Prohemium

eu mater. alis. finalis ⁊ formalis.incidūt in idem numero: vt ꝑtēbitni. Cā aūt formalis ſub facie. qͣdru2 facies. Ad euidentiā autē primi adue deus incarnatꝰ qd̓ idē eſt. qꝛ xp̄s eſtduplici natura: diuina vicꝫ ⁊ humana.juiꝰ euāgelice doctrine. Huiꝰ rō eſt. qꝛ īvidemus ꝙ architector ꝑ mīſtros diſponitim introducit formā: ſicut carpētator ꝑ miniſtros.Anoꝝ dolationē. ſed ꝑ ſeip̄m ip̄ius domus velnauis ꝯpaginatiōem: vt habet̉ .j. meth̓. Lex aūt verus fuitdiſpoſitio ad nouā: ꝓpter qd̓ d̓r ad Gall̓. iij. Lex pedagogus noſter fuit in xp̄o. ⁊ iō licet vtrūqꝫ teſtm̄ ſit a deo datūtamē vetus teſtm̄ fuit datū ab ip̄o mediātibus angelis. vthabet̉ exp̄ſſe Act. vij. vbi d̓r de moyſe. Hic eſt qͥ fuit in eccleſia in ſolitudine cū angelo qui loquebat̉ ei īmōte ſynaet cū patribus veſtris qͥ accepit v̓ba vite dare vobis: qꝛ tn̄ille angelus in ꝑſona dei loquebat̉ moyſi. id̓o aliqn̄ noīat̉angelus: aliqn̄ dn̄s. ẜm ꝙ dicit b. Greg. j. mora. Ex qͦ patꝫꝙ vetus teſtm̄ dedit dn̄s ꝑ mīſteriū angeloꝝ. vn̄ Actu. vijpoſt verba p̄miſſa dicit̉ iudeis. Recepiſtis legē in diſpoſitione angeloꝝ ⁊ nō cuſtodiſtis. ſed nouū teſtm̄ dedit dn̄sꝑ ſeip̄m incarnatū. ꝓpter qd̓ aug. in lib. de ſermone dn̄i expones illud Math̓. v. Et aperiēs os ſuū ⁊cͣ. dicit. Tūc aperuit os ſuū qui in lege veteri aꝑiebat ora ꝓph̓arū. ⁊ hoc ēqd̓ dicit apl̓s ad Heb̓. j. Nultipharie multiſqꝫ modis olīdeus loquēs pr̄ibus in ꝓph̓is: nouiſſime diebus iſtis locutus eſt nobis in filio ⁊cͣ. Patet igit̉ ꝙ xp̄s ē cauſa effectiua huiꝰ euāgelice doctrine. ſil̓r ip̄e eſt cā ſb̓iectiua ſeu materialis. Ad cuius euidētiā ſciendū ꝙ idē eſt ſb̓iectū totiꝰſcīe ⁊ ꝑtis. ſb̓ alia tn̄ rōne. qꝛ ſub rōne vl̓i eſt ſb̓iectū totiusſcīe. ſb̓ rōne aūt determinata ⁊ ꝑticulari ē ſb̓iectū in parteſicut ptꝫ in ꝓph̓ia naͣli vbi corpus mobile vl̓iter eſt ſubiectum: corpus aūt mobile aīatū in li. de aīa eſt ſb̓iectū ⁊ inlibris ſequētibus ad ip̄m: ita ſil̓r illud qd̓ eſt ſb̓iectū in tota ſacra ſcriptura ſb̓ rōne generali debet aſſignari ꝑ ſb̓iecto in ꝑte ip̄ius ſub rōne determinata ⁊ ſpāli. De ſb̓iecroaūt theologie duplex eſt opinio. vna ꝙ xp̄us eſt ibi ſubiectū ſb̓ rōne generali. ⁊ ẜm hoc dd̓m eſſet ꝙ xp̄us vt ꝓmiſſus eſt ſb̓iectū in veteri teſtamēto. Et hoc manifeſte patetex ꝓceſſu legis ⁊ ꝓph̓arū: vt oēs doctores dixerūt ꝙ vetꝰteſtm̄ nō eſt niſi diſpoſitio ad xp̄m. Chriſtus aūt vt pn̄tialiter exhibitus eſt ſb̓iectū in nouo. vtꝫ in ꝓceſſu euangeliſtarū ⁊ apl̓oꝝ. Alia eſt opinio de ſb̓iecto ſacre ſcripture .ſ.ꝙ deus ſub rōne deitatis in cōi eſt ſb̓iectū ſacre ſcripture.⁊ ꝑ ꝯn̄s ſub rōne ſpeciali eſt ſb̓iectū legis euāgelice: videlicet deus inqͣꝫtū incarnatus qd̓ eſt idē qd̓ xp̄us. et ſic redit ad idē cū pͥma opinione .