Liber

vnde qn̄ ea q̄ ꝯtinent̉ in hoc ca. ppl̓o ꝯtingerent creatureceleſtes ⁊ terreſtres teſtificarent iuſticiam ⁊ veritatem diuinam in abiectōeꝫ huiꝰ ppl̓i ꝓpt̓ demerita eoꝝ. vn̄ Eſa. j.cuiꝰ tꝑe ea q̄ hic p̄noſticant̉ ad executōꝫ ꝓcedere incipiēbant ab hmōi moſaica atteſtatōe ſuaꝫ ꝓphetiam incepitdi. Audite celi ⁊ auribꝰ ꝑcipe t̓ra. vbi glo. Sicut ppl̓o iſrl̓iꝑ moyſen dictum fuit. Audite celi ⁊ loqͥr: ⁊ audiat terraꝟba oris mei. ſic poſt p̄uaricatōeꝫ ppl̓i eos vocat in teſtimoniū vt oīa cognoſcant deum vt vltorem ſuoꝝ mandatoꝝ ad iracūdiaꝫ ꝯcitatū. vt in glo. vn̄ aduertenti vtrūqꝫca .ſ. iſtud ⁊ primū. Eſaie ſatis ptꝫ ꝙ ea q̄ in hoc ca. p̄noſticant̉: in illo ca. Eſa. denunciant̉ tanqͣꝫ ꝓcedētia ad executōꝫ. dr̄ em̄ ibi. Filios enutriui ⁊ exaltaui ipſi aūt ſpreuer̄tme ⁊cͣ. ⁊ hic dr. Deum qͥ te genuit dereliqͥſti. ⁊ oblitus esdn̄i creatoris tui. ⁊ multa ſil̓ia. Itē circa iſta q̄ hic tradūt̉de deo .ſ. cum dr̄. Dei ꝑfecta ſunt oꝑa ⁊cͣ. q̄ vera ſunt ꝓutin poſtil. exponunt̉. vlteriꝰ tn̄ in eis aliqͣ ſunt attendendaq̄ ad ꝓpoſitum ꝓprie ꝑtinent. Ad qd̓ ſciendum ꝙ qꝛ deusꝓmiſerat patribus multa bona ſe datuꝝ filijs. vtꝫ Gen̄.xij. ca. ⁊ in ꝙͣplurimis alijs ca. ſequentibꝰ. in quoꝝ executione magnalia fecerat cum eis in egypto ⁊ in mari ⁊cͣ. ſimilit̓ ⁊ legeꝫ eis dederat tanqͣꝫ ppl̓o peculiari. vt Exo. xx.ca. Idcirco qꝛ moyſes in hoc loco deiectōꝫ eoꝝ ꝓphetare⁊ teſtificari intendebat. ne forte qͦs p̄ſumeret deo attribuere aliquam imꝑfectōeꝫ ſaltem in oꝑibus ſuis cum ppl̓mimꝑfectū accepiſſet. vel legem imꝑfectaꝫ dediſſet ⁊ hmōiiō in exordio ſue atteſtatōis dicit. Date magnificentiamdeo nr̄o. q. d. Ex iſtis que dicturus ſum nihil imꝑfectiōisdeo eſt attribuendum: ne eiꝰ oꝑibꝰ: qꝛ dei ꝑfecta ſunt oꝑa.Similit̓ iſta q̄ ſequunt̉ ne qͥs debeat reputare ꝯͣriari diuine miſcd̓ie ait. Et oēs vie eius iudicia. Circa qd̓ attendendum eſt. ꝙ vie dn̄i qͥbus regit vniuerſum: ẜm psͣ. ſuntmiſcd̓ia ⁊ veritas .i. iuſticia. Sꝫ in qͥbuſdam effectibꝰ diuine gubernatōꝭ magis relucet miſcd̓ia qͣꝫ iuſticia. ꝓut p̄tde vijs dei qͣs deus moyſi on̄dit. sͣ. Exo. xxxiiij. Et hoc efp̄cipue cū deus ꝓcedit p̄cendo ⁊ miſerando: ſicut in pctōvituli: de quo ibi agit̉. In qͥbuſdaꝫ ꝟo diuinis effectibusmagis relucet iuſticia qͣꝫ miſcd̓ia. ſicut cum punit pctā. p̄ſertim illa que ꝯͣ diuinum honorem publice ꝯmittunt̉. deqͥbus in hoc ca. ſpāliter agit̉. on̄dendo qualit̓ talia fuer̄ta ppl̓o ꝯmiſſa. ⁊ a deo rōne ſue iuſticie erant punienda. inqͥbus iudicijs diuinis diuina fidelitas abſqꝫ vlla iniqͥtate demonſtrat̉. ex hoc ꝙ nullum malum remanet impunitum: ⁊ de hoc dicit. Deus fidelis ⁊ abſqꝫ vlla iniqͥtate.