Druckschrift 
[Quarta pars] (1493) [super libros Novi Testamenti]
Entstehung
Seite
112a
Einzelbild herunterladen
 

Iohannis

Quod factū ē in ipſo vitaſꝫ erat. et vita erat lux hoīm:

1⁊ lux ī tēbrꝭ lucꝫ: tēbren cōprehender̄t: Fuit

nihil eo loquēdi dicit ph̓s. ij. ph̓i. Ꝙꝛ illud qd̓ ē modicū nihil reputat̉. Sic igit̉ exponit manicheꝰ di. Et ſineip̄o factū ē nihil .i. ſine v̓bo facta ē corꝑalis creatura. qꝛ dicit ip̄am factā a pͥncipio malo. Poſuit duo pͥncipiavnū ſimpl̓r bonū. aliud ſimpl̓r malū. ab iſto dixit corꝑa creaturā ꝓcede. ſꝫiſtud pꝫ falſū. qͥafo ctū ē i. ivjſo viens bonū ꝯuertūt̉. quātū hꝫ corꝑal̓ta erat lux hoīmcreatura de entitatetm̄ bōitate ꝯn̄sa pͥncipio bono ꝓcedit. ēt pꝫ ex ordīe reꝝ ꝯnexiōe eaꝝ.qꝛ vniuerſi corruptibiles creaturas incorruptibiles videmus adinuicē ꝯnecti in vnū ordinari: cōcedendumeſt eas ab vno pͥncipio ꝓduci. vnū in finē reduci. ꝓpterqd̓ ph̓s. xij. meta. ex ꝯnexione vniuerſi ꝓbat vnitatē pͥmiprincipij di. Entia nolūt male diſponi. nec bona pluralitas principatū: vnꝰ ergo princeps. pluribꝰ etiā alijs mōiserror manichei poſſet impugnari. ſꝫ omitto ꝓpt̓ ꝓlixitatēvitandā. diffuſiꝰ hꝫ tractari. ij. ſnīaꝝ. Alij aūt dixerūtnihil intelligit̉ dyabolꝰ quē dicūt ſine v̓bo factū. Sechoc pꝫ falſū: qꝛ dyabolꝰ ē natura malꝰ. ſi em̄ malueēt integꝝ ſeip̄m deſtrueret: natura ip̄ius bona ē.facta eſt a verbo a quo omnia bona ꝓcedunt. et ideo exponendum eſt lynihil ſicut expoſitum eſt.f Qd̓ factū ē. Un̄ſo verbū ſit ꝓductiua reꝝ. hicſequēter on̄dit̉ quē modū ſit eaꝝ. Ad cuiꝰ intellectūſciendū ẜm ph̓m. ij. de aīa qͣtuor ſūt gradꝰ vite ſeu viuētiū. vegetatiuū. ſenſitiuū. motiuū ẜm locū intellectiuuEt inter iſtos gradus intellectiuū tenet ſummū locū:ea ſūt in aliqͦ ẜm modū intelligibilē ſūt ī eo ẜm moduvitalē. Creature āt p̄exiſtūt in v̓bo ſicut in cōceptu artisvel intellectꝰ. vtꝫ ex p̄dictis. ꝯn̄s ſūt in eo modū viteintellectiue. qꝛ ītelligere v̓bi ē ſuū. ſuū viuere. hoc.qd̓ dicit̉. f Quod factū ē in ip̄o vitā erat. qꝛ qd̓ factū ēin re extra pͥus erat in