Druckschrift 
1 (1487)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Geneſis

Creauitqꝫ deꝰ cete grādia⁊ oēꝫ aīaꝫ viuentē: atqꝫ motabilēᵉ quā ꝓduxerāt aq̄ inſpēs ſuas: et oē volatile ẜmgenꝰ ſuū. Et vidit deꝰ ꝙ eētbonū:ʸ bn̄dixitqꝫ eis dicēs.f Creſcite et multiplicamini: et replete aquas marisaueſqꝫ multiplicēt̉ ſuꝑ t̓rā.Et factū ē veſꝑe ⁊ mane dięs quintus. Dixit qͦꝫ deus.Producat t̓ra aīam viuēte. ī genere ſuoᶻ iumētaª ⁊ reptilia:ᵇ ⁊ beſtias t̓re ẜm ſpe

cies ſuas. Factūqꝫ eſt ita. ⁊fecit deꝰ beſtias t̓re iuxͣ ſpēsſuas ium̄ta ⁊ oē reptile t̓rein gene̓ ſuo.ᶜ Et vidit deꝰ ꝙeēt bonū ⁊ ait. Faciāꝰ hoīnē ad imaginē ⁊ ſil̓itudinēnr̄am. ⁊ p̄ſit piſcibꝰ mariset volatilibus celi ⁊ beſtijsvniu̓ſeqꝫ terre: oīqꝫ reptiliqd̓ mouet̉ ī t̓ra. Et creauitdeus hoīem ad imaginē ⁊ ſimilitudinē ſuam: ad imaginem dei creauit illum:ᵉ maſculū et feminā creauit eos

Xelciem in ſexu maſculino et feminino occidit femellam. nemultiplicarent̉ indiuidua. ⁊ reſeruat eam iuſtis ad comedendū in futuro ſeculo. Ex qͦ ptꝫ iudeos cecidiſſe in errorem ſaracenorū. qͥ beatitudinē future vite ponūt in delectatōibꝰ corꝑalibꝰ ciboꝝ ⁊ vnereoꝝ. qd̓ nō ſolū apd̓ catholicos abſurdūreputat̉ ſed etiamapd̓ gētiles ph̓osqͥ beatitudinē hoīsponūt in oꝑibꝰ intellectiue ꝑtis. aſſerentes vitā voluptuoſā eē vitā pecdum. vt pꝫ. j. Eth̓ꝓpt̓ qd̓ beatitudoibi n̄ ē ponēda. cūfelicitas nullo mopertineat ad brutaaīalia. ſꝫ ſolū ad intellectualē ⁊ rōnalē creaturāꝓpterqd̓ catholici bn̄ ponūt btītudinē in viſiōe ⁊ fruitiōe ipſiꝰdei. ⁊ ab hac beatitudine aīe poſt reſurrectōꝫ fiet redūdantia ad corpusꝑ quā fiet glorioſū ꝑ dotes corꝑis. inter qͣs ponit̉ impaſſibilitas: ⁊ ꝑ ꝯn̄s reſurrectio erit ad vitā immortalē. oꝑibus nutritiue ⁊ generatiue nō indigentē. Ad hͦ ſūt aucͣtates clariſſime no. teſta. ſꝫ qꝛ nō recipiunt̉ a iudeis ad hocpōt adduci aucͣtas ꝓphete dauid dicētis. Satiabor cumapparuerit gloria tua. qꝛ ex beatitudine aīe fiet talis redundātia ad corpus ꝙ ſatiabit̉ oīs hoīs appetitus. ad hͦetiā facit exemplū moyſi. qui exn̄s in mōte cū dn̄o xl. diebus. ⁊ xl. noctibus nō comedit neqꝫ bibit ꝯſortio ⁊ colloquio dn̄i ſatiatus. ⁊ multo minus in ſtatu future beatitudinis vſus ciborū ē ponēdus. ſeqͥt̉. t Quā ꝓduxerāt⁊cͣ. In piſcibꝰ em̄ ⁊ auibus ⁊ brutis aīalibus ſunt multeſpēs ſubalterne ac etiā ſpāliſſime. ⁊ iō in ꝓductōne eorūfit mētio de generibus ⁊ ſpēbus. natura aūt hūana ꝓducta eſt pͦ in vno ſolo indiuiduo. vt patebit infra. ⁊ iō