Druckschrift 
[Quarta pars] (1493) [super libros Novi Testamenti]
Entstehung
Seite
2a
Einzelbild herunterladen
 

Prohemium

Incipit poſtilla ſuꝑ Mattheū fratris Nicolai de lyraordinis fratrum minorum.Pattuor facies vni. Ezech̓. j. ẜm ſcribitb. Greg. ſuꝑ Ezech̓. j. ꝑte omel̓. iij. Quiafaciē vnuſqͥſqꝫ cognoſcit̉ recte faciē noticia deſignat̉. Lex aūt ſeu doctrina euāgelica licet ſit vna. qꝛ ab vnigenito filio dei da-ta. ad vnū finē ordinata: vt videbit̉ inferiꝰtn̄ quadruplici noticia excellit oēm aliā legē datā: humanaꝫ diuinā. de ip̄a ante d̓r. Quattuor facies vni. Adcuiꝰ euidentiā aduertendū cuiuſlibet legis cōueniēterſunt qͣttuor date cōditiōes. Legis em̄ ꝓpriū eſt vicia extirpare: mores ſeu actus hoīm ordinare. inducere ad felicitatem. plane ac lucide tradere veritatē. In his autē qͣttuorcōditiōibus lex ſeu doctrina euangelica excellit oēm aliālegē diuinā et humanā: vt ptēbit diſcurrēdo ſingula. prima igitur cōditio legis eſt debet vicia extirpare. ad hocem̄ leges ſunt date: vt qͦs pͥuata caſtigatio cohibere potuit: metu penarū legibꝰ infligunt̉ a malicijs retrahant̉Propt̓ qd̓ dic̄ apl̓s. j. ad Thi. j. ca. Lex iuſto eſt poſitaſꝫ īiuſtis ſb̓ditis. īpijs pctōribus ſceleratis ꝯtaminatis. pr̄icidis et mr̄icidis hoīcidis fornicarijs: maſculo cōcubitoribꝰ: plagiarijs: mēdacibꝰ ꝑiuris. ſiqͥd alid̓ſane doctrine aduerſat̉. In hac aūt extirpatōne vicioꝝ lexhumana inuenit̉ defectiua. qꝛ pōt ꝓhibere oīa mala.Cuius eſt. qꝛ lex cōitati ꝓponit̉ obſeruāda. in cōmuni.tate aūt pauci inueniunt̉ v̓tuoſi ꝑfecti: plures imꝑfecti defectuoſi. ſicut pueris aliqͣ ꝑmittūtur ꝑmitterent̉ viris ꝑfectis ita in legibus cōitati ſeruāda imponunt̉: aliqua mala minora ꝑmittunt̉ vt maioia euitentur.ſicut lex ciuilis meretrices in ciuitatibꝰ ꝑmittit ne reſpuꝓpter imꝑfectionē multitudinis caſtitatē obſeruarepōt: diſſenſiōibꝰ que ꝓpter libidinē inſurgerēt: ꝯturbeturvn̄ dicit Aug. in li. de ordine. Aufer meretrices a ciuitati oīa cōturbab̓ libidinibꝰ. Uerū tn̄ iſta mala bono modo auferre pōt: relinqͥt diuino iudicio puniēda. Unddicit Aug. j. de libero arbitrio. Lex iſta regēdis ciuitatibus fert̉: multa ꝯcedit atqꝫ īpunita relinqͥt: diuinā prouidentiā vindicant̉. Sil̓r lex moſaica diuinitꝰ data aliqͣmala ꝑmittit: ſicut ꝑmiſit dare libellū repudij. vt hr̄ Deutero. xxiiij. Ne viri vxores interficerēt: tradere ad vſurāextraneis: ne frēs ꝓprios gͣuarēt. vt hr̄ Deutr̄. xxiij. Cui fuit. qꝛ lex illa fuit data ppl̓o rudi: dure ceruicis imꝑfecto. ſunt eis ꝑmiſſa aliqͣ mala minora vt euitent̉ maiora. ꝓpter qd̓ faluator Nath̓. xix. dicit iudeis de ꝑmiſſione libelli