v̓bo per ideam. idē ē qd̓ eſſētia diuina vita. Et ſic patꝫ modus quē creature ꝓcedūt abo. videlicet ſicut artificiata ab artifice vel ab arte: ꝓpt̓ qd̓dicit Boetiꝰ. iij. de cōſola. Tu cūcta ſuꝑno ducis ab exēplo pulcrū pulcerrimꝰ ip̄e: mundū mente gerēs: ſimiliqꝫimagine formās. Alio exponit̉ hoc inqͣꝫtū creatureexiſtut in volūtate v̓bi. Ad cuiꝰ intellectū ſciendū. ẜmph̓m .j. de aīa. illa dicunt̉ viuētia mouēt ſeip̄a. āt maxime cōpetit volūtati mouet alias potētias ad agendum. ea ſūt in volūtate v̓bi dicunt̉ vita in ip̄o. Sic aūt ēde creaturis inqͣꝫtū depēdent a volūtate dei ſic exponitillud. f Qd̓ factū ē in ip̄o vita erat. qꝛ iſte creature anteqͣꝫ fierēt. erāt in volūtate v̓bi ad ꝓducendū eas vl̓ducendū. ſic pꝫ modus quē ē ꝓductiua creaturarūqꝛ ꝓducit eas oīno libere. qd̓ excludit̉ error aliqͦꝝ ph̓oꝝdicentiū ip̄m deū eas de neceſſitate ꝓducere. qd̓ ptꝫ falſūqꝛ volūtas vult aliqͥd de neceſſitate: niſi illud bonumad qd̓ hꝫ neeeſſariā habitudinē. Uolūtas āt diuina ſiinfinita hꝫ neceſſariā habitudinē niſi ad bonū infinitū nihil vult de neceſſitate niſi bonū ꝓpriū: nullam creaturam vult deneceſſitate ſꝫ tm̄ cōtingent̓ libere. ſic eaꝫꝓducit: filiꝰ aūt ſiue v̓bū in diuīs alit̓ ꝓcedit a patre .ſ. naturali neceſſitate. g Et vita erat lux hominū. on̄ſo qͣlit̓v̓bū ſe hꝫ ad oēs creaturas in generali. ꝯn̄r on̄dit̉ qͣliterſe hꝫ ad hoīes in ſpāli. Ad cuiꝰ intellectū ſciendū. animalia ſūt īfra hoīes hn̄t aliqͣlē reꝝ ſenſibiliū cognitiōeꝫſicut aſinꝰ cognoſcit ſtabulū ſuū pabulū: dn̄m ꝓpriuꝫ de ſil̓ibus ē ſil̓e iudiciū ſꝫ ſola creatura intellectualisattigere ad cognoſcendum ip̄m deū. Eo ip̄o facta actimaginē dei: ē capax ip̄ius cognitionē amorē. vt dicitdeug. xiiij. de tri. veꝝ tn̄ cognitio dei amor pn̄t dupliciteraccipi. Uno cognitiōe amore pn̄t hr̄i ex naͣlibꝰdello de cognitiōe amore ſuꝑnaͣli. ẜm hoc lr̄a iſtapt dupl̓r exponi .ſ. de cognitiōe naͣli ſuꝑnaͣli. Primo igiceponit̉ de cognitōe naͣli. ſicut pꝫ ex p̄dictꝭ. oēs creature iūt v̓bij ꝓducte. veꝝtū hūana natura excellētior ē in

