Prologus

exponat̉. Cuius ratio eſt. nam ſpūalis expoſitō ſꝑ ldebethabere fulcimentū ab aliqua lr̄ali expoſitōe ſacre ſcpͥture. ꝓut in qd̓ libeto ⁊ qōne ſupra allegata plene tradit̉. ſiaūt comꝑetur ſenſus lr̄alis ad alios ſenſus ẜui q̄dā ꝑticularia loca ſacre ſcpͥture ſic manifeſtū ē ꝙ in pluribꝰ locis ſenſus ſpūalis eſt dignior: ex eo ꝙ de altiori materiatractat: ſicut cū legitur de Abrahā Gen̄. xxj. ꝙ duos filios habuit ⁊c. qd̓ exponit̉ ab apl̓o Galath̓. iiij. ca. allegorice d̓ duobus teſtamētis: vbi patet ꝙ ſenſus allegoricꝰille dignior ē qͣꝫ ſenſus hyſtorialis illius lr̄e. ⁊ idē patꝫ demultis alijs. Si aūt accipiat̉ ſacra doctrina ꝓut ꝯp̄hendit ſub ſe ſcīam practica: tūc etiā ſenſus lr̄alis ⁊ ſpūalisduplici mō ꝯꝑari pn̄t .ſ. vniuerſaliter et ꝑticulariter. vtdictū eſt. ſi primo modo: tūc ſenſus lr̄alis ⁊ ſpūalis eiuſdē ſunt dignitatis. Illa em̄ ſcīa practica ſeu ars digniorē q̄ ad vlteriorē fine ordinat̉: vt ciuil̓ militari: vt ī. j. eth̓.Conſtat aūt ꝙ finis vltimus totius ſacre doctrine inqͣꝫtū ē practica ſiue ẜm ſenſū lr̄alē ſiue ẜm ſenſū ſpūaleꝫ eſtvnus ⁊ idem .ſ. beatitudo eterna. Si auteꝫ cōꝑent̉ ſcd̓omō .ſ. ẜm ꝑticularia loca: tūc manifeſtū eſt ꝙ ī quibuſdālocis ſeuſus ſpūalis eſt dignior: tanꝙͣ ꝓpinqͥor vltimo fini: vt patet in multis preceptis cerimonialibus: ſicut. cūdr̄ Deutro. xxv. Nō ligabis os bouis triturātꝭ ī area fruges tuas. qd̓ exponit̉ ab apl̓o. j. Coꝝ. ix. ſpūaliter on̄dēsꝙ ſenſus p̄cepti illius lr̄alis modice vtilitatis eſt. de qͦ dicit. Nunquid de bobus cura ē deo. an ꝓpter nos vtiqꝫ dicit. ⁊ ſic de multis alijs. Sunt etiam alie conſideratōnesqͥbus ſenſus lr̄alis prceminet ſenſibus ſpūalibus. quaꝝvna ē ex ꝑte extenſionis. ſenſus em̄ lr̄alis extendit ſe adquālibꝫ ꝑticulā ſacre ſcripture. quilibet em̄ paſſus ſacreſcripture habet aliquem ſenſum lr̄alem. Seſus ꝟo ſpūales nō ſe extendūt ad totā ſacrā ſcripturā ꝓut pꝫ ex dictis in ſcd̓o articulo. alia ꝟo cōſideratio ē ex ꝑte vl̓itatisSenſus em̄ lr̄alis cōior ē ſeu vniuerſalior: qꝛ etiā rudesqͥ ad intelligibilia capienda nō ſunt idonei. ꝑ ſenſū lr̄alēcapiūt ſpūalia: ſalte ſub ſimilitudinibus corꝑalibꝰ. ꝓutī prima ꝑte. q. j. ar. ix. Conſtat aūt ꝓut in primo ethicoꝝdr. ꝙ bonū quanto vlius tanto diuinius. Ex hac igit̉ triplici conſideratōe. qua ſenſus lr̄alis ceteris ſenſibus ſimpliciter ꝯꝑatus ē dignior pōt qd̓am modo accipi triplexratio ad cōmendationem huius poſtille .