nonſit ibi mētio de genere vel ſpē. ¶v Bn̄dixitqꝫ. Iſta bn̄dictio eſt ordinatio ad multiplicatione indiuiduorū ꝑ cōmixtionē maris ⁊ femine. iō ſtatim ſeqͥt̉. x Ereſcite ⁊multiplicamī ⁊c̄. Quia multiplicatio ꝑ talē modū nō eſtin plātis ⁊ herbis. iō in ꝓductiōe eaꝝ nō fit mētio de talibn̄dictiōe earū. ¶y Dixit qͦꝫ deus. Hic deſcribit̉ opusſexte diei in qͣ ornata eſt terra aīalibus. ⁊ hoc eſt quod dicitur.z Producat t̓ra ⁊cͣ .i. aīalia viuētia. q̄ ſignificant̉ ꝑ aīaꝫqꝛ res denoīat̉ a forma. ⁊ ꝯn̄r magis ſpecifcat dicens.⁊ Iumēta qͣꝫtū ad aīalia q̄ veniunt ad vſum hoīs. q̄ generali noīe dicūt̉ iumēta. qͣi iuuamēta. a Et reptiliaqͣꝫtū ad aīalia pedibus carētia. ⁊ qͣꝫtum ad hn̄tia pedesbreues vt lacerte ⁊ conſil̓ia. ꝓpt̓ qd̓ ſe vident̉ trahere ſuꝑterrā. b Et beſtias terre. qͣꝫtū ad aīalia ſilueſtria. ideodicunt̉ beſtie qͣi vaſtie. 5 Et vidit deꝰ ꝙ eſſet bonū ⁊cͣ.Poſtqͣꝫ moyſes deſcripſit creationē eoꝝ q̄ facta ſunt qd̓ammo ꝓpter hoīem. vt p̄dictū eſt. hic ꝯn̄r deſcribit homīsformationem. et diuidit̉ in duas ꝑtes. qꝛ primo deſcribithoīs formatōꝫ. ſcd̓o eiꝰ lapſū ⁊ traſgreſſiōꝫ. tercio capl̓oſed ſerpēs. Prima in duas. qꝛ pͥmo deſcribit hoīs formationē. ſcd̓o eius ſtatū ⁊ ꝯditione. ij. ca. igit̉ ⁊cͣ. Prima adhuc in duas. qꝛ primo deſcribit hoīs formationē. ſcd̓o eiꝰcōſeruationē: ibi. Bn̄diritqꝫ deus. Circa primū ꝯſiderandum ꝙ aīa intellectiua q̄ eſt forma hoīs nō eſt ex ſemineꝑ generationē ſꝫ a deo ꝑ creationē. ⁊ iō in formatōe hoīsnō dr̄ ꝓducat terra vel aliquid hoꝝ ſil̓e. ſꝫ faciamꝰ hoīemet dicunt hebrei ꝙ eſt verbū dei ad angelos ſꝫ hoc videt̉falſum. qꝛ angeli nō cooꝑant̉ deo in creatione aīe. in quacōſiſtit imago ipſiꝰ dei. ⁊ iō dicendū ꝙ dicit. Faciamus in

plurali. ad denocandū pl̓itatē ꝑſonaꝝ in diuinis. verūtn̄ qꝛ iſta pl̓itas ſtat cū vnitate ſimplicis eſſentie. ideopoſtea ſubdit̉ in ſingulari ⁊ creauit deꝰ hoīeꝫ ad imaginē ⁊ ſil̓itudinē ſua. Imago aūt dei ꝯſiſtit in aīa ꝙͣtūad ꝓprietates naturales .i. memoriā. intelligētiā. ⁊ volūtatē. ſil̓itudoaūt in gratuitiset iō ſil̓itudo ē q̄dā ꝑfectio imaginis. qꝛ gr̄a ꝑficit naturā. Iudei āt in glo. ſupsͣ. ponut imaginę in aīa qͣꝫtūad qͣſdā alias ꝓprietates. Prioquia ſicut aīa replet totū corpꝰita deꝰ totū mūdū Hiere. xxiij.Celū ⁊ terra impleo dicit dn̄s.Itē qꝛ ſicut devnicꝰ ē in ſuo ſeculo. ſic aīa vnida in ſuo corꝑe.Gtē ſicut deꝰ nōinqͥnat̉ ſordibꝰorbis. ſic nec aīa ſordibꝰ corꝑis. Itē ſicut deꝰ videt oīaet nō videt̉ Exod̓. xxxiij. Nō videbit me hō ⁊cͣ. ſic aīavidet exteriora ⁊ nō videt̉. Itē ſicut deꝰ nō dormit. iuxta psͣ. Ecce non dormitabit neqꝫ dormiet qͥ cuſtoditiſrl̓ ⁊cͣ. ſic aīa nō dormit in corꝑe. ſꝫ iſta aſſignatio imaginis vr̄ multū accidētalis. p̄dicta aūt ē magis ꝓpria.qꝛ ponit̉ in illis potētijs aīe ꝑ qͥs efficit̉ capax ipſiusdei ꝑ cognitionē ⁊ amorē. d Et p̄ſit piſcibꝰ marꝭ .ſ.qͣꝫdiu ſtabit ſubditꝰ deo. qꝛ talis fuit hō in ſtatu nature ꝯdite vt qͣꝫdiu ſtaret in obediētia ipſiꝰ dei inferioraobedirēt ei. ⁊ iſtud dn̄ium eſt hoī naturale. Primo qꝛimꝑfecta ſunt ꝓpter ꝑfectiora. vt plāte ꝓpter aīalia etaīalia ꝓpter hoīem. ⁊ iō ſicut plāte vtunt aqua ⁊ terraad ſui nutrimentū. ⁊ aīalia plātis. ita hoīes aīalibus ⁊iō iuſte p̄eſt eis. Scd̓o. qꝛ ꝑfectiora gubernant imꝑfectiora. vt angeli hoīes. regimē ꝟo eſt ꝑ prudentiā q̄ ꝓprie eſt in hoīe. in qͦ ē prudētia generalis. in aīalibꝰ ꝟoſunt q̄dā prudētie ꝑticulares tm̄. vt in aranea ad faciendū telā. ⁊ ſic d̓ alijs. ⁊ iō aīalia ſūt hoī ſubiecta. Tercio qꝛ hō factus ē ad imaginē dei. iō iuſte obediūt ei inferiora ẜm naturā inſtitutā. ſꝫ in penā peccati iſta obedientia ē ei ſubtracta. ſicut ⁊ obediētia viriū inferiorūreſpectu rōnis ⁊ corꝑis reſpectu aīe. ſeqͥt̉. e Maſculū ⁊cͣ. Ex iſta lr̄a dixerūt aliqͥ hebrei ꝙ a prima formatōe natura hūana formata eſt in vtroqꝫ ſexu. verūtn̄ corꝑa viri ⁊ mulieris ita erant ꝯiūcta in lateribꝰ ꝙfaciebant vnū ꝯtinuū. ſꝫ poſtea ſeꝑata ſunt ꝟtute diuina. ſꝫ qꝛ ꝯtra hoc videt̉ illud qd̓ infra dr̄. Tulit vnā decoſtis eius edificauit eam in mulierē. Itē qd̓ ibidē dr̄.Repleuit carnē ꝓ ea. talis aūt repletio nō eſſet neceſſaria ſi fuiſſent tm̄ corꝑa ſeꝑata. iō ad hoc rn̄dēt dicētes ꝙ iſtud vocabulū qd̓ hic accipit̉ ꝓ coſta hic. in hebreo ē eqͥuocū qꝛ ſignificat coſtā ⁊ latus. ⁊ de hoc habent̉ plura exēpla in biblia hebraice ſcripta q̄ ꝑtranſeo. ⁊ ſil̓e eſt in gallico vbi coſta ⁊ latus eiſdē lr̄is ſcribunt̉. ⁊ modicū differūt in ꝓlatōe. vbi gͦ tranſlatio noſtra habet. Tulit vnā de coſtis eius. dicūt ꝙ debuit dicere. Tulit vnū de lateribꝰ eiꝰ. qꝛ illiꝰ totiꝰ corꝑis ꝯtīnui vnū latus erat corpus mulieris. ⁊ aliud latꝰ eratcorpus viri vt p̄dictum eſt. ſeparn̄do aūt corpus mulieris a corꝑe viri tulit vnum de lateribus. Ad ſcd̓amdicunt ⁊ verum eſt. ꝙ vbi tranſlatio noſtra habet. Etrepleuit carnem ꝓ ea. lr̄a hebraica habet ⁊ clauſit carnem in loco ſuo .ſ. extendendo cutem ſuꝑ carnē in loco ſeparationis. ſed nō obſtantibus illis adhuc videt̉