Prolo. in li. Machabe.

¶ Incipit prologus beatiHieronymi preſbyteri in libros machabeoꝝ.Achabeorū libri duo p̄notantpreliaᵇ inter hebreorū duces gētemqꝫ perſarum: pugnamqͦꝫ ſabbatoruꝫ: et nobilesmachabei ducis triūphosex cuius nomine ⁊ libri ijdēſunt nuncupati. Hec qͦꝫ hy-

ſtoria ꝯtinet etiam inclytailla geſta machabeoꝝ fratrum: qui ſub antiocho rege ꝓ ſacris legibus dira tormenta perpeſſi ſunt. Quosmater pia dum diuerſis ſuꝑplicijs vrgerent̉: non ſolumnon fleuit: ſed ⁊ gaudēs hortabat̉ ad gloriā paſſionis.¶ Explicit prologus.

Incipit prologus in libros Machabeorum.Achabeoꝝ libri duo ⁊cͣ. Anteqͣꝫ exponamꝰprologum prelibemus quedam antecedentia que neceſſaria iudicamus. Et primo notandūꝙ libri machabeoꝝ nō ſunt de canone. legunt̉ tamen in eccleſijsꝑ conſtitutionēromane eccleſieIteꝫ due epiſtole rabani: quarūvna ſcribitur ludouico regi francoꝝ ⁊ altera hieroldo archidyacono nūqͣꝫ in biblia ſunt ſcribende: nec prologiſunt dicende: q̄rū occaſione nonulli ſic errant.vt libros iſtoscredant a rabano fuiſſe tranſlatos: cum ipſe nōtranſtulerit: ſedtm̄ fuerit commentatus. De his duobus libris dicitHieronymus in prologo galeato. Machabeorum pͥmū hebraicū reperi: ſecūdus grecꝰ ē: qd̓ ex ipſa phraſiprobari poteſt. Item nullam video in dictis epiſtolisdifficultatem niſi ꝙ aliqui dubitant de ſignificatiōe huius nominis vangionum. ſunt aūt vangiones populiquidaꝫ de quibus dicit lucanus in primo. Et qui de laxis imitant̉ ſarmata bracis: vangiones bataniqꝫ truces ⁊cͣ. His viſis ad prologum accedamꝰ. Diuinio iſtius prologi diſcurrit ꝑ ꝯtinentia ⁊ contenta; et primotangitur de ꝯtinentibus .ſ. de duobus libris Machabeoꝝ: ſecūdo de ꝯtentis .ſ. de diuerſitatibus ꝯtētoꝝ. ibiPrenotent prelia ⁊cͣ. Item in prima parte primo ponit hieronymus operis titulum cum dicit. Machabeoꝝ libri: ſecundo ponit diſtinctionem libroꝝ vel numerum: cum dicit. Duo. In parte ſecunda tangitur ꝯtenta ſub triplici differentia: quedā enim dicuntur de maioribus principaliter: quedam de omnibus communiter: quedam de aliquibus ſingulariter. Principaliterde maioribus recitantur ducum prelia: ibi. Pręnotantprelia ⁊cͣ. ⁊ iude trophea: ibi. Et nobilis machabei ducis triumphos: ⁊ eius preeminentia. ibi. Ex cuiꝰ nomine ⁊cͣ. Communiter de omnibus recitatur ſabbatoruꝫpugna. ibi Pugnam quoqꝫ ſabbatorum. vnde primoMachabeorum. ij. dicitur. Dixit vir proximo ſuo. Ecce communitas omnium. et ſequitur ibidem. Omnishomo quicunqꝫ venerit aduerſus nos in bello die ſabbatorum pugnemus aduerſus eum ⁊cͣ. Singulariterde aliquibus recitantur ſeptem fratrum martyruꝫ geſta: ⁊ eorum matris ꝯſtantia. ibi. Hec quoqꝫ hyſtoria.Dicit igitur hieronymus. a ¶ Machabeorum libriduo. Nota ꝙ in hyſtorijs ſcribit̉ ꝙ in ſcd̓o libro Machabeoruꝫ nō eſt hyſtorie ꝓſecutio ſꝫ ꝓſecute recapitulatio: eſt em̄ epiſtola quam ſcribit Iudas machabeus⁊ ſenatus iudeoꝝ hieroſolyme diſperſioni iudeorumque exulabat in diuerſis regionibus orientis ⁊cͣ. Rabanus magis lucidat veritatem ſuper principium ſecundi libri. dicit enim ꝙ ſecundus liber diuerſam habꝫa priore narrationē ſed tn̄ hyſtorie non deſtruit veritatem que licet multa prioris contineat teſtimonia tam̄pplura interſerit que non in illo inueniuntur.b ¶ Hebreoꝝ duces .ſ. Mathathian. de quo ſecundoMachab̓. j. et Symonem: de quo habetur eodem. g.

