Prologus

nō in rebꝰ ſint: ſꝫ cum auctore mutent̉. Ceterū meminieditōem ſeptuaginta trāſlatoꝝ olim de greco emēdatam tribuiſſe meˣ nr̄isʸ necinimicuꝫ debere exiſtimarieoꝝª quos in conuētuᵉ fratrū ſemꝑ ediſſero. Et quodnūc dabreiamin .i. v̓ba dierum interp̄tatus ſum: iccirco feci: vtᵈ īextricabiles moras ⁊ᵉ ſiluam nominū q̄ ſcriptoꝝ cōfuſa ſunt vicioᶠ ſen

ſumqꝫ barbariem apertius⁊ ꝑ verſuum cola digerereꝫmihimetipſi ⁊ meis iuxͣhiſmeniuꝫ canens: ſi aures ſurde ſunt ceterorum.¶ Item alius ologus.Uſebiꝰ hieronymꝰ domnioni et rogatiano ſuis ī xp̄ohieſu ſaluteꝫQm̄ grecorū hyſtorias magis intelligūt qͥ athenas vi

s ¶ Quod in me reprobāt .i. quod in ſcriptis meis vicuꝑant. ¶ ¶ Quaſi ꝟtus ⁊ vi. nō in rebꝰ ſint ſed cumaucto. mutent̉ .i. qi diuerſitas auctoꝝ faciat editionēp̄cioſam vel vicioſam: ⁊ nō potius p̄ciū: vel viciū ip̄arum rerum.v ¶ Editionemlxx. i. tranſlationem. lxx.9xIctā. Fx ¶ Nr̄is.j. latinis.¶ Nec inimicū debere exiſtimari .i. reputariſuꝑ me putoEoꝝ .ſ. trāſlatōem.¶¶ Quos ediſſero .i. exponovel ꝯfirmo ꝑ hebraicā veritatēIn conuentu. i. in cōgregaFratrū .i. fideliū latinorumvn̄ ptꝫ ꝙ nō inuideo nec dnextricabiles moras .i. longas ſnīas.ip̄is. ¶ dSiluā. ifuſionē multā: ſicut arbores ꝯfuſe ſuntIſilua: itaa remotis vix vna pōt diſcerni ab alia.enſumqꝫ barbariē. hoc dicit: qꝛ editio ſeptuaginta ītefuſa erat ⁊ corrupta ꝙ videbat̉ eſſe barbara: ⁊barbaras ⁊ ignotas hr̄e dictōnū ſignificatōes. ¶ Digererē .i. exponerē vel ordinatim diſtinguerē. ¶ Per cola.i. p mēbra ⁊ diſtīctōes. Uerſuū. colū d̓r a colō: qd̓ ēmebꝝ. eſt aūt colū pūctata ꝓlatio alicuiꝰ orōnis ꝑ maiores deciſiones ⁊ ꝑ clauſulas qͥſdā ꝯſtātes ex duabꝰdictionibꝰ vel pluribꝰ: vt h̓. Nō me fraudab̓: nō ledesnō ſpoliabis. vn̄ colū interptat̉ p̄ciſus ſenſus vl̓ lōgaſnīa. In ꝓlogo ſuꝑ eſaiā plenius inuenies de colo comateiodo. Iuxta hiſmeniū. qͥdā fuit ph̓s qͥ dicebat:erint me alij audire tn̄ canam mihimetipſiicūt hiſmeniū eſſe fluuiū iuxta quē orgia bachi celebrātur cū clamore: qͥbuſdā .ſ. clamantibꝰ: alijsſilentibus/ ⁊ clamātes deridentibus: ⁊ eſt ſenſus. ¶ Siaures ceteroꝝ ſurde ſint .i. ſi ceteri tranſlatiōem meāꝯtemnant ⁊ eam audire noluerint: tn̄ ego canā .i. trāſferaꝫ. Mihimetip̄i ⁊ meis. amicis. Iuxta hiſmeniū.i. ſicut faciebat hiſmenius ph̓s. Uel iuxta hiſmeniuꝫ.i. ſicut illi qui celebrabant orgia iuxta fluuiū illū nondimittebant ꝑꝑ aſtantes qͥ eos deridebant. Orgia orgioꝝ dicebant̉ ſacrificia bachi: ab orge qd̓ eſt culturaqꝛ ad culturā aīe credebant̉ ꝑtinere: vel dicunt̉ ab orge qd̓ eſt ira: qꝛ in ſacrificijs bachi frequēter mouebātur ad iram. Item or dicitur bonū: ge terra. vn̄ dicuntur orgia in quibus multū vini ⁊ annone exponebant̉¶ Explicit qualiſcūqꝫ explanatio iſtiꝰ ꝓlogi. Credo ꝙiſte ꝓlogus immediate poſt ſequētē ſcribi debeat: ſꝫ vicio ſcriptoꝝ in pluribꝰ biblijs vnus ab altero ſeꝑatur¶ Incipit expoſitio alterius ꝓlogi.Rius tn̄ aliqͥd de noīe iſtoꝝ libroꝝ ⁊ ordine ꝑſtringamus: Notādū ꝙ dabreiaminhebraice: ꝑalypomenon grece. verba dierū dicimꝰ latine. vn̄ ⁊ a Hiero. in ꝓlogo ſuper regū dabreiamin chronicus .i. tꝑaneūappellat̉: qꝛ ꝯtinet quedā geſta tempoꝝ ab adam vſqꝫ ad captiuitatē babylonicaꝫ ſub ſedechia factam inquā terminat̉ vltimus liber Regū: ſicut ⁊ ſecūdꝰ Paralypo. ⁊ qꝛ libri paralypomenon cōmunicant in materia cum libris Regū: ⁊ qm̄ in his ſupplent̉ q̄ minusibi dicunt̉. iō poſt libros Regū immediate ſequunt̉.