cognitiōe inqͣꝫtū v̓tute intellectꝰ pōt ad dei cognitionemattīgere. effectꝰ ip̄m in reducēdo. quē modū ph̓i habuerūt cognitionē de deo. Oīs āt cognitio fit ī aliqͦ lumine natura hūana ſuꝑ alias creaturas inferiores ē a verboſpāliter illuſtrata: ē qd̓ d̓r. Et vita .i. ip̄m v̓buꝫ qd̓ē vita. vtꝫ ex p̄dictish Erat lux homie. inqͣꝫtū attingithonaturā ſibi datā abo ad altiorē cognitiōis gradū: ſb̓dit ātmodū di. Et lux ī ten. lu. lꝫ ip̄m v̓bū qd̓ ē lux eſſētiū poſſit forma intellectꝰ nr̄i. tn̄ intellectꝰ agēs eſtpotētia aīe. ē q̄dā lux deriuata a diuīa luce. ip̄m pōt ad diuīa ꝯgnoſcēda qͦdāmō attingere: ẜm d̓r psͣ. iiij.Nulti dicūt qͥs on̄dit nob̓ bona. rn̄det. Signatū ē ſupernos lumē vultus tui dn̄e. q. d. in lumīe intellectꝰ agētꝭ impreſſo a te aīabꝰ hūanis. p̄t hr̄i cognitio tue bonitatꝭ. Et lux dīna in tenebris lucet inqͣꝫtū natura hūana de ſeē q̄dā tenebra. qꝛ ex ſe lumē hꝫ. ſꝫ a v̓bo illuſtrat̉: eoluce ab ip̄o deriuata p̄dicto informat̉. verūtn̄ qꝛ taliscognitio dei habet̉ ex naͣlibus eſt defectiua ſequitur.k Et tenebre cōp̄henderūt. qꝛ lux diuina ſiue ver qd̓ idē ē cognitione naͣli eſſentiā videt̉. qꝛ talis cognitio ē tm̄ modo effectꝰ adequāt v̓tutem pͥme cauſe: ſꝫ ī īfinitū diſtant ab ea: talē cognitionē pōt videri diuina eēntia. Alio exponit̉ lr̄a de cognitiōe ſuꝑnaturali. em̄ ad quendā finē ſuꝑnaturalē ordinat̉: excedit lumē naͣlis rōnis. ẜm dicit apl̓s. j. Coꝝ. ij. Oculꝰvidit. auris audiuit. nec in cor hoīs aſcendit: p̄ꝑaſtidiligētibus te. Ad finē incognitū p̄t moueri: qꝛ īcognita poſſumꝰ diligere: ẜm Aug. ad finē ſuum cōſeq̄ndum indiget neceſſario illuſtratiōe ſuꝑnaͣli: vtin finē vltimū dirigat̉. Deus aūt ꝑatus ē hāc illuſtratiōeꝫhominibꝰ dare. qꝛ natura deficit in neceſſarijs vt d̓r. iij.de aīa. ſi hoc ē veꝝ de natura naturata: multo fortiꝰ veꝝde auctore ip̄iꝰ nature ē natura naturās. ſi homo faciat qd̓ in ſe eſt: cōuertendo ſe ad deū cognitionē amo ꝓut pōt ex naturalibus haberi. deus ſupplet reſiduuꝫaddēdo nature ꝑfectionē gratie illuſtrās ſuꝑnaturali illuſtratione. hoc ē qd̓ d̓r. Et vita erat lux hominū .i. ip̄mv̓bū deficit illuſtrando homines gratiā in cognitione ſuꝑnaturaliū. Et lux in tenebris lucet .i. in pctōribꝰ qͥaverbū qͣꝫtum eſt in ſe illuſtrat eos luce gratie. ſꝫ ſūt tenebroſi: hoc eſt qꝛ ſe ſb̓trah̓ūt ab influentia diuine lucis ſiue v̓bi: ſequit̉. Et tenebre cōprehenderūt. quiapctōres hāc lucem cōſequunt̉ ꝓpt̓ defectum lucis.vt dictum eſt ſed propter proprium defectum.l Fuit. Poſtqͣꝫ euang. deſcripſit ſeu declarauit eternam v̓bi emanationeꝫ ip̄ius operationē. hic ꝯn̄r declarat eius tꝑalē incarnationē. Et diuidit̉ in duas ꝑtes. qꝛmo agitur de miſſione p̄curſoris. ſcd̓o de aduentu redemptoris: ibi. Erat lux vera. Prima in duas. qꝛ primo ponit̉cōmendatio p̄curſoris. ſcd̓o tollit̉ occaſio erroris: ibi.erat ille lux. Circa primū cōmendatio p̄curſoris ex qͣtuordeſcribitur. Primo ex conditione naturali: cum dicitur.l Euit. i. viuēs vita hominis ẜm dictamē recte rōnis rōnabiliter p̄curſor ſaluatoris fuit et angelus. qͥaſapiētia diuīa diſponit oīa ſuauiter. vt d̓r Sap̄. vij. qꝛ facitoīa ẜm modū cōuenientē decentē mouēdo quālibet:ẜm nata ē mouerir Hoīes āt cōiter loquēdo magis ſūtapti reciꝑe doctrinam hoīs qͣꝫ angeli. tum ꝓpter ſimilitunem nature: tum ꝓpter cōſuetudinē locutiōis vite. reqͥrunt̉ inter diſcipulum doctorem. Si āt aliqͥ doceant̉ueniētius ab angelis. hoc ē verū de excellentibus virisa cōmuni vita hoīm ſegregatis. Aduentꝰ autē redemptoris annūciandus erat oībus cōiter ſolum excellētibꝰ. ideo p̄curſor aduentum xp̄i prenunciās. magis idoneefuit homo qͣꝫ angelus. verumtamen licet Iohannes fuerit homo ex conditione naturali. fuit tamen angelus abofficio puritate virginali. ẜm dicit ſaluator Nath. xj.