ſ. qd̓ xp̄us ē nomen ſuppoſiti in natura duplici ſcꝫ hūana ⁊ diuina. ⁊ ꝓpter hoc Natheus qͦ eſt pͥmus in ordine euāgeliſtaꝝ intitulat euangelium ſuū de xp̄o tanqͣꝫ de ſb̓iecto dicēs. Liber gn̄atiōis ieſu xp̄i ⁊cͣ. Sil̓r ⁊ alij euāgeliſte nō faciūt aliud niſi facta ⁊doctrinā dn̄i noſtri ieſu xp̄i tradere. Ex quo ptꝫ ꝙ xp̄s eſtſb̓iectū. Tertio dico ꝙ xp̄us eſt cauſa finalis huiꝰ doct̓ne.Ad cuius euidentiā ꝯſiderandū: ꝙ cuiuſlibet ſcīe duplexeſt finis. vnus intrinſecꝰ: ⁊ hic eſt cognitio ꝓprij ſubiecti.alius eſt finis extrinſecꝰ: ⁊ hic eſt felicitas ad quā oīs ꝑfectio humana aliqͣliter ordinat̉: ſic ī ꝓpoſito euāgelice doctrine duplex eſt finis. vnus intrinſecꝰ qͥ eſt cognitio ipſixp̄i enigmatica q̄ eſt ꝑ fidē: ⁊ habetur in via. alius eſt finisextrinſecꝰ qui ē cognitio eiꝰ clara ꝑ aꝑtam viſionē: q̄ hr̄ inpatria. ⁊ hoc ē qd̓ d̓r Ioh̓. xx. Hec aūt ſcripta ſunt vt credatis qm̄ ieſus eſt xp̄s filiꝰ dei. hic ē pͥmus finis. ſequiturEt vt credētes vitā habeatis in noīe eius. hic ē ſcd̓s. Igit̉patet ex p̄dictis ꝙ xp̄us eſt cā efficiēs maͣlis ⁊ finalis huiꝰdoctrine euāgelice. ⁊ iō iſte tres cauſe ꝯcurrūt in vnū nūero. ⁊ iō bn̄ deſignant̉ ſimul in hoc noīe vni. et de hoc pōtaccipi qd̓ ſcribit̉. j. Ioh̓. v. Hi tres vnū ſunt ſcꝫ efficiēs ſb̓iectu ⁊ finis. Scd̓o in v̓bo ꝓpoſito tāgit̉ cā formalis ſubfacie qͣdruplici cū dicit̉. Quattuor facies vni. Ad cuiꝰ euidentiā ꝯſiderandū ꝙ duplex eſt forma ſcīe ſcꝫ forma tra-

ctandi ⁊ forma tractatus. Iorma tractandi ē modus agēdi. ⁊ iſte habet qͣttuor facies. qꝛ quilibet euangeliſta qͣdruplicē noticiā tradit de xp̄o. vicꝫ noticiā humanitatis: quefiguratur in facie hoīs: noticiā diuinitatis q̄ figurat̉ in facie aquile deſuꝑ ip̄oꝝ qͣttuor: noticiā etiam ſui ſacerdotijq̄ figuratur in facie bouis qui erat aīal̓ īmolaticiū in legenoticiam etiā ſui regni q̄ notatur in leone qui eſt rex anīaliū. Vel in facie hoīs noticiā ſue ꝯuerſatiōis ⁊ ntītatis ī facie bouis noticiā paſſiōis. ī facie leonis noticiā reſurrectōnis. in facie aquile noticiā ſue aſcenſiōis. ⁊ iō bn̄ d̓r ꝙ qͣttuor facies vni. De hoc autē poteſt exponi qd̓ d̓r Ezech̓. j.Cunqꝫ aſpicerē aīalia apparuit vna rota hn̄s qͣttuor facies. iſta aīalia ſunt qͣttuor euāgelia ſeu quattuor euāgeliſteque aliqn̄ dicunt̉ qͣttuor: aliqn̄ vnū. Licet em̄ matheꝰ pͥncipaliter v̓ſetur circa humanitatē. Iohānes circa diuinitatem. Lucas circa ſacerdotiū. Marcus circa regnū: quilibet tn̄ ip̄oꝝ iſta qͣttuor ꝯſiderat. Un̄ dicit b. Greg. ſuperEzech̓. omel̓. .j. Si q̄ras quid matheus circa incarnatiōꝫdn̄i ſenſerit: hoc nimirū qd̓ marcꝰ lucas ⁊ iohānes: ⁊ ſicde alijs. ⁊ ſequit̉ quicqͥd in vno inueneris hoc ſimul in qͣttuor recognoſces. Dicit ergo. Cunqꝫ aſpicerē aīalia .i. qͣttuor euāgelia. qꝛ doctrina euāgelica p̄ alijs doctrinis ē intente ac diligēter cōſiderāda. qꝛ ibi cōſiſtit vita. ẜm ꝙ ſcribitur Ioh̓. vj. Uerba que ego loquor vob̓: ſpūs ſunt ⁊ vita. ꝓpter qd̓ dicit̉ Ioh̓. v. Scrutamini ſcripturas in qͥbusputatis vos vitā habere: qꝛ ille ſunt q̄ teſtimoniū ꝑhibentde me. apparuit vna rota. iſta rota q̄ eſt circularis figure ēdoctrina euāgelica in qͣ cōiungit̉ finis pͥncipio .