et iudam machabeū: de quo primo Machab̓. iij. ⁊ in pluribus ſequētibus capl̓is: ⁊ ionathan: de quo. j. Machab̓.ix. c ¶ Gentemqꝫ ꝑſarum. Iſidorus in. ix. ethmol̓. dicitꝙ perſe a Perſo rege vocati ſunt: qui e grecia aſiam tranſiens: ibi barbaras gentes graui diuturnoqꝫ bello ꝑdomuit: nouiſſime victornomen ſubiecte gēti dedit. Idē ī. xiiij.Media ⁊ perſida aregibus mēdo ⁊ perſo cognominate ſt̓ex quibꝰ media aboccaſu tranſuer ſaꝑthia regna amplectitur: a ſeptemtrione armenia circūdat̉: ab ortu caſpios videt a meridieꝑſidam: perſida autem tendens ab ortu vſqꝫ ad indos aboccaſu rubrum mare Hhabet: ab aquilone ꝟo mediam tangit: ab auſtro armeniā que perſide annectitur. De prelijſducum habetur inmultis locis: de matathia et ſuis dicitur primo Machabeoꝝ. ij. Collegruntexercitum ⁊ percuſſerunt peccatores in ira ſua. ¶ Itē deiuda ⁊ ſuis dicitur. jͣ. Machabeoꝝ. iij. Preliabantur prelia iſrael cum leticia. et ibidem ſequit̉. Quomodo iudasiuit obuiam Appolonio: ⁊ ꝑcuſſit ⁊ occidit eum. ⁊ multaalia exempla patent. d ¶ Nobiles triumphos. quia cūpaucis deuicit multos et fortes primo Machabeoꝝ. iij.Quomodo poterimus pauci pugnare aduerſus multitudinem tantam tam fortem. Et ſequitur ibi. Inſiluit ineos ſubito: ⁊ ꝯtritus eſt ſeron ⁊ exercitus ipſius in cōſpectu eius. Item eodem quarto. Ait iudas viris qui ſecumerant. Ne timueritis multitudinem eorum: et impetumeoꝝ ne formidetis. et ſequitur. Congreſſi ſunt ⁊ ꝯtrite ſūtgentes ⁊ fugerunt in campum ⁊cͣ. Item in eodem commiſerunt prelium: ⁊ ceciderūt de exercitu lyſie quinqꝫ milia viroꝝ ⁊cͣ. e Machabei ducis .i. iude: de quo dicit̉primo Machabeorum. iij. a. Surrexit iudas qui vocabatur machabeus. Interpretat̉ aūt machabeus ꝓtegēs velꝓtectio: et de ipſo dicit̉ .j. Machabeoꝝ. iij. ꝙ ꝓtegebat caſtra gladio ſuo. Et ab iſto machabeo denominantur librimachabeoꝝ: in quo notatur eius preeminentia: vnde ſeq̄tur. Ex cuius nomine libri ijdem nuncupati ſunt.f ¶ Geſta machabeoꝝ fratrū. de quibus legit̉. ij. Machabeoꝝ. vij. ꝯtingit. vij. fratres vnacum matre apprehēſoscompelli a rege edere ꝯtra phas carnes porcinas. Itemin quodam prologo qui in quibuſdam biblijs inuenitur:et incipit. Machabeoꝝ libri duo ⁊cͣ. dicitur ſic. Machabei ſeptem fratres ab vna matre machabea nomine geniti cuſtodientes legem patris traditionem non manducātes carnem porcinam: ob hoc ab antiocho rege ſeuiſſimoin antiochia martyrij gloria coronati ſunt cū matre ſua:atqꝫ ſepulti cum magna veneratione ibi requieſcunt. DDeeorum ſupplicijs ⁊ de ꝯſtantia matris legitur. ij. Machabeos. vii ¶ Explicit expoſitio iſtius prolologi.