repudij. Ad duriciā cordis vr̄i ꝑmiſit vobis dimittere vxores vr̄as. Sic igit̉ ptꝫ taꝫ lex hūana qͣꝫ moſaica ꝑmittit aliqͣ mala: ſic qͣꝫtū ad hoc eſt imꝑfecta: ſeclex euāgelica nullū malū ꝑmittit tanqͣꝫ ꝑfectiſſima: ſꝫ oīaexcludit puniēda p̄dicit. ꝓpter qd̓ legiſlator euāgelioieſus xp̄s dicit Nath̓. xij. Dico aut vobis de verboocioſo qd̓ locuti fuerint hoīes ſuꝑ terrā reddēt rōeꝫ in dieiudicij. ſi de omni v̓bo ocioſo: multomagis de nociuo:ſi de v̓bo multomagis de facto. ſic ptꝫ pͥmuꝫ vicꝫ lexeuāgelica p̄cellit oēm aliam legē in extirpatiōe maloꝝ. ſecūdo ad legē ꝑtinet mores ſeu actus hūanos ad bonū ordinare. vn̄ dicit ph̓s. ij. ethi. Intentio cuiuſlibet legiſlatoris eſt ciues facere bonos. In hoc quoqꝫ inuenit̉ lex hūana defectiua. qꝛ non pōt de ſecretis cordiū iudicare. et pōt lex humana niſi de actibꝰ exterioribus ordinare. vn̄ dicit̉. j. Reg. xvj. ca. Homo videt ea patēt. deꝰ aūtintuet̉ cor. ad legē diuinā ſolam ꝑtinent actus iuteriores ordinate. Sed lex moſaica inuenit̉ ī hoc defectiua. ꝓpter qd̓ dicitur a doctoribus antiqͥs lex vetushibebat manū aīm. et habet̉ in glo. ſuꝑ epl̓aꝫ ad Philip. iij. Qd̓ dupliciter pōt intelligi. vno erronee. et ſicintelligebant doctores iudeoꝝ dicētes volūtatē malāeſſe pctm̄ niſi aliquo exeat in actū: vtꝫ Ioſephū. xiijli. antiquitatū. Et qn̄ arguebat̉ ꝯtra eos qꝛ ſcriptū ē Exo.xx. ꝯcupiſces vxorē ꝓximi tui. ℟n̄debant ſic: hoc

p̄cepto ꝓhibetur concupiſcētitio exterior. q. d. cōcupiſces .i.cies: vt amplexus oſcula vel ꝯſil̓ifalſum. qꝛ actus exterior habet īmoralē: niſi inqͣꝫtū ꝓcedit ab actu ieſt volūtariū: qd̓ ſi ſit voluntarii. intelligit̉ p̄dictū verbū ſcꝫ lex aīm: ſane bn̄ vicꝫ lex vetꝰ:aīm ſeu ꝯcupīam interiorē. vicꝫ in viocie tm̄. adhuc licet ꝓhiberet in illisaſigreſſoribus infligebat aliquā penā. ī.ious īuenitur imꝑfecta. Lex aūt euāgelica tant Fedtiſſima gnͣaliter ꝓhibet ꝯcupīam malā: cōcupiſcētibꝰ indicit perinfligendā. ꝓpter qd̓ ſaluator Nath̓. v. dicit. Audiſtis lrdictū eſt antiqͥs. occides: qui aūt occiderit reꝰ erit iudicio. Ego aūt dico vob̓. qꝛ oīs qui iraſcit̉ fratri ſuo: reuserit iudicio. eodē dicit in alijs p̄ceptis. Ex quo patꝫ lex auāgelica ſolū ordinat actus exteriores. ſꝫ generaliter actꝰ interiores. ſic ptꝫ ſcd̓ꝫ. Tercio dico ad legēꝑtinet ad felicitatē hoīes inducere. Uerū tn̄ lex humana inducit niſi ad felicitatē politicā eſt tranqͥllus pacificus ſtatus ciuitatis in vita iſta mortali. Ho aūt ẜm intellectū qui eſt ꝑs pͥncipalior hoīs īmortalis eſt: vt dicit̉.x. ethi. oꝑteat aliā felicitatē exͣ vitā iſtaꝫ aſſignare. adhāc aūt lex diuina ordinat. qd̓ pōt facere lex humana