ſ. na hūana q̄ ſcribit̉ vltimo facta. Gen̄. j. ⁊ tn̄ in xp̄o qͥ eſt ſb̓iectumhuius doctrine eſt cōiūcta ip̄i deo. Item circulus eſt figura ꝑfectiſſima. ꝓpter qd̓ ſignat legē euāgelicā: in qua imꝑfectio cuiuſlibet alteriꝰ legis ē ſuppleta. Sed dicit̉ habere quattuor facies ꝓpter qͣdruplicē noticiā xp̄i quā deſeribit qͥlibet euāgeliſta. ⁊ ſic apparet forma tractādi. Formaautē tractatus eſt diuiſio ſcīe ꝑ libros ꝑtiales. iſta notificatur ꝑ quattuor p̄dictas facies. Ad cuius euidentiā cōſiderandū ꝙ ꝑtes alicuius totiꝰ etherogenij debēt adinuicemhabere diſtinctionē: cōnexionē et ordinē aliter nō eſſent ꝑtes actu. Diſtinctio auteꝫ euāgeliſtarū qͣttuor cōnexio etordo cōueniēter deſignat̉ in qͣttuor faciebus p̄dictis. Adcuius intellectū attendenda eſt breuiter viſio imaginariaEzechielis ꝓphete. Uidebat em̄ qͣttuor facies in vno corpore̓: ita ꝙ corpus erat qͣſi rectū ſicut corpus hoīs habēsẜm longitudinē qͣttuor latera vel ſuꝑficies. ⁊ iō in ſummitate illiꝰ corꝑis erant qͣttuor capita: in quolibet latere eratvnū caput ſcꝫ caput hoīs in latere vl̓ ſuꝑficie anteriori: caput aquile in oppoſita ſcꝫ in poſteriori ꝑte: caput leonis īdextera: caput bouis ī ſiniſtra. Qd̓ aūt dicit̉ Ezech̓ .j. Facies aquile deſuꝑ ip̄oꝝ qͣttuor. hoc eſt. qꝛ collū aquile ē lōgius: ⁊ ideo caput aquile ſuꝑeminebat alijs. ⁊ ꝑ ꝯſequēshabebat illud corpus aſpectu ad qͣttuor ꝑtes oppoſitas.qꝛ poſteriora capitū erant cōiuncta interiꝰ ⁊ anteriora ſeufacies capitū erant ꝓminentia exterius. ſil̓r in illo corpore erant qͣttuor tybie: ⁊ nō habebant flexionem magis advnā ꝑtem qͣꝫ ad aliā: ſicut ſi genu hoīs eſſet flexibile equaliter ad oēm ꝑtem indifferēter. ⁊ ꝓpter hoc dicūtur pedeseoꝝ pedes recti. ⁊ accipit̉ibi pes ꝓ tota longitudine a crure vſqꝫ ab plantā pedis. Ex p̄dictis ptꝫ ꝙ illud anīal poterat ire ad quattuor ꝑtes oppoſitas ſine ſui cōuerſiōe: quiahabebat aſpectū ad qͣttuor ꝑtes oppoſitas ꝑ qͣttuor facies⁊ pedes ſil̓r flexibiles eqͣliter ad quattuor ꝑtes. ⁊ hoc ē qd̓dicit̉ in textu: ꝙ ꝑ qͣttuor ꝑtes illoꝝ ibant: nec reuertebant̉cū ambularent. qꝛ per qͣttuor ꝑtes poterant ambulare ſi.ne illius corporis cōuerſione. Ex iſtis apparet diſtinctioeuāgelioꝝ: conexio ⁊ ordo eoꝝ. Per hoc em̄ ꝙ erāt capita diſtincta: apparet euāgelioꝝ diſtinctio. In capite enimhoīs vel facie deſignat̉ euāgeliū mathei qd̓ pͥncipalit̓ v̓ſatur circa humanitatē. in facie aquile euāgeliū iohānis qd̓deſcribit p̄cipue ip̄ius diuinitatē. in facie bouis euāgeliūluce: qd̓ deſcribit ip̄i ſacerdotiū. in facie Leonis euāgeliūmarci qd̓ deſcribit ip̄iꝰ regnū: ſic̄. sͣ. dictū ē. vl̓ al̓r in facie