Liber

am: vt magiſter in tercio per auctoritatem auguſtini declarat. ideo ſubdit. Et reducet eam in iuſticia. quod nōpoteſt competere reductis a captiuitate babylonica. vtdictum eſt. Un̄ ⁊ aliqui expoſitores hebreoꝝ moderni.vt tā ra. Dauid qͣꝫ Hu. omnia iſta applicant ad tempusMeſſię. nō ad redemptioneꝫ babylonice captiuitatis.Conſeq̄nter decimoſeptimo dicit. Et conteret ſceleſtos.i. ſceleratos ⁊ peccatores ſimul. ⁊ qui derelinquūt dominū conſumētur. que verba referūtur ad ea que prius dixerat circa principiū ca. vbi dixit. Ue gēti peccatrici ⁊cͣ.filijs ſceleratis ⁊c. dereliquerunt dn̄m ⁊c̄. ⁊ ē ſēſus. ſicutiudicio diſcretōis diuine ſyō redimet̉ vt dictū ē. qd̓ intelligit̉ de electꝭ. ſic eodē iudicio ꝯterent̉ ſcelerati ⁊ cōſumētur qui dereliquerunt dn̄m. quod implet̉ in ꝑfidis iudeis ⁊ alijs xp̄m malicioſe negātibus qͥ quotidie conſumūtur: vt. jͣ. dicetur. Cōſequēter decimooctauo dr̄. Confundent̉ em̄ ab ydolis qͥbus ſacrificauerūt ⁊c. quod pͥma facie videtur ꝯtra p̄dictā expōem. nā vt dictū ē in temploſcd̓o ꝓ maiori ⁊ pͥncipali parte nō fuerūt ydolatre. Adquod dicendū ꝙ hoc intelligitur ẜm falſā aſſertionē iudeoruꝫ qui cum interrogantur de cauſa huius diuturnecaptiuitatis in qua ſunt: reſpondent ꝙ cauſa ē idolatriaquā cōmiſerunt patres eorum in templo primo. ⁊ etiaꝫpeccatū vituli quod fecerunt in oreb. quod eſt manifeſtefalſum. Non enim punit deus filios pro patribus vltraquartam generatōem: vt patet Exo. xx. ca. preſertim cuꝫfilij nō ſunt imitatores paternoꝝ ſceleꝝ: vt eſt in ꝓpoſito. Iudei em̄ in hac captiuitate exn̄tes nō ſunt idolatreſꝫ ꝓprie īmitātur ſcelus patꝝ approbantes occiſionē xp̄⁊ hoc eſt quod dr̄ hic. Confundētur em̄ ab idolis quibꝰſacrificauerunt. quaſi diceret. hi qui dereliquerunt domnū conſumētur: eo ꝙ nō confundūtur .ſ. penitentes d̓ hͦꝙ xp̄m dereliquerūt. ſed potius confunduntur ab idolisquibus ſacrificauerūt. hoc malicioſe fingētes rōne p̄dicta. ⁊ eodē mō intelligendū ē quod ſubdit̉. Et erubeſcetꝭſuper hortꝭ quos elegeratꝭ. Conſequēter decimonono dr̄.Cū fueritis velut quercus defluētibus folijs. ⁊ velut bortus abſqꝫ aqua. vbi declarat illud quod dixerat paꝝ ſupra. Qui dereliquerunt dn̄m conſumētur. quequidē cōſumptio ſit tribus modis. quoruꝫ duo ſunt in hac vita.Conſumūtur em̄ perfidi iudei in ſua malicia perſeuerātes velut quercus defluētibus folijs. qꝛ ſtatus eoꝝ quaſi vetuſtate conſumit̉. iuxta illud Hebr̄. viij. ca. qd̓ veteraſcet ꝓpe interitū ē. Cōſumitur etiā alio mō velut hortꝰabſqꝫ aqua .ſ. ſapīe ſeu gr̄e. Tercio mō conſumit̉ ſtatusp̄dictoꝝ finaliter ī igne gehenne inextinguibili. d̓ quo dicit. Et erit fortitudo veſtra vt fauilla ⁊c. ⁊ exponatur ẜmprimā expōem que pouitur in poſtilla.¶ Replica.Irca eſaiam prophetam ⁊ primū eius capitulūCum poſtillator exponit de iudeis tēpore primitempli peccātibus: ⁊ punitus pro peccatis ſuis:⁊ reductis ad captiuitatē babylonicā. Qualiter etiā ſāctus Thomas hoc capitulū exponit: Burgen̄. immēorꝓlogi ſui valde redarguit poſtillatorē. quia ſepe dicta ſācti Thome declinat. que tn̄ vt ipſe dicit ſunt igne charitatis examinata: ⁊ naturalis ratōis dictamine multipl̓rpurgata. ipſe hic eū ⁊ poſtillatorē redarguit tanqͣꝫ eos qͥa plano ſenſu lr̄e deuiarūt. ꝓ eo quia vt dicit culpa deiectionis hic deſcripta fuit idolatria que in hoc capitulonō aſſignatur. Hoc et quedā alia mouent ip̄m ad exponendū pn̄s capl̓m de iudeis circa finē templi ſecūdi j iudea ⁊ hieruſalē reſidētibus: qui xp̄m negantes dereliquerunt dominū: blaſphemauerūt ſanctū iſrahel ⁊c. ꝓut litera ſonat ⁊ euangelice hyſtorie teſtātur ⁊ experiētia certificat. Sed huic expoſitioni obuiāt multa que primo ponētur. dehinc reſpōdebitur ipſius motiuis. Quo ad primū pͥmo obuiat. qꝛ dr̄ in lr̄a de tꝑe huius deiectōis: ꝙ eotēpore oblationes. feſtiuitates. ſabbata ⁊ cetera enumērata fuerint deo moleſta. eiecta ⁊ reprobata. Temporeautē ſecūdi tēpli deo fuerūt accepta tanqͣꝫ grata: vt pꝫ aca. x. Neemie ⁊ infra. ⁊ Eſdre. ij. libro a capitulo octauovſqꝫ ad finē libri. Et de redeuntibus a captiuitate baby-

