Prologus
legūtʸ quos ab origene elaboratosº euſebiꝰ ⁊ pāphilvulgauer̄t. Totuſqꝫ orbishac int̓ ſeª tripharia varietate ꝯpugnat. Et certe origenes nō ſolū exēpla cōpoſuitᵇ qͣtuor editōnūᶜ e regione ſingula v̓ba deſcribens:vt vnꝰᵉ diſſentiēs ſtatīᶠ ceteris int̓ ſe ꝯſentientibꝰ arguat̉:ᵍ ſed qd̓ maioris audacie eſt: in editōe ſeptuaginta theodotōis editōem miſcuit: aſtericis deſignās queminꝰ fuerint: ⁊ v̓gulis q̄ exſuꝑfluo videbant̉ appoſitaSi igitur alijs licuit nō tenere qd̓ ſel̓ ſuſceꝑant: ⁊ ꝑſeptuaginta cellulasᵐ quevulgo ſine auctoreº iactanturᵖ ſingl̓as cellulas aperuere:q hocqꝫ in ſeccl̓ijs legiturqd̓ ſeptuaginta neſcieruntcur me non ſuſcipiāt latinimeiᵗ qͥ inuiolata editiōe veteriᵖ ita nouā condidi: vt laborē meūᶠ hebreis: ⁊ qd̓ hismaius ē apl̓is auctoribꝰ cōprobē. Scripſi nuꝑ libruꝫde optimo genere int̓p̄tandi: on̄dēs illa d̓ euāgelio: exegypto vocaui filiū meuꝫ: ⁊
qm̄ nazareus vocabit̉: ⁊ videbūt in quē cōpunxerūt: ⁊illud apl̓i. Qd̓ oculꝰ nō vidit nec auris audiuit: ⁊ ī corhoīs nō aſcēdit q̄ p̄parauitdeꝰ diligētibꝰ ſe:ᶻ cetaqꝫ hisſil̓iaª in hebreoꝝ libris inueniriᵇ Certe apl̓i ⁊ euāgeliſteſeptuaginta int̓p̄tes nouerat: ⁊ vn̄ eis hecᵈ q̄ in ſeptuaginta int̓p̄tibus non habētur. Xp̄c dn̄s nr̄ᵉ vtriuſqꝫ teſtamēti conditor in euāgelio ẜm iohānē.ᶠ Qui creditinqͥt in me ſicut dic̄ ſcriptura: flumīa de vētre eiꝰ fluētaque viue. Utiqꝫ ſcriptū ēqd̓ ſaluator ſcriptū eē teſtatur. Ubi ſcriptū ē. Septuaginta nō hn̄t:ᵍ apocryphaneſcit eccīa. Ad hebreosigit̉ᵏ reuertēdū ē:ⁱ vn̄ ⁊ᵐ dn̄sloquit̉: ⁊ diſcipuli exemplaſumunt. Hec pace veteruꝫZloquor ⁊ obtrectatoribusmeis tm̄ reſpondebo: qͥᵈ canino dente me rodunt: ī publico detrahentes: ⁊ legentesᵖ in angulis:q id eſt accuſatores ⁊ defenſores: cuꝫ inalijs ꝓbēt: qd̓ in me reprobant: quaſi virtus ⁊ viciuꝫ
Arubꝝ occurrit: a meridiano latere iudea excipit̉ a ſeptentrionali plaga tyrioꝝ finibus claudit̉: ab occaſu egyptiolimite termiat̉. y ¶ Quos ab origene elaboratos .i. cūmagno labore cōpoſitos: ſicut ſupradictū eſt in ꝓlogo ioſue ſuꝑ lr̄am illā. Vt ꝓ grecoꝝ hexaplis ⁊cͣ. ⁊ ſuꝑ lr̄aꝫ illāCur origenē mirātur ⁊cͣ5 ¶ Euſebius ⁊ pāphilus vulgauerūtHiero. in li. illuſtri.um viroꝝ. Euſebius / ceſaree paleſtīeep̄s in ſcripturꝭ diuinis ſtudioſiſſimꝰ⁊ bibliothece diuine cum pamphilomartyre diligētiſſimus perueſtigatoredidit/ infinita volumina. Ide in eodē: Pamphilus p̄ſbyter euſebij ceſarienſis ep̄i neceſſariꝰ tāto bibliothecediuino amore flagrauit vt maximāꝑtē origenis voluminū ſua manu deſcripſerit que vſqꝫhodie in ceſarienſibibliotheca hn̄tur.na ¶ Cripharia id ētriplici: a tris qd̓ ētres ⁊ phares diuiſio: qꝛ in tres ꝑtesdiuiſa.ib ¶ Quatuor editionū. ſcꝫ. lxx. ſymmachi aqͥle ⁊ theodocionis vide illaloca ꝓlogi ioſue. deqͥbus sͣ. ꝓximo facta eſt mentio.c ¶ E regione ſinguſa pha deſcribēsin hexaploys: ī quibus lr̄a vniꝰ trāſlatoris ſcribebat̉ exaduerſo ꝯͣ lr̄am alterius.d ¶ Vt vnꝰ .