ſ. magiſtri Nicolai. Prima ē ex parte ſenſus lr̄alis qͥ ceteris mō predicto ē dignior. hec em̄ poſtilla inter alias q̄ in cōem vſumveniūt magis intēdit lr̄alem ſenſuꝫ ceteris ſenſibus pretermiſſis eu valde modicū tactis: vt ip̄e dicit in ꝓlogoSecūda ratio ex ꝑte ſue extenſiōis. fuerūt em̄ alique poſtille ſolennes de ceteris ſingularibus vel ꝑticularibus libris diuine ſcripture. que ſe nō extēderūt ad oēs libroshec ꝟo ſe extēditⁱ ad vtrūqꝫ teſtamētū nihil inde p̄termittens. Tercia ꝟo rō ex parte ſue vl̓itatis ſeu cōitatis. hecem̄ poſtilla ſaltē in his partibꝰ hyſpanie. ⁊ vt credo gallie cōior eſt ceteris citra gloſam ordinariā. ad iſtā em̄ recurrunt nō ſolū theologi: ſꝫ ctiā iuriſte ⁊ alij intellectumſacre ſcripture planū habere deſiderantes. ſꝫ licet ex p̄dictis tribus hec poſtilla ſimpliciter ſit cōmendāda. ſunttn̄ alia tria qͥbus videtur ſaltē in aliquibus locis minusſufficere. Primū qꝛ expoſitōes ſanctoꝝ ī pluribus locisirrōnabilit̓ videt̉ poſtponere ꝓprie expoſitōi: ⁊ qn̄qꝫ etiam expoſitōibus hebreoꝝ: qd̓ ē incōueniēs: vt dictu fuit in quarto articulo ſupra dicto. inter quos ſctōs doctores pluries videt̉ impugnare irrōnabiliter ſāctū Tho.qn̄qꝫ expreſſe qn̄qꝫ tacite: cuius ſancti doctoris eloquiafirmiter redo eſſe igne charitatis examīata ⁊ naturalisratōis dictamīe multipliciter purgata. a qͦ etiā ſācto doctore ip̄e poſtillator multa freq̄nt̉ accipit: licꝫ eū nō alleget niſi ſolū rep̄hēdēdo. Scd̓ꝫ qꝛ in lr̄a hebraica ad quāpluries recurrit nō videt̉ fuiſſe ſufficiēter eruditus: quaſi illā ī puericia didiciſſet: ſꝫ de illa videt̉ habuiſſe noticiam quaſi ab alijs in etate adulta mendicatiuo ſuffragioacquiſitā. quod multū refert in pluribus ſacre ſcripturepaſſibus: vt in ſuis locis patebit. Terciū qꝛ vt ip̄e dicitin ſecūdo prologo inter doctores hebraicos maxime inducit ra. Sa. qui inter eos rationabilius ad declaratōeꝫ

ſenſus litteralis vt afferit fuit locutus. cuius oppoſitūeſt manifeſtū apud hebreos. qui licꝫ ip̄m ra. Sa. repretant ſolennem doctorem in thalmudicis: nō tamē inhis que pertinēt ad fidei ⁊ ſacre ſcripture expoſitōemſeci potius inter eos reputātur maiores ſeu ſolenniores in huiuſmodi expoſitionibus. quidaꝫ alij. vt RabiMoyſes egyptius gerundinēſis. ⁊ rabi Abenhazra ⁊alij prout iaꝫ videbitur. vt igitur p̄dicta ⁊ quedā aliaeluceſcant quod valde vtile putatur. conſiderans vl̓itatem huius poſtille. ad qua etiā infideles quandoqꝫrecurrūt. ⁊ multotiens nō vt diſcant: ſꝫ potius vt reprehēdāt. Nā vt dicit magiſter in ꝓlogo diſſentientibus volūtatū motibus. diſſentiēs quoqꝫ fit animorūſenſus: cogitaui ex zelo diuine veritatis illam trāſcurrere: ⁊ vbi iuxta modū imbecillitatis noſtre aliqͥd viſum fuerit additione egere. ī marginibus ſuperaddere. poſtillāqꝫ ip̄aꝫ cū additionibus tibi vt in prefatione dicebā donare: nō tamē me putes vt corrigēter ſeutemerarie aſſerēteꝫ: quod abſit. ſꝫ ſimpliciter tibi alijſqꝫ qui hoc legerint ꝓponētem diffinitōem tamē eoruꝫque ꝑ me dicūtur: ⁊ ad ꝓbatōem ſeu reprobatōeꝫ humiliter ac euidēter relinquo determinationi ſacroſancte matris eccl̓ie ⁊ cuiuſcūqꝫ melius ſentiētis. Cū autē aliquam additionē huiuſmodi legere voluerꝭ oportet vt prius videas ſnīam poſtille in eo paſſu ad plenū. nam quelibet additio ſnīam poſtillatoris in eodēloco ſupponit p̄intelligendā. nec ignoro ꝙ nō om̄ibusſcꝫ qͥ forſan legerit hoc placebit opuſculuꝫ. ſꝫ formidovt iuxta Bernardū loquar me ob hāc rem multoruꝫfore indignatiōi obnoxiū. ⁊ quod aliqn̄ ſuperfluus. aliquādo iudicabor p̄ſumptor. Sed cū nō vt nouꝰ expoſitor auſus fuerim mittere manū. nec qͥcqͣꝫ pꝰ pr̄es qd̓ſit ꝯͣ pr̄es. qͥnimmo ꝓ pr̄ibus vt arbitror ſcripſi. ſꝫ potius modicū hoc qd̓ videbis plano mō tradidi ꝑfundoꝝ myſteria ꝑitioribus relinquēdo: ceſſat vt eſtimopreſumptōis reatus. ſuperfluitatis etiā viciuꝫ incurrere me nō credo: cū nō tam intēdiſſem ſacram exponere lr̄am: quod iā multi maioꝝ noſtroꝝ fecerūt qꝫ d̓eadem loquēdo ſumere occaſionem: tum vt ſeneſcentis etatis mee deuotōem excitarē: tum vt te ad ſtudianoſtra mouēdo ī aliquo adiuuarē. tum etiā qꝛ tecuꝫloqͥ delectabar. hāc materiā latius vtiliuſqꝫ inter colloquēdū honeſtā vtilemqꝫ putaui. Si quid tamen ſuperfluitatis preſumptiōi ſue: et ſi ego nō ſentio: tu forſan reperis. Solent em̄ nōnūqͣꝫ aliqua vicia p̄ſertimſpūalia a ſuis poſſeſſoribꝰ ignorari: que infinita clemētia ſaluator dignet̉ ignoſcere. tu ꝟo tolera patiēter:zeluꝫ potius qͣꝫ effectū conſiderās. Nūc autē ad queſtionem propoſitā veniamus rn̄dendo ad argumētaAd primū dicendū ꝙ apl̓us cum dicit. Litera occiditſpūs autem viuificat. nō intēdit diſtinguere inter ſenſum lr̄alem ⁊ ſpiritualeꝫ de quibus hic agitur. ſꝫ interlegem veterem que fuerat data ī literis ſcriptis .ſ. ī tabulis decalogi ⁊ in libris moſayce legis: ⁊ inter legeꝫnouā que data fuit in ſpūſancto ī cordibus ꝓut fuit ꝓphetatū: Hiere. xxxj. ca. Unde lex vetꝰ dr̄ lex lr̄e. et lexnoua lex ſpūs. ⁊ qꝛ teſtm̄ vetus cognitōeꝫ peccati dabat: ex qua augebatur concupīa occaſionaliter ex malicia humana: que ſemꝑ nititur in vetitū. nō auteꝫ dabat gr̄am qua homo adiuuaretur ad implēda diuinaprecepta. idcirco dicit. Lr̄a occidit .ſ. lex lr̄e que occaſionaliter occidit mō predicto. ſꝫ lex noua que lex ſpiritus dicit̉ viuificat: inqͣꝫtuꝫ eſt lex gratie qua homoadiuuat̉ ad implēda diuīa precepta. Ad ſcd̓m dicendū ꝙ ꝑ ſenſū lr̄aleꝫ nō ſolū hr̄ hyſtoria tm̄ .ſ. reꝝ geſtarū ſꝫ etiā q̄ ſūt agēda. vt patet ex p̄ceptis charitatꝭ ī qͦbus ẜm doctrina xp̄i tota lex pedet. Sil̓r ꝑ ſenſū lr̄alehabent̉ que ſunt credenda: vt de vnitate dei. deutͣ. vj.capit. Audi iſrahel deus tuus vnus eſt. Et de trinitate ꝑſonaꝝ: vt Math̓. xxviij. Baptizātes eos in noīepr̄is ⁊ filij ⁊ ſpūſſancti. ⁊ ſic de alijs ad fidem ⁊ ſpē pertinētibus. Unde ẜm tho. prima parte. q. j. arti. vlt̓. inrn̄ſione ad primū arg. Nihil ſub ſpūali ſenſu cōtinet̉.