Sed cū in libris rēgum agatur de vtroqꝫ regno .i. iuda ⁊iſrael: in paralypomeno tm̄ de regibꝰ iuda agit̉: p̄ponunt̉aūt libris eſdre: qꝛ finis ſecundi paralypomeno idem eſtcum principio eſdre. Quis ſcripſerit dabreiamin ignoratur: vnde inter apocrypha deberet ſicut ptꝫ sͣ. cōputari:tamen inter agiographa computatur: ſicut patꝫ. sͣ. inprincipio prologiIoſue. Deriuationem paralypomēnon inuenies sͣ. inepl̓a ad Paulinuꝫin. viij. ca. Iteꝫ nota ꝙ Hieronymusdabreiamin correxit ⁊ tranſtulit. primo em̄ correxit ſeptuaginta: poſtmodū nouā editioneꝫfecit ad petitioneꝫChromacij pape dhebreo trāſferensin latinum: et quiacorrectio preceſſittranſlatōem: iō ꝓlogū qͥ correctionip̄ponitur anteponendū reor .ſ. Euſebius Hieronymꝰ ⁊cͣ.qͥ in ſeptē ꝑticulas diuidi pōt ad pn̄s pͥmo .n. captat beniuolentiā p̄ponens amicabilē ſalutatiōem dicens. Euſebius ⁊cͣ ſecūdo ſubdit modū quo ſacre ſcripture didicit veritatē: didicit em̄ laborioſe diuerſa loca ꝑagrando:qd̓ notatur cum dicit̉. Qm̄ grecoꝝ ⁊cͣ. Item didicit humiliter: non de ſe p̄ſumendo: qd̓ notat̉ cum dicit̉: Fateor n. ⁊cͣ. Item didicit ordinate: peritiorē doctorem eligēdo: quod notatur cum dicitur. Deniqꝫ cum a me ⁊cͣ tercio innuit ꝙ neceſſaria eſt ſua correctio .ſ. propter grecorum ⁊ latinoꝝ codicum falſitatem: quod notatur: ibi. Libere enim loquor ⁊cͣ. quod tamen non attribuit vicio ſeptuaginta interp̄tum: ſed culpe ſcriptorum quarto oſtēdit cū apud hebreos liber paralypomenon vnus ſit: curapud nos recepit ſectōem: ibi. Hoc primū ſciendū ⁊cͣꝭ qͦnto excitat lectoris attentōem: ⁊ hoc ꝑꝑ duo .ſ. ꝑꝑ difficultatem: ⁊ vtilitatē. difficultatē inſinuat cum dicit. Alld̓ etiam attendendū ⁊cͣ. vtilitatē indicat cum dicit. Ad extremū ꝙ omnis eruditio ⁊cͣ ſexto dicit ꝙ qͣꝫuis nō ambigataliquibus diſpliciturā: domiōis tn̄ ⁊ rogatiani oratōnibus adiutus fecit iſtam correctōem: ibi. Orationū itaqꝫveſtraꝝ: de cuius veritate ne forte aliquis dubitaret. Ultimo docet vitare dubitatōis occaſione: ⁊ hoc dupliciter:pͥmo cū alijs ꝯferendo: ibi. Siqͥs in hac interp̄tatiōe ⁊cͣ.ſcd̓o aſterici ⁊ obeli officiū attēdendo: ibi. Ubicūqꝫ ergoaſtericos ⁊cͣ. lr̄a ſatis plana eſt: vn̄ leuiter ꝑtrāſibo. Ęuſebius hieronymus. binomius erat. ſicut ptꝫ hoc in epl̓aquam ip̄e fecit de clerici vita vel monachi: que ſic incipitEuſebius hieronimus Octeano ſuo ſalutē. Domnoni ⁊ rogatiano ſuis. amicis: In xp̄o ieſu ſaluteꝫ. ſeqͥtur.Athenas ciuitatē grecie. ⁊ dicunt̉ athene: qͣſi litorales:vl̓ ab acta qd̓ ē litus: qꝛ in litore erāt poſite. vl̓ dicūt̉ athene: qͣi immortales ꝑꝑ ſtudiū qd̓ ibi viguit qꝛ immortaliseſt ſapientia: ab a qd̓ eſt ſine: ⁊ thanatos quod eſt mors.¶ Et terciū virgilij. eneydos. ¶Atroade. regione: d̓ qua dicit Iſido. xiiij. etymo. Eſt regio troadis ſuꝑiecta ab aqͥlonis ꝑte galathie: a meridiano vicina eſt lycaonie: ab oriēte adheret lydie: ab occidente helleſpōtiaco mari finitur.per leuchatē. promōtoriū iuxta neapolym: in quo attiei appollinis templū fuit: ita dicit Iſido. etymologiaꝝxiiij. ¶ Acroceraunia. montes ꝑꝑ altitudinē ⁊ fulminumictus vocant̉. Et nota ꝙ ꝑ cōpoſitōem a ceros qd̓ ē cornū ⁊ amnis dicunt̉ ceraunia ceraunioꝝ: cōmotōes: ⁊ exalatiōes vndarū in tempeſtate qͣi cornuti amnes. Itemceraunia dicūt̉ ſaxa eminētia ī mari ad inſtar conuū: vn̄Quidius in xv. metam orpho. Saxa fuit dexipta

xx iij