Geneſis

Bn̄dixitqꝫ ill̓ deꝰ: ⁊ aitᵍ creſcite et ml̓tiplicamī ⁊ replete t̓rā: ⁊ ſb̓ijcite eā: ⁊ dn̄amīpiſcibꝰ marꝭ ⁊ volatilibꝰ celi ⁊ vniu̓ſis aīantibꝰ q̄ mouēt̉ ſuꝑ terrā. ʰ Dixitqꝫ deꝰEcce dedi vob̓ oēm herbāafferentē ſemē ſuꝑ terrā: ⁊vniuerſa ligna. q̄ hn̄t in ſe-

meti p̄is ſemētē generis ſuivt ſit vob̓ ī eſcā ⁊ cūctꝭ aīantibꝰ t̓re: oīqꝫ volu cri celi etvniuerẜ q̄ mouēt̉ ī t̓ra: ⁊ ī qͥbꝰ ē aīa viuēs vt hēant adveſcēdū Et factū ē itaᵏ Uiditqꝫ deꝰ cūcta q̄ fecerat eterāt valde bōa. Et ſcm̄ ē veſꝑe ⁊ māe dies ſextꝰ. Ca. ij.

dicta expoſitio irrōnabilis. qꝛ talis ꝯiūctio duorū corporū ꝑtinet ad mōſtra. ſicut legit̉ in cronica Guil. ꝙtꝑe Philippi regis francie. qͥ fuit nonus an̄ iſtū Carolū qͥ mō regnat. Anno dn̄i. M. ccc. xxij. ī ꝯfinio Normanie ⁊ Britannie nate fuerūt due mulieres in vnocorꝑe. ita tn̄ ꝙoīa ſuꝑiora vſqꝫad vmbilicumerāt duplicia. inferiora aūt erātſimplicia. ⁊ ꝙ eſſēt vere due mulieres apparuitꝑ h̓ ꝙ aliqn̄ vnatriſtabat̉ ⁊ aliagaudebat. ⁊ aliqn̄ vna dormiēte alia vigilabatet vna fuit mortua pluſqͣꝫ ꝑ annum ante aliā.ſcd̓a tn̄ ex pōdere ⁊ fetore cadaueris mortua eſt. Mōſtra aūt ꝑ accidēs ꝯtingunt in natura. ⁊ iō non eſt rōnabile ꝙ in prima reꝝ inſtitutōe artifex oīm inciꝑet ab illis q̄ ſunt ꝑaccidens. qꝛ talia nō cadunt ſub arte ⁊ maxime in natura humana q̄ nobilior eſt. Itē videt̉ cōtra veritatēlr̄e. qꝛ infra dr̄ ꝙ formatis cunctis aīantibus dn̄s adduxit ea ad adam. ⁊ ꝙ in illis nō inueniebat̉ adiutorſil̓is illi. ꝓpter ꝙ ꝓceſſit ad formationē mulieris de coſta viri. Itē ibidē dr̄. Et edificauit coſtā quā tulerat deadam in mulierē. ſi aut nō eſſet ibi coſta ſed latus. qd̓ſeꝑaſſet dn̄s ab alio latere mō ſupradicto. ꝑ talē ſeꝑationem nō magis edificata fuiſſet mulier qͣꝫ vir. ꝓpteqd̓ Ra. ſa. hanc expoſitionē nō tenet. ſed illā q̄ ſequit̉ſcꝫ ꝙ natura hūana primo ſit formata in ſexu maſculino tm̄. et poſtea mulier ſit formata de coſta viri. Ꝙaūt hic dr̄. Maſculū ⁊ feminā creauit eos. hoc eſt peranticipationē. qꝛ ſtatim volebat facere mentioneꝫ demultiplicatōe hūane nature q̄ fit ꝑ cōmixtionē mariset femine. cū ſubdit. Creſcite ⁊ multiplicamini. ſed poſtea. .ij. ca. ſerioſe explicat modū formatōnis mulierisde coſta viri. ⁊ iō tenendū eſt ꝙ natura humana pͥmofuit ꝓducta in vno indiuiduo ⁊ in ſexu virili tm̄. vt ſiceſſet primus hō principiū oīm indiuiduorū nature humane. ⁊ ꝑ ꝯn̄s totius ſpeciei ſuo mō. ſicut deus eſt pͥncipium totius vniuerſi. vt in hoc eſſet quedā ſil̓itudohoīs ad deū ꝓpter dignitatē humane nature. vn̄ dicit̉Act̉. xvij. Deus fecit ex vno om̄e genus hoīm. Scd̓ovt vir magis vxorē diligeret ⁊ ei inſeꝑabilius inhereret dum cognoſceret eam ex ſeipſo ꝓducta eſſe. vn̄ dr̄infra. De viro ſumpta eſt. qͣꝫobrē relinquet hō patre ⁊matrē ⁊ adherebit vxori ſue. ⁊ hoc fuit maxime neceſſarium in ſpē humana. in qua mas ⁊ femina ẜm dictamen rōnis recte habent ſimul manere ꝑ totā vitā. qd̓nō cōtingit in alijs aīalibus. Tercio qꝛ mas ⁊ feminacōiungunt̉ in hoībus nō ſolū ꝓpter generationē vt inalijs aīalibus. ſꝫ etiā ꝓpt̓ domeſticā vitā in qua ſūt aliqͣꝓpria oꝑa viri. ⁊ aliqua femine. in qua vir ē caput mulieris. ꝓpter qd̓ cōuenienter ex viro formata eſt. ſicut exſuo principio. Quarto eſt ad hoc rō ſacramentalis. figurat̉ em̄ ꝑ hoc ꝙ eccleſia ſumpſit principium a xp̄o.vn̄ dicit Apl̓s ad eph̓. v. Sacramentū hoc magnumeſt in xp̄o ⁊ eccleſia. f ¶ Benedixitqꝫ illis. Hic ꝯn̄rdeſcribit̉ humane nature iam formate conſeruatio. ⁊primo ꝙͣtum ad ſpēm. ſcd̓o qͣꝫtum ad indiuiduuꝫ: ibi.Dixitqꝫ deus. Circa primum conſiderandum ꝙ ſpecies humana conſeruat̉ ꝑ generationem maxime poſtlapſūˡ ꝑ quē incurrit neceſſitatē moriendi. ⁊ hoc eſt qd̓dr̄. ¶ f ¶ Bn̄dixitqꝫ illis. Iſta bn̄dictio eſt dei ordinatio ad multiplicationē indiuiduorū in natura humaua ꝑ generationē. ideo ſubdit̉. ¶ g ¶ Creſcite ⁊ multiplicamini ⁊cͣ. Cetera patēt ex p̄dictis. ¶h ¶ Dixitqꝫ

deus. hic deſcribit̉ cōſeruatio qͣꝫtum ad indiuiduū. q̨̄ fit ꝑnutritionē. ⁊ hoc eſt qd̓ dr̄. 1 Ecce dedi vobis ⁊cͣ. Neſt ſic intelligendū ꝙ herbe ⁊ fructus arborū darent̉ in eſcam hoībus. beſtijs ⁊ auibus cōiter. ſed ſingula ſingulisẜm cōditionē nature ſue. vtpote fructus arborū hoībus.vt dr̄ infra. Ex oīligno ꝑadiſi comede. herbe aūt ⁊ ſemina herbarum aīalibus ⁊ auibꝰ. diuerſe tn̄ diuerſis aīalibus ẜm cōuenientiaꝫ nature ſue. aliqua tn̄ aīalia ⁊ alique aues fructibꝰarborū veſcebant̉eſus aūt carniū epiſciū nō eſt laxatꝰſiue ꝑmiſſus hoībꝰniſi poſt diluuiumvt habet̉ infra. ix.ca. vbi dr̄ ſic. Omne qd̓ mouet̉ ⁊ viuit erit vobis in cibū. ¶ k ¶ Uiditqꝫ deꝰ⁊cͣ. Hec eſt cōcluſio p̄cedentiū. licet em̄ quelibet ſpēs entis bona ſit in ſe. ex vniuerſis tn̄ ꝑtibus vniuerſi ordinatis ad ſe inuicē ⁊ vlterius ad deū ſicut ad ducē admirabilis pulcritudo ⁊ bonitas cōſurgit.Geneſis. j. poſtilla. In principio creauit deus celum ⁊terra. Omiſſis diuiſionibus curioſis accipio illam q̄ magis cōſueta eſt dici.¶ Additio.Irca expoſitioneꝫ lr̄alem huius primi ca. Gen̄. q̄valde difficilis eſt. ⁊ varie a doctoribus tradit̉. tāgrecis qͣꝫ latinis ⁊ etiā hebreis. quedā vidēt̉ p̄ſuꝑponenda ad hoc. vt ex multiplicitate ſenſuū aliqd̓ planuſaltē ſimpl̓r capientibus extrahat̉. Primū p̄ſupponit̉ ꝙin hac expoſitione dictū Aug. maxime eſt attendendumqui ſupra Geneſim ad lr̄am de hac materia tractās ſic dicit. In hmōi qōnibus duo ſunt obſeruāda. Primū ꝙ veritas ſcripture incōcuſſe teneat̉. ſcd̓m ꝙ cum ſcriptura diuina multipl̓r exponi poſſit ꝙ nulli expoſitiōi aliquis itap̄ciſe inhereat. ꝙ ſi certa rōne conſtiterit hoc eſſe falſumꝙ aliquis ẜm ſenſum ſcripture hoc aſſerere p̄ſumat. ex hͦem̄ ſcriptura ab infidelibus derideret̉. ⁊ eis p̄cludereturvia credendi. hec ille. Ex quo ſequit̉ ꝙ veritas que eſt inſcriptura plane tradit̉. inconcuſſe tenenda eſt. nō obſtante ꝙ ph̓i aliter ſentiant tenendo circa hoc varias ſeu cōtrarias opi. licet em̄ ea q̄ ꝑ rōnem demōſtratiuā habent̉eſſe falſa nō ſint attribuenda alicui auctoritati ſacre ſcripture. eo ꝙ talia certa rōne conſtat eſſe falſa. tn̄ illa q̄ nōdemonſtratiue ſed opinatiue ⁊ ꝓbabiliter habent̉ nō cōſtant tanta certitudine. vt veritas plane ſcripture ꝓptertalem debilē certitudinē formidoloſaꝫ ⁊ opinatiuā omittat̉. nec ob hoc eius plana expoſitio variet̉ ſeu diſſoluat̉et hoc ſanat plane auctoritas Aug. p̄dicta. Et inde eſtꝙlicet ph̓i pagani cōiter opinent̉ mundū fuiſſe ab eterno.non tn̄ catholici variant ex hoc expoſitionē huius dicti.In principio creauit deus celum ⁊ terram. ſic vt ex ipſonon intelligant mundum a deo ꝑ creationē incepiſſe. nōem̄ de ꝑpetuitate mundi a ꝑte ante demonſtratiuā rōneꝫph̓i babent. vt in prima ꝑte ſancti Tho. q. xlvj. art. ij. ſedſolum opinatiuas ⁊ ꝓbabiles. Ex quo p̄ſuppoſitō infert̉ꝙ poſtillator minus cōuenienter ſe habet circa ꝓceſſumintroductorium expoſitionis lr̄alis huius ca. Dicit eniꝫꝙ ex varietate opinionū de natura materie a ph̓is poſitarum dependet intellectus oꝑationis ſex dierum. qd̓ videt̉ inconuenienter dictum Conſtat em̄ ꝙ ph̓i in hoc nodemonſtratiue procedūt. al̓s non contingeret eos diuerſimode vel contraria opinari. ſicut nec in geometricis ethuiuſmodi. ſed ſolum procedunt/ opinatiue. vnde nondebet ſenſus ſcripture propter hoc variari. et ideo ſanctidoctores modicum curauerunt de huiuſmodi opinioniti-bus varijs in hac materia. ſicut nec etiam ref

c iiij