ſimilit̓ ⁊ eius iuſticie rectitudo on̄dit̉. inqͣntum punitiōesꝓcedentes a ſua iuſticia ẜm quam iuſtus dr̄ recte correſpondent peccatis. q̄ ꝑ delinqͣntes fuerūt ꝯmiſſa. ꝓut inhoc ca. patebit. ⁊ de hoc dicit. Iuſtus ⁊ rectus ⁊cͣ.In eo. ca. xxxij. vbi dr̄ in poſtil. Scd̓o ꝯminat̉ eis ſubiectionem reſpectu vilis ppl̓i.¶ Additio. ij.N his duobus verſibus .ſ. Ipſi ꝓuocauerūt me⁊cͣ. Et ego ꝓuocabo eos ⁊cͣ. notabilit̓ ⁊ ꝓprie on̄dtur rectitudo iuſticie diuine in iudeoꝝ punitioneAd qd̓ ſciendum ꝙ iudei pͥncipalit̓ receſſerunt a dei obedientia in duobꝰ. Uno .ſ. modo colēdo ydola. vt p̄cipueptꝫ in hiſto. ⁊ in. iij. ⁊. iiij. Reg. ⁊ in alijs locis de qͣ dr̄ hic.Ipſi me ꝓuocauerūt: in eo qd̓ non erat deꝰ .ſ. in ydolo qd̓non eſt deus. recipiendo illud tanqͣꝫ deum. Scd̓o peccauerunt pͥncipalit̓ ꝯͣ deum nō ydola colendo. ſꝫ deum irritando ꝑ vanas ⁊ inſanas doctrinas a phariſeis malicioſe ꝯfictas: qͥbus mandata dei irritauerūt. iuxͣ illud Mat.xv. c. Irritum feciſtis mādatum dei ꝓpt̓ traditōes vr̄as.de qͦ dicit. Et irritauer̄t in vanitatibꝰ ſuis. Glo. intͣlinearꝭ.In ſuꝑſtitionibꝰ eoꝝ: que q̇dem ſuꝑſtitiones ꝓprie ꝑtinent ad doctrinam phariſaicam qui p̄cepta dei ſic falſe:vane exponebant vt intentio dei p̄cipientis irritaret̉ ꝓpt̓eoꝝ falſas traditiones. vt xp̄c eis on̄dit circa p̄ceptum deparentum honorati one in p̄dicto ca. Ex qua qͥdem falſiſſi ma doctrina xp̄m deum reum eſſe mortis iudicauerunt̉dicentes Io. xix. ca. Nos legem habemꝰ ⁊ ẜm legem dꝫ

mori. ꝓpter que duo peccata p̄noſticat eis duplicempenam p̄dictis peccatis correſpondentem. Pro pͥmoem̄ peccato ẜm ꝙ coluerunt non deum ꝓ deo. deus puniuit eos correſpondenter aſſumendo nō ppl̓m .ſ. ppl̓mgentilē in ppl̓m iudeis reprobatis de quo dixit. Et egoꝓuocabo eos in eo qͥ non eſt ppl̓us. vnde gl̓o. ſuꝑ hocverbo. Sicut irritauerunt me. multitudinem falſoꝝdeoꝝ colendo. ⁊ me reprobando. ſic irritabo eos multitudinem gentium aſſumendo. ⁊ illos reprobando. q̄quidem glo. in dictis apl̓i manifeſte fundat̉. qui hancauctoritatem ad ꝓpoſitum allegans ad Roma. x. ca.ſic di. primꝰ moyſes ſic dicit. Ego ad emulatiōeꝫ vosadducam non in gentem inſipientem ⁊cͣ. Pro ſecundo ꝟo peccato ꝑ qd̓ non colendo deos alienos: ſꝫ ſuꝑſtitionibus varijs deum irritando atꝫ blaſphemandoa deo vero receſſer̄t. p̄noſticauit eos fore puniendosꝑ gentem ſtultam .ſ. paganoꝝ. quam deus non aſſumit ſibi in ppl̓m. ſꝫ hꝫ tanqͣꝫ gentem vanam ⁊ ſtultam.que tn̄ gens .