. ⁊ hoc ex quattuor: vt paretin littera. pͥmo ex ꝑſonis mittentibus ad ip̄m nuncios: ethoc notat̉ cum dicit̉. c Niſerunt iudei. id eſt illi de tribu iuda qͥ erāt nobiliores in populo. ſecūdo ex loco miſſionis cuꝫ dicit̉. d Ab hieruſalē. que erat ciuitas ſacerdotalis ⁊ regia: ⁊ quia ſtudium legis ⁊ ꝓphetaꝝ: ⁊ cultusdiuinus vigebant ibi. ſimilit̓ ip̄a erat caput regni. Tercioex ꝑte nuncioꝝ: cum ſubdit̉. e Sacerdotes et leuitas.que erant ſolēnes ꝑſone. ⁊ maxime: qꝛ illi ſacerdotes ⁊ leuite qͥ fuerant miſſi erant de ſecta phariſeoꝝ: vt dicit̉. jͣ. eo.ca. ⁊ iſti erāt magis religioſi ⁊ famoſi in toto populo illo.Quarto ex modo interrogandi: cum ſubdit̉. f Ut interrogarēt eum. Tu qͥs es? quaſi volētes in hoc acqͥeſceredictis eius: et ſubdit̉ Iohānis reſpōſio. g Et cōfeſſuseſt .ſ. veritatē. h Et nō negauit. vſurpando ſibi diuinūofficiū. hoc em̄ eſſet negare ip̄m chriſtū qui eſt ipſa veritas: vnde ſequit̉. i Et cōfeſſus eſt: qꝛ non ſum ego xp̄s⁊ in hoc reſpōdit intentioni eorū. Ad hoc em̄ querebant.Tu quis es? vt rn̄deret eis ſi eſſet xp̄s vel nō. k Et interrogauerūt. hic ꝯſequēter ponit̉ ſecūda q̄ſtio. Sicut em̄aduētus xp̄i fuerat ꝓmiſſus iudeis: ita ⁊ aduētus Helyevt habet̉ Nalachie vlti. Ecce ego mittā vobis Helyā ꝓphetā ⁊cͣ. ⁊ ideo audiētes ꝙ nō eſſet xp̄s. int̓rogauerūt cōſequēter ſi ip̄e eſſet Belyas: ⁊ ſubdit̉ Ioh̓is rn̄ſio cū dr̄.l Et dixit nō ſum. Sed videt̉ eſſe ꝯtra illud qd̓ dicit ſaluator de Iohanne Nath̓. xj. Ip̄e eſt Helyas. dicendū ꝙip̄i querebāt de ꝑſona Belye. ⁊ ideo ad eorum queſtionēreſpondit ꝙ non erat Helyas in ꝑſona: licꝫ eſſet Helyasin ſpiritu: propter ſimilitudinem vite in auſteritate ⁊ doctrine veritate. et in officio: quia erat precurſor primi aduentus redemptoris ſicut Helyas erit p̄curſor ſecūdi. ethoc mō ſaluator vocat Iohannē Helyā: ⁊ ſic nō eſt ꝯtradictio. m Propheta. Hic ponit̉ tercia q̄ſtio. erat em̄famoſa opinio tūc tꝑis apud aliquos iudeos ꝙ ante xp̄mveniret vnus magnus ꝓpheta ꝓ eo ꝙ ſcriptū eſt Deut̓.xviij. Prophetā ſuſcitabit dn̄s deus de fratribus veſtris⁊cͣ. que quidē autoritas ẜm veritatem intelligenda eſt dechriſto ad litterā. licꝫ iudei intelligerēt eam de alio ꝓpheta: ⁊ ideo interrogauerunt eum ſi eſſet ille ꝓpheta de quodicta eſt ſcriptura predicta. vnde in greco hic non ponit̉propheta abſolute: ſed cum articulari dictione que denotat ꝓphetam dictum anthonomatice: ſubdit̉ Iohannisreſponſio. n Et reſpondit nō. Non em̄ negauit ſe eſſeꝓphetam abſolute: nec ꝓphetam miſſum ante chriſtumquia negaſſet veritatem. ſed negauit ſe eſſe illum prophetam: de quo loquit̉ illa ſcriptura p̄allegata que ad litterāeſt de chriſto intelligenda: vt dictū eſt. Aliter exponit hocGregorius dicens: ꝙ negauit ſe eſſe prophetam tm̄: quiaerat pluſqͣꝫ propheta. ſed prima expoſitio videtur melioret littere ꝓpinquior: quia minus includit̉ in maiori. ſi em̄fuit pluſqꝫ ꝓpheta: ſequit̉ ꝙ fuit ꝓpheta.

p ij