hoc em̄ neceſſitas ſacre doctrine ab omnibꝰ doctoribꝰaſſignat̉. qꝛ ad quādā beatitudinē ſuꝑnaturalē ordinatur. ad quā legē ſibi diuinitus reuelatā dirigit̉. Uerūtn̄ in hoc lex moſaica inuenit̉ defectiua. qꝛ btītudo ſuꝑnaturalis habet̉ niſi grām: ẜm d̓r Ro. vj. Gratiadei vita eterna. hāc aut grām lex moſaica dabat: ſꝫ tm̄ad ip̄am diſponebat. ꝓpter hoc d̓r ad Heb̓. vij. Nihil adꝑfectū adduxit lex. ſed hāc ꝑfectionē a xp̄o dādā expectabat. ẜm qd̓ ſcribit̉ Ioh̓. j. Lex moyſen data eſt: gr̄a veritas ieſum xp̄m facta ē. ꝓpter qd̓ ſaluator in pͥncipioeuāgelice legis dicit. Nat. iiij. Penitentiaꝫ agite appropinqͣbit em̄ regnū celoꝝ. ſic pꝫ terciū. Quarto ad legētinet veritatē plane ac lucide tradere. Cuius eſt. qꝛ lexꝓponitur multitudini intelligēda ſeruāda. in multitudine aūt plures ſunt deficiētes ingenio. pauci ſubtilesingenioſi: ꝓpter qd̓ lex multitudini ꝓponit̉ debet veritatē lucide ac plane tradere. In hoc aūt inuenit̉ lex hūana defectiua. qꝛ ibi inueniūtur multe obſcuritates perplexitates. qd̓ ptꝫ ꝓpter legū multitudinē ac variętatem mutatiōem: aliquarū abrogatiōem vt ptꝫ intuenti iura ciuilia canonica. Sil̓r in hoc deficit lex moſaica. qͥain velamībus figuris tradit veritatē de agibilibus credendis. In cuius figura moyſes velata facie loquebaturad populū: vt habet̉ Exo. xxiiij. ꝓpter qd̓ dicit Apl̓us .j.Coꝝ. x. Omnia in figura cōtingebant illis. ſed lex euāgelica in hoc inuenitur ꝑfecta. qꝛ veritas que in veteri teſtōin figuris latebat occulta: euidētiam facti facta eſt menifeſta. In cuius ſignū in paſſione dn̄i quando myſterianoue legis fuerunt impleta velum tēpli ſciſſum ē in duomedia Luce. xxiij. ꝓpter qd̓ dicit ſaluator Ioh̓. xvj. Uenit hora cum iam non in ꝓuerbijs loquar vobis. ſed palam de patre anuūciabo vobis. ſequitur. Dicūt ei diſcipuli. Ecce nūc palam loqueris ꝓuerbiū nullū dicis. eſic patet quartū vicꝫ lex euangelica excedit oēm aliamlegeꝫ in tradēdo plane ac lucide veritatē. De his quattuor p̄dictis dicit̉ psͣ. xviij. Lex dn̄i .i. lex euangelica ē dn̄iieſu xp̄i. Immaculata: qꝛ nullū viciū ꝑmittit. Cōuertēsaīas. qꝛ actus interiores anime ꝑfecte ordinat diſponit.Teſtimoniū dn̄i fidele. qꝛ ad felicitatē ꝓmiſſam efficacit̉inducit. Sapientiā preſtans ꝑuulis. qꝛ veritatē capabileꝫoībus lucide tradit. Igitur ſicut patet ex p̄dictis: lex euāgelica oēm aliam legē excellit in noticia qͣdruplici.ueniēter dicit̉ de ip̄a verbū aſſumptuꝫ. Quattuor faciesvni. qꝛ faciem noticia deſignatur. Ad cuius verbi vlteriorem intellectū ſciendū in v̓bo ꝓpoſito natant̉ quattuor cauſe huius euāgelice doctrine. videlꝫ cauſa effectiua

a ij