ſ. pagana irritat eos cum quotidie iudeiſub eoꝝ dominio habitantes maxime affligunt̉ ⁊ irritant̉: de quo dicit. Et in gente ſtulta irritabo illos. Etſic notandum. ꝙ in hoc loco ſtatus iudeoꝝ a xp̄o recedentium hodiernus ꝓprie p̄noſticat̉ qui qͥdem ſtatuseſt maxime ẜuilis. qui tamen antea maxime fuerat liber. cum ſoli deo cui ẜuire regnare eſt. ante hmōi peccata ſubdebant̉. de quo dr̄ ſupra eodem ca. Dominusſolus dux eius fuit ⁊c̄. De hoc qͦꝫ ſtatu ſeruili eoꝝ hodierno paulo ante dixerat. Et ꝯſiderabo nouiſſima eorum .i. ſtatum eoꝝ tempore legis xp̄i. quod quidemtempus ꝓphete nouiſſimum vocant. vnde Eſa. ij. Eritiij nouiſſimis diebus ⁊cͣ.In eo. ca. xxxij. vbi dr̄ in poſtil. Ideo ꝯcludit̉. Laugate gentes ppl̓m eius ⁊cͣ.¶ Additio. iij.N expoſitione huiꝰ verſus .ſ. Laudate gentes⁊c. que eſt concluſio finalis totius huius cantici videt̉ poſtillator manifeſte a veritate deuiare. exponit em̄ predictum verſum qui ſolus inter ceteros verſus huiꝰ cantici conſolationem ſonat de reuerſione iudeoꝝ a captiuitate babylonica. qd̓ eſt manifeſte ꝯͣ apl̓m ad Roma. xv. ca. qͦ allegat hunc tex. ad ꝓbandum vocationem gentium. ibi em̄ inter alias auctoritates ſacre ſcripture. qͣs ad hoc allegat iſtum ꝟſum inducit ſic dicens: ⁊ iteꝝ dicit. Letamini gentescum plebe eius. vbi notandum ꝙ in hoc loco vbi trāſlatio nr̄a hꝫ. LLaudate gentes ppl̓m eius. hebraica veritas hꝫ. Exultate ſeu letamini gentes cum plebe eius.Idem em̄ verbum omnino ponit̉ hic ⁊ in pſal. vbi dr̄Exultate deo adiutori nro. ſimilit̓ ⁊ in alio pſal. vbi dr̄.Exultate iuſti in dn̄o. ⁊ ſic veritas hebraica cōcordatcum allegatione apl̓i ⁊ ꝑ ꝯn̄s p̄dicta auctoritas ad literam intelligenda eſt de vocatione gentium. Expoſitio aūt poſtil. que eſt ipſiꝰ Ra. ſa. manifeſte eſt incōſona lr̄e: tum rōne iam dicta. tum quia vt lr̄a manifeſteſonat in hoc cantico principaliter intendit prenoſticare reprobationem iudeorum. ꝓpter eorum maximapeccata in hoc capitulo aſſignata: vt dictum eſt. tumquia a captiuitate babylonica principaliter fuerūt reducti ex meritis patrum. ⁊ etiam ex cōpunctione ſeuconfeſſione eorum. prout ſatis clare habet̉ ſupra Leuiti .xxvj. vbi de illa captiuitate ⁊ de termino eius plene agitur vt ibi fuit expoſitum. In hoc autem capitulo nihil ponit̉ pertinens ad penitentiam ſeu confeſſionem iudeorum: nec ad merita patrum. vnde ille ꝟſus nullo modo eſt aſſignandus ad reductionem. ſedvere ⁊ ꝓprie applicandus eſt prout allegatur ab apoſtolo quem ſequitur gloſa noſtra ad aſſumptionemgentilium in populum dei: de quo dixerat. Ego prouocabo eos in eo qui non eſt populus. Ratio autem cōtinuationis huius verſus ad precedentia declaraturper dicta apoſtoli ad Romanos vndecimo vbi dicit: