Liber
¶ Incipit Eſaias ꝓpheta.Ca.Iſioᵛ eſaie filijamos: quam viditᵈ ſuper Iudā⁊ hieruſalemᵉ indiebꝰ ozie idathan achaꝫ: ⁊ezechie regum Iuda. Au
ditę celiᵍ ⁊ auribus percipet̓ra qm̄ dn̄s locutꝰ ē:ˡ filiosenutriuiᵏ ⁊ exaltamˡ ipſi autē ſpreuerunt me.ᵐ Cognouit bos poſſeſſorē ſuum etaſinus preſepe domini ſui.Iſrahel autem me non cognouitᵖ ⁊ populꝰ meusq nō
Finis aūt huius libri duplex ē. Unus ꝓpinquus .ſ. inſtructio ſeu edificatio eccleſie militātꝭ ſub nomīe hierl̓m deſignate. ꝓpter qd̓ dr̄ infra. lx. Surge illuīare hierl̓m. qꝛ venit lumē tuū .i. ꝓphetia Eſaie illuminās totū ſtatū eccl̓ieAlius autē ē finis vltimus ⁊ remotus: videlicet cōſecutio ſuꝑne beatitudinis in eccl̓ia triumphante q̄ ꝑ hierl̓mintelligit̉. ꝓpter qd̓dr̄ infra. xxxiij. cap̄.Oculi tui videbūthieruſalem ciuitatem opulētā tabernaculuꝫ qd̓ nequaqͣꝫ vltra tranſferripoterit. ꝑ ꝓphetiaꝫem̄ Eſaie videmusnūc per ſpeculū ⁊ īenigmate. ſꝫ poſteain futuro lucide videbimus ⁊ aperte. quod nobis concedat ⁊cͣ. ¶ Ca. j.Iſio Eſaie. Hic accedenduꝫ eſt ad formā tractatus que eſt diuiſio libri. qͥ diuiditur in duas partes. qꝛ primo p̄mititur quedā breuis p̄fatio. ſecūdo ſubdiVtur narratō: ibi. Audite celi. Circa libribuius expōnem intēdo quantū poterocatōem particulariū ⁊ ꝯcordantiaꝝ. qꝛ per talia magisꝓſequi ſenſum lr̄alem vitando multipliimpedit̉ intellectꝰ homīs qͣꝫ iuuet̉. In locis ꝟo quoꝝ intellectus a iudeis deprauat̉ intēdo diutius immorari: ſicut ⁊ feci exponēdo libꝝ pſalmoꝝ. Igit̉ in p̄fatōe huiuslibri quatuor manifeſtātur. Primū eſt ordo huius libriinter alios libros canonicos cum dr̄. a ¶ Uiſio .i. ꝓphetia. per quod patet ꝙ liber iſte in ordine libroꝝ ꝓphetalium cōputatur. Sciēdū tn̄ ꝙ viſio ꝓprie dicta ē cognitioꝓphetica q̄ fit in vigilia: ꝓut dictū fuit diffuſius ī principio libri pſalmoꝝ: vbi dictū fuit de diuerſis gradibus ꝓph̓ie. Scd̓m ē ſcpͥtor mīſterialis huiꝰ libri qͥ manifeſtat̉hic ex duobus .ſ. ex noīe cum dr̄. b ¶ Eſaie. qͥ int̓ aliosꝓph̓as fuit notabilis ⁊ famoſus. Secūdo ex genere cumdr̄. c ¶ Filij amos. ⁊ vt dicit ra. Sa. iſte amos ⁊ amaſias rex iuda fuerunt fr̄es. ⁊ ſic Eſaias fuit d̓ genere regioUnde ⁊ dicit Hiero. in ꝓlogo ꝙ fuit vir nobilis ⁊ vrbane eloquentie: vt ſupra allegatuꝫ eſt. Et per hoc patet ꝙiſte amos ē alius ab illo qui inter duodecim ꝓphetas ponitur tercius. qꝛ ille fuit paſtor ⁊ ruſticanus vt hr̄ in principio ſue ꝓph̓ie. Hoc etiā