lonica exponitur ibidem ad literaꝫ id quod in hoc capitulo continetur. videlicet. Niſi reliquiſſet nobis dominus ſemen. quia dicitur capitulo octauo. ꝙ orauiteſdras dicens. Et nn̄c quanta miſericordia facta ē ſuper nos abs te domine deus vt relinqueres radicē noſtram ⁊c. que in illo capitulo continētur. Similiter iniſto capitulo continet̉. Conuertam manuꝫ meam adte ⁊ excoquam ad plenū ſcoriam tuam. Eſdras ad literam expenere videtur d̓ redeuntibus a bahylonicacaptiuitate: vt patet capitulo vltimo ſecundi Eſdre.vbi cum Eſdras nihil reprehenſibile ī populo repperiſſet niſi ꝙ haberent vxores alienigenas. ad eius perſuaſionem dimiſerunt eas cum prole. quibus factis ⁊ſacrificijs conſummatis dixit eſdras. ꝫte manducare nūc. ſāctus em̄ hic dies eſt domino. Nolite contriſtari. dn̄s em̄ clarificauit vos. Ex quibus patet ꝙ deiectio de qua dicit hoc capitulū: fuit dicta de captiuitate babylonica ⁊ clerificatio de reditu ab ipſa captiuitate. Nā reuera deiectio ⁊ ſacrificioꝝ ⁊ feſtiuitatū deteſtatio ꝓut hic enumerant̉ nō pn̄t intelligi d̓ tempore ſecūdi tēpli ⁊ circa eius finē ꝓut Burgen̄. quia ſtatim ante xp̄i natiuitatem ceremonialia legis erant accepta deo. vt patꝫ Luce primo de Zacharia patre Iohannis baptiſte: cuiꝰ oratio tempore incenſi fuit exaudita qn̄ meruit etiam angelū videre: immo ⁊ dominꝰnoſter Ieſus chriſtus tēpore templi ſecūdi non venitſoluere legem ſed implere. et ipſe iuſſit diſcipulos addiē feſtuꝫ aſcendere: ⁊ ipſe aſcendit: opera legis fecitpaſcha māducauit: ꝓut in hyſtoria euangelica clareꝯtinet̉. ⁊ apoſtoli poſt morte chriſti multa legalia ſeruauerūt: vt patet in epiſtolis Pauli ⁊ in actibus apoſtoloꝝ. Naꝫ et ſi in morte chriſti legalia fuerunt mortua. an publicationē tamen euangelij non erant mortifera. prout haberi poteſt ex epiſtola ad Gal̓. et alibi.Legalia em̄ toto tempore templi et vſqꝫ ad mortemxp̄i valuerūt: aſſiſtente opere operante .ſ. fide ⁊ deuotione. quo tempore ydolatria publica nō permittebatur. Deteſtatio igitur legaliū de qua ī hoc capitulo dicitur tempore ſecūdi templi non habuit locum. ſꝫ tempore primi templi quando reges ⁊ populi fuerūt ydolatrie dediti: tunc deficientes fide. Secundū quod obuiat expoſitioni Burgen̄. trahitur ex hoc capitulo inquo dicitur. Quomodo facta es meretrix ciuitas fidelis. Meretriciū autē ⁊ adulteriū in ſcriptura pro ydolatria ponitur: que tempore ſecundi templi locū nonhabuit: immo preſides illius temporis eam ex cordeperſequebantur. Ꝙ auteꝫ Burgen̄. meretriciū illudexponit de iudeis negantibus chriſtū ⁊ petentibꝰ barraban non videt̉ rationabile. quia meretrix ⁊ adultera dimiſſo vero ſponſo adheret alieno: iudei aūt chriſto abiecto ex malicia petierunt Barraban: non vt eīex amore adhererent vt adultere conſueuerūt. ⁊ hocinnuit̉ cū dr̄. Ciuitas fidelis. nō em̄ fidelitatē quā addeū habere debuerūt ad Barraban conuerterūt: cūeū non fidelitate ſed malicia ſaluarūt a morte. Tempore aūt primi templi ille paſſus locū habet. qꝛ tempore Dauid fuit ciuitas fidelis per cultum vnius deiveri. ſed temporibus multorū aliorum regum facta ēmeretrix ⁊ infidelis defluens ad ydola. ideo aſſignat̉pro babylonice deiectionis culpa ⁊ cauſa. Terciumquod obuiat expoſitioni Burgen̄. dicit̉ in hoc capl̓o.Et reſtituam iudices tuos ſicut prius: ⁊ conſiliariostuos ſicut antiquitus. quia apoſtoli de quibꝰ Burgēſis exponit non erant tales iudices ⁊ populi conſiliarij: ſed potius a populo reputati aduerſarij: qui etiaꝫnon fuerūt ſicut prius ⁊ antiquitus. quia populus antiquitus conſenſit in iudices ⁊ ſtetit eorum ſententie⁊ dictamini. apoſtolis autem ⁊ verbis ⁊ factis manifeſte contradixerunt. Item iudices antiquitus ⁊ conſiliarij cum populo remanſerant ⁊ pro populo quantumcūqꝫ peruerſo interceſſerant. ſicut Moyſes qͥ dixit domino. Aut dimitte noxā populo aut dele me ⁊c.apoſtoli auteꝫ monitu ſpirituſſancti ab eis receſſerūt