ſ. tranlator. e ¶ Diſſertiens. ab alijs. ¶ f ¶ Ceteris cōſen. arguat̉ .i. rep̄henſibilon̄dat̉: ⁊ in quo plus ꝯſenſerint qͦi verū ⁊ īmutabile cēſeatur: ⁊ nō ſe. ī vbi qͣtuor exemplaria compoſuit.g ¶ Sꝫ qd̓ maio. iuda. eſt ⁊c. lr̄a plana eſt. qͥd ſit aſtericꝰqͥd obelus inuenies ſupra in illo ꝓlogo. Deſiderij mei ⁊cͣ.HSi igit̉ ⁊cͣ. Hic arguit ꝙ latini debeant ſuā tranſlationē libenter reciꝑe: ⁊ pͥmo ꝑ locū a ſimili dicens. Si igit̉alijs licuit. or igeni .ſ. ⁊ alijs ſupradictis. ī ¶ Nō tenereimmutabiliter. ¶ R ¶ Qd̓ ſemel acceꝑant .ſ. tranſlatōemlxx. i. ſi licuit eis poſt tranſlatōem veterē quā ſemel acceerant ⁊ approbauerāt nouas tranſlatōes facere.¶ Et pꝰ. lxx. cellulas. ꝯtines ponit̉ ꝓ ꝯtento. methonomīa ē .i. pꝰ trāſlatōem. lxx. qͥ ẜm Aug. in cellis ſingul̓ trāſtulerūt: ſꝫ nō ẜm hiero. qͥ ait. m ¶ Que vulgo .ſ. vulgarit̉Sine auctore. aliquo de his metōem faciente.o ¶ Iactant̉ .i. iactāter aſſerūt. ſuꝑbia .n. eſt aſſere̓ qd̓ nl̓la ꝓbari pōt auctoritate: vt latēter inuehit̉ ꝯͣ Augu.p ¶ Singulas cel. a puere .i. ſingulas editōes facere: in qͦbus addider̄t aliqͣ tranſlatōi. lxx. ⁊ hoc eſt qd̓ ſequit̉.Hocqꝫ in ec. legit̉ .i. in regiōibꝰ ſupra ꝓxīo mēoratis.Qd̓. lxx. neſcierūt .i. qd̓ quaſi neſciētes in ſua editione
omiſerunt. ¶s ¶ Cur me non ſuſ. latini mei. q. d. benepn̄t ſuſciꝑe? ex qͣ dicte eccl̓ie nouas trāſlatōes alioꝝ interp̄tū ſuſceꝑe. Deind̓ arguit ꝑ locū ab auctoritate ꝙrecipienda ſit tanqͣꝫ autētica: qꝛ ē hebreoꝝ ⁊ apl̓oꝝ eteuāgeliſtaꝝ auctoritatibꝰ ꝯfirmata. vn̄ dicit: Cur menō recipiant latini mei: qꝛ ſumlatinꝰ ſicut ⁊ ip̄iIt ¶ Qui inuiolata editōe veterihoc dicit cōtraorigenē: qͥ ī trāſlatione. lxx. miſcuit theodotionis editiōem: etſic vtrāqꝫ corrupit. v ¶ Itanouaꝫ ꝯdidi: vtlaboreꝫ meū. i.editiōem meā ame laborioſe cōpoſitam.x ¶ Hebreis: etqd̓ his maius ēapl̓is auctoribꝰcōprobē. Apl̓iem̄ multa dixerunt de veritatehebraica q̄ noninueniuntur inlxx. tranſlatōneq̄ pn̄t inueniri īlibello: queꝫ ip̄efecit de optimogenere interpretādi: ⁊ hoc ē qd̓dicit. y ¶ Scripſi nuꝑ libꝝ ⁊cͣ.quedaꝫ epl̓a eſtquā ſcripſit hiero. ad Pammachiū d̓ optīo genere interp̄tandi: in qua ſcribūtur oīa exemplaque ponunt̉ hicq̄ plene inuenies sͣ. in illo ꝓlogo. ſcꝫ deſiderijmei an̄ mediū .ſ.¶ Ceteraqꝫ hisſimilia ſupͣ oſtēdens. ¶a ¶ In hebreoꝝ libris inueniri. ab illo loco ſ.Scripſi nuꝑ ⁊cͣ. vſqꝫ hūc dꝫ legi ſub vno verſu: ⁊ ꝓpterhoc reſumit̉ hic on̄dens.b ¶ Certe apl̓i ⁊ euā. lxx. interp̄ .i. trāſlatōem. lxx. int̓p̄tu. ¶c ¶ Nouerāt ⁊ vn̄ eis hͨ dicere .i. vn̄ habuerūt vtdicerēt. 7d ¶ Que in. lxx. int̓. ⁊cͣ. q. d. de hebraica veritate hoc habuerūt. ¶ ē ¶ Utriuſqꝫ te. ꝯditor. hoc eſt ꝯͣmanicheū: qͥ dicebat ve. te. eē a magno deo: ⁊ nouū abexiguo. ¶ f ¶ Qui credit inqͥt in me: Io. vj. f. Eccleſianeſcit .i. nō recipit vel nō approbat. apocrypha. in ꝓlogo ioſue circa principiū exponit̉ qͥd ſit apocryphū aliqui dicunt ꝙ apocrypha eſt nomīatiui caſus ſingl̓arisnūeri. vt ſit ſenſus. Ag ¶ Apocrypha ē ccl̓ia .i. que apoyphis vtit̉. ¶ b ¶ Neſcit hoc. exquo. lxx. nō hn̄t.fi ¶ Ad hebre; igit̉ .i. ad hebraicā veritatēR ¶ Reuertēdū eſt. vbi hec reꝑiunt̉. Fl ¶ Un̄. de qͣ hebraica veritate. Am ¶ Dn̄s lo. hͨ pace veterū ⁊cͣ. i. lxx.¶ Loquor ⁊ obtre .i. detractoribus.o Canino .i. rapido vel irrōnali.¶ In angulis .i. in occulto. ¶ q ¶ Id ē accu. ⁊ d̓ eiuſ-