pꝫ ꝑ lr̄as hebraicas qͥbus ſcribunt̉. qꝛ amos pr̄eſaie hꝫ pͥmā lr̄aꝫ aleph ⁊ vltimā ſade⁊ iō robuſtus interp̄tat̉. Alius autē hamos hꝫ pͥmā literā aym ⁊ vltimā ſamech. ꝓpter quod auulſus interp̄tat̉.Terciū qd̓ ī hac p̄fatōe manifeſtatur ē ppl̓us cui Eſaiasꝓphetauit cum dicitur. d ¶ Super iudā ⁊ hieruſalemita ꝙ ꝑ hieruſalē que erat ciuitas metropol̓ intelligiturrex ⁊ ſacerdos ſummus alijqꝫ ſacerdotes notabiles ⁊ ceteri ibidē habitātes. Per iudā ꝟo reliquꝰ ppl̓s de regnoiude. quod dr̄ regnū duaꝝ tribuū. Quartū autē ē huiusꝓphetie tempus cum dr̄. e ¶ In diebus oſye ⁊cͣ. Tpeem̄ huius regis cepit ꝓphetizare. licet autē tꝑe Manaſſefilij ezechie ꝓphetauerit. tn̄ de tꝑe eius nō facit mentōeꝫtum qꝛ ille peſſimus fuit in cultu vdoloꝝ ⁊ in occiſiōe etperſecutiōe innocētiū: vt hr̄. iiij. Reg. xxj. tuꝫ qꝛ ab eo occiſus fuit: eo ꝙ pctā ipſius ⁊ ppl̓i arguebat: ⁊ ad colorandū ſuā malicia fecit cū adduci cora ſe: vt hr̄ in quodaꝫ libro hebraico qui vocatur iethamoth. ⁊ dixit ei. dn̄s dixitmoyſi. Nū videbit me hō ⁊ viuet: Exo. xxxiij. Et tu dixiſti. Uidi dn̄m ſedentē ſuper ſoliū excelſū: vt br̄. j. vj. Itēmoyſes dixit Ocut̄. iiij. Nō ē alia natio tāgrandis q̄ habeat deos appropinquantes ſibi: ſicut dn̄s deus nr̄ adeſtoībus obſecratōibus nr̄is. Et tu dixiſti. Inuocate eū dūꝓpe ē. jͣ. lv. per hoc inſinuās ꝙ paꝝ ſit nobis ꝓpinquꝰ. eſic ꝯdēnauit eū ad mortē. ⁊ tunc ꝓph̓a inuocauit dn̄m qͥaperuit cedrum in illo loco exn̄teꝫ: ⁊ intra ſe occultauit
ꝓphetaꝫ. ſed Manaſſes hoc miraculo non fuit retractus a malicia ſua: ſed vnacum arbore fecit eū ſecariſerra. f ¶ Audite. Hic conſequenter ponit̉ narratōCirca quod ſciendū: ꝙ intentio huius ꝓphetie eſt narrare xp̄i myſteriū: vt dictū ē ſupra. quod quidē myſterium fuit ad deiectōeꝫ ſuperborū ⁊ exaltatōeꝫhumilium ſicutdr̄ in cātico btēvirgīs Luce .j.Depoſuit potētes de ſede ⁊ exaltauit humileiPropter quodſactus ſymeonRuce. ij. dixit. ecce poſitus ē hicin ruinā ⁊ reſuirectionem multoꝝ īiſrabel. Et iō eſaias denunciādo et ſcribēdo xp̄imyſteriū ſimul denunciat ⁊ ſcribit deiectōem peccatorū ſuꝑbientiū ⁊ ſe extollentiū ⁊ erectōem humiliū ⁊ iuſtoꝝ. Et ẜm hoc ꝓceſſus huius libri ī duas partes diuiditur. Quia primo cuꝫ xp̄i myſterio deſcribitur peccatoꝝ deiectio. ſcd̓o iuſtoꝝ erectō. Secūda incipit. xl.Conſolamī ⁊cͣ. Prima in duas. qꝛ primo cū pertinētibus ad xp̄i myſteriū deſcribitur punitio pctōruꝫ qͣꝫtūad