Prologus

derint ⁊ terciū virgilij libꝝa troade ꝑ leuchatē ⁊ a croceraunia ad ſiciliā ⁊ ind̓ adoſtia tyberis nauigauerintita ſanctā ſcripturā lucidius intuebitur qͥ iudeā oculis ꝯtemplatus eſt: ⁊ antiqͣrum vrbium memorias / locorumqꝫ vel eadem vocabula vel mutata cognoueritꝭ.Unde ⁊ nobis cure fuit cūeruditiſſimis hebreoꝝ hūclaborem ſubire: vt circuiremus ꝓuinciā quā vniuerſechriſti eccleſie ſonant. Fateor enim mi dominon et rogatiane chariſſimi nūqͣ mein diuinis voluminibus ꝓprijs viribus credidiſſe nechabuiſſe opinionē meā: ſedea etiaꝫ de quibus ſcire mearbitrabaꝝ: interrogare meſolitum. Quanto magis dehis ſuper qͥbus anceps erā

Deniqꝫ cum a me nuꝑ literis flagitaſſetis: vt vob̓ paralypome nō latino ẜmonetrāſferrem: d̓ tyberiade legis quondam auctoreꝫ quiapud hebreos admiratōnihabebatur: aſſumpſi:ⁿ ⁊ cōtuli cū eo a vertice vt aiuntvſqꝫ ad extremū vnguem: ⁊ſic confirmatus auſus ſumfacere quod iubebatis. Libere em̄ vobis loquor. Itaenim in grecis ⁊ latinis codicibus hic nominuꝫ libervicioſus eſt: vt non tam hebrea qͣꝫ barbara quedam ⁊ſarmatica nomina cōiectaarbitrandum ſit. Nec hocſeptuaginta interpretibusqui ſpirituſancto pleni eaque vera fuerunt: tranſtulerāt: ſed ſcriptoꝝ culpe aſcribendum: dum d̓ inemendatis inemendata ſcriptitant

ceraunia parte. ⁊ ꝑ compoſitōem ab acros qd̓ eſt monspoſſumus dicere acroceraunia ſcopulos magnos ⁊ cacuminatos ⁊ in amne vel in mari. tn̄ ẜm illd̓ Iſido. ſunt inter armeniā ⁊ hiberniā. Ad ſiciliā. regionē ſic dictā aſſiculo fr̄e Itali. pͥus tn̄ a ſicano rege ſicania dicta eſt. ⁊ etiam/ trinacria/ propter tres montesquos hꝫ .ſ. pelorūpathinū: ⁊ lylibeuꝫvn̄ Iſido. ety. xiiij.Trinacria grecumqd̓ latīe triqͣdra d̓rquaſi in tres quadras diuiſa: hec abitalia exiguo fretodiſcreta: aphricummare/ proſpectansin cuiꝰ freto ſcilla ē⁊ caribdis: quibusnauigia aut abſorbent̉ aut collidunt̉Saluſtiꝰ dicit. Italie cōiunctaꝫ fuiſſeficiliā: ſed mediumſpaciū impetu maris diuiſuꝫ ⁊ ſciſſuꝫAd oſtia tyberis.i. ad portus tyberis/ qui dicūt̉ oſtiaqͥa ſicut / ꝑ oſtia fitintroitus et exitusdomoꝝ: ſic in portu ptꝫ introitus etexitus fluuioꝝ. veldicunt̉ ſic ab hoſteqꝛ illic hoſtibus occurritur Tyberisitalie fluuiꝰ a tyberio rege albanoruꝫd̓r qͥ in hūc fluuiuꝫdecidit et de exitioſuo nomen dedit:nā antea ⁊ albula antiquū nomen a colore habuit ꝙ niuibus albus ſit: ip̄e aūt eſt tyberis qͥ ⁊ tyberis: ſꝫ tyberisin qͦtidiano ẜmōe: tybris in ꝟſu d̓r. ita dicit Iſido. etymo.xiiij. Flagitaſſetis .i. poſtulaſſetis. vide ī opuſculo d̓ vocabul̓ biblie: vbi exponit̉ flagitiū. ⁊ ibi inuenies originehuiꝰ ꝟbi. Vt vobis paralypomenō latino ſermōe trāſferrem .i. tranſlatōeꝫ ꝑalypomenon ẜm ſeptuaginta quide hebreo tranſtulerūt in grecū: de greco vertere in latinū⁊ ꝙ ita ſit legendū ptꝫ per hoc qd̓ dr̄ in fine prologi: Ubicunqꝫ ergo aſtericos ⁊c̄. Cōſtat .n. ꝙ ip̄e nō poſuit aſtericos ⁊ obelos in illa tranſlatōe quā fecit de hebreo in latinū: ſed ſolū in correctōe tranſlatōis ſeptuaginta interp̄tum: vn̄ dicit ip̄e in fine p̄cedentis ꝓlogi: Memini editōnē ſeptuaginta trāſlatoꝝ olim d̓ greco emēdatā tribuiſſe me noſtris. ¶ De tyberiade. Hic ponit̉ duplex lr̄a. qͥdāſic legunt. Scripſi .i. aliqͥd doctrine ad me ſumpſi: aſſumere .n. d̓r ad ſe ſumere vl̓ ad aliqͥd ſumere. ¶ De tyberiade quōdā auctorē .i. doctrine doctore. ¶ Legis quō. auc. qͥapud hebreos admirationi habebat̉. qꝛ mirabant̉ ip̄iusſapīam ⁊ doctrinam.n ¶ Et contuli .i. collationem feci. Cum eo. de ꝑalipomenon. ¶ A vertice vt aiunt. vulgariter loquētes. Uſqꝫ adextremum vnguem .i. vſqꝫ ad finem. Cantuarienſis ponit ibi aliā literam .ſ. Quendam legis auctorem: et legitſic: Aſſumpſi. mihi Quendā auctorem .i. doctoreꝫ. Legis detyberiade. ciuitate: in qͣ tunc vigebat ſtudiū hebreorum. Cetera non mutātur. Et ſic collatione facta Cōfirmatus. in veritate hebraica. Auſus ſum facere quodiubebatis: libere enim vobis loquor .i. ſecure: quaſi diceret: neminem timeo hoc dicendo. ¶ Hic nominuꝫ liber .ſ.contentiuus: quia multa nomina continet hominū ⁊ locorum: ſicut patet in principio primi libri. ¶ Ita vicio-

ſus eſt in grecis ⁊ latinis codicibꝰ: vt facta ſit collatōead hebraicam veritatē. Arbitrādū ſit .i. iudicanduꝫ:Non eſſe. Tam .i. tm̄. Hebrea noīa. Ꝙ .i. qͣꝫtum arbitrandū eſt eſſe. Barbara quedā ⁊ ſarmatica nomina coniecta. quaſi diceret. magis iudicandū eſt eē barbara ⁊ ſarmatica vel pharmatica qͣꝫ hebrea.Barbara .i. extranea a veritate hebraica. ſarmate ppl̓i ſuntvnde Lucanusin. j. libro: Et qͥte laxis imitant̉ſarmata bracis:Uangiōes bathaniqꝫ truces.vnde ſarmaticꝰca cuꝫ nomē gētile. vnde Ouidius. Nemeaſarmaticū contegat oſſa ſoluꝫDicit aūt Iſidorus li. ix. Sarmate patentibꝰcampis armatiinequitabant pͥuſqͣꝫ eos lentulus danubio ꝓhiberet. atqꝫ inde ob ſtudiū armorum ſarmate nuncupati exiſtimantur: ⁊ inde dicuntur nomina Sarmatica: qͣſi prorſusab hebraicꝭ aliena: vl̓ Pharmatica id eſt commixta. pharma enim vel pharmatio lingua ſyrorumdicitur vnguentum vel medicamentum: et inde hecpharinatica dicitur medicina: et inde dicitur pharmaticus ca cum: ad vnguentum vel medicinā pertinenset quia vnguentum ⁊ medicina ex diuerſis ſimul mixtis preparantur. ideo nomina ex diuerſis linguis cōmixta pharmatica dicuntur. Qui ſpirituſancto pleni. hoc videtur dicere ironice: quia in illo prologo ſcilicet Deſiderij mei ⁊cͣ. Dicit aperte ꝙ mendacium fuitſeptuaginta interpretes ita diuiſos per cellulas tranſtuliſſe. Ad hoc dicendum ꝙ hieronymus non inuehitur ibi contra ſeptuaginta. Sed contra auguſtinumqui ita diuidebat eos. hic autem aſſerit eos plenos fuiſſe ſpirituſancto quo inſpirante tranſtulerunt. non tamen diuiſi vt dicit auguſtinus. De inemendatis. exemplaribus. Inemendata. exemplaria. Scriptitātid eſt frequenter ſcribunt. Cogunt. coadiuuant. ⁊ iniſta ſignificatione ponit virgilius cogere in Buco. dicens in tercia egloga: Cytire coge pecus: tu poſt care.cta latebas. Idem in eadem egloga. Cogite oues pueri ſi lac preceperit eſtus. Eregione .i. econtrario. ſicut vna regio opponitur alij vel diſponitur contra eāPropter latitudinem. vnius nominis. Sed et ipſeappelationes .i. nomina. Non ſonāt. id eſt ſignificātHomines vt pleriqꝫ .i. aliqui Eſtimant ⁊cͣ. ex quo ſequitur magnum inconueniens eo ꝙ nomina ita maleſcribuntur ꝙ .ſ. facta interpretatione nominum ẜm figurarum adaptatiōem quedam hyſtorie recitātur nōvere. Aliquando enim nomina hominū accipiunturꝓ nominibus locorum: et hoc eſt quod dicit̉ hic. Etoblique .i. non recte. Sub interp̄tatione .i. expoſitōenominū vnius lingue: ꝑ nomina alterius. Et figura.