diuerſos ppl̓os ſpāliter. ſecundo qͣꝫtum ad omnesgeneraliter. xxiij. c. Prima in duas. qꝛ primo poniturpunitio qͣꝫtum ad iudeos. ſcd̓o qͣꝫtum ad ppl̓os extraneos. c. x. ibi. Ue aſſur virga ⁊cͣ. Prima adhuc ī duas.qꝛ primo cū myſterio xp̄i deſcribit̉ punitio regni iudeſiue duaꝝ tribuū. ſecūdo eius liberatio a ꝑſecutōe duorū regū: vt poſt vinū mortificatiuū apponatur oleuꝫlenitiuū. Secūda ꝑs incipit. vij. ca. Et ractū ē. Primaī duas. qꝛ primo ponit̉ ꝓphetie denunciatio. ſecundoeiuſdē ꝯfirmatio. .vj. ca. Prima adhuc in duas. qꝛ primo deſcribit̉ regni iude punitio. ſecundo per aduētuꝫxp̄i eccl̓ie ꝓmotio. ca. ſequēti. Sciendū tn̄ ꝙ hͨ diuiſionō eſt ita p̄ciſa: quin mēbra diuiſionis cōincidant frequēter: ita ꝙ in vna parte dicitur. ponitur etiā in alialicet alijs verbis ⁊ alio mō. ⁊ idem eſt dicendū de alijsſubdiuiſionibus: que fient ꝓ magna parte. Pn̄s aūtcapitulū in duas partes diuiditur. quia primo oſtēditur populus puniendus ꝓ peccatis in deū. ſecundo ꝓpeccatis in ꝓximū: ibi. Quomodo facta eſt. Prima ītres. quia primo oſtenditur populi culpa. ſecūdo ſubditur pena: ibi. Terra veſtra. Tercio cōſulitur medela. ibi. Audite verbum. Circa primū declaratur primopeccati grauitas. ſecundo incorrigibilitas ibi. Superquo. Circa primū dicit. f ¶ Audite celi. i. angeli quiſunt ciues celeſtes. g ¶ Et auribus ⁊cͣ .i. homīes habitantes in ea. vtranqꝫ em̄ naturam .ſ. angelicā et humanā voluit habere in teſtē. h ¶ Quoniā dn̄s ⁊cͣ. cuius verbum attente eſt audiendum. Quid autē dixitſubditur. i ¶ Filios enutriui .ſ. populū iſrabel paſcēdo manna in deſerto: ⁊ terram lacte ⁊ melle fluentē eicōferendo. k ¶ Et exaltaui. regnū amorreoꝝ ⁊ chananeorum eis tribuēdo: vt patet in libro numeroꝝ ⁊Ioſue. l ¶ Ipſi antē ſpreue. me. ydolis ſeruiēdo. adquod declinauerunt poſt mortē Ioſue: vt patet in libris Iudicum. Regum. ⁊ .j. Paralypo. quoꝝ cecitatē arguit conſequenter comparādo eos ad bruta animalia rudiſſima dicens. m ¶ Cognouit bos ⁊cͣ. qͥaſeruiendo ei in aratro recognoſcit pabuli ſibi exhibitibn̄ficium. n ¶ Et aſinus ⁊cͣ. inqͣꝫtum ſeruit dominoin deportandis oneribus pro pabulo quod recipit inpreſepio ſuo. o ¶ Iſrahel autem ⁊cͣ. mihi ſeruiendopro tot ⁊ tantis beneficijs a me ſibi impenſis.p ¶ Et populus meus. id ē populus iſrahel qui a deorecepit legē ſpeciale. q ¶ Nō intellexit. id eſt mea beneficia ⁊ precepta intra ſe legendo et recolendo. ideo