In additiones.

ſed requiritur qn̄qꝫ additio alicuiꝰ veri: ex quo vero adiuncto ſenſui lr̄ali aliud veꝝ deducatur. ſicut cuꝫ chriſtus Lu. xx. ca. ex teſtimonio lr̄e dicētis. Deus Abraham: deus yſaac: deus iacob. cōcludit cōtra ſaduceosaliā vitā eſſe negantes hominū poſt pn̄tem: ſic arguens. Eſt deus mortuoꝝ vel viuoꝝ. q. d. cum ex ſenſu literali habemus de deo ꝙ ſit deus abrahaꝫ ⁊cͣ. Et ratiodictat. ꝙ deus dr̄ eſſe deus reſpectu alicuius exiſtentis in reꝝ natura. gͦ ſeqͥtur ꝙ abrahā ⁊ yſaac eſſent inreꝝ natura: qd̓ negabāt ſaducei. Cōſtat aūt ꝙ hec cōcluſio nō deducit̉ ex ſēſu illius lr̄e. deus abrahā. deusyſaac ⁊cͣ. niſi addat̉ alia ꝓpoſitio vera ſupradicta. ⁊ ſicpatet intētū. Et pōt etiaꝫ ꝯtinge̓: ꝙ talis concluſio exvna deductiōe vel pluribus ſucceſſiuis ex ſacra lr̄a cōcludatur: ſicut cōtingit ī ſciētijs ſeu artibus hūanis liberalibus: ꝙ alique ꝯcl̓iones ſtatim a pͥmis pͥncipijsnaturalit̓ notꝭ deducūtur: Alie ꝟo ex multꝭ medijs inuicē ordinatꝭ vt ē manifeſtū. Sēſus gͦ lr̄alis verus quiex pͥmaria ſignificatōe lr̄e conſurgit. dicēdus ē pͥmusſenſus lr̄al̓. Alij ꝟo ſubſequētes ſunt ſenſus ſecūdarijquoꝝ certitudo a certitudīe pͥmi ſenſus depēdet. qͥ ſēſibꝰ ſcd̓arijs ē certior. ſicut prima principia naturaliter nota ceteris ab eis deductꝭ certiora ſunt. q̄ quideꝫcōſideratio attēdenda eſt ī multis paſſibus ſacre ſcripture. ¶ Circa qͣrtū .ſ. cū pl̓es ſēſus de vna aucͣte ſacreſcpͥture lr̄ales tradūtur quis illoꝝ alijs ſit preferēdꝰ:dicendū ꝙ in hoc nō videtur ꝙ poſſit dari vnica regula general̓. ſꝫ ſunt quedam certa hic conſideranda preſuppoſitis his que ſupra in articulo primo de ſenſu literali dicūtur. Primū eſt ꝙ ille ſenſus videtur preferēdus cuius ſnīa magis innititur ratōi. Vnde in decretis di. xx. ca. decretales. quo em̄ quiſqͣꝫ magis rōni innitit̉ eo maioris auctoritatꝭ eiꝰ verba eſſe vidētur. Itſenſus ille videtur alijs preferēdus eſſe qui magis coſonat lr̄e. Un̄ ẜm Aug. ī. iij. de doct̓na xp̄iana. Dubiaſūt determināda ẜm ſnīam que de ſcripturaꝝ planioribus locis accipitur. Cōſtat autē ꝙ planiora loca ſūtilla que planius lr̄e conſonāt. Itē preferēdus eſt ceteris paribus ſenſus lr̄al̓ qui a ſanctꝭ doctoribus traditur ceterꝭ ſenſibus ab alijs expoſitoribus traditis. vn̄ī decretꝭ ca. allegato ī ſacraꝝ lr̄arum expoſitōibus ſancti doctores ſummis pōtificibus p̄ponūtur: ⁊ a fortiori alijs ſcpͥtoribus. Itē vbi duo ſenſus lr̄e habenturquoꝝ neuter repugnat eccl̓ie auctoritati nec recte ratōi. vnus tamē traditur a catholicis ⁊ alius ab infidelibus. tūc preferēdus eſt ſenſus catholicoꝝ: tuꝫ quiamagis preſumēdum eſt ꝙ illi qui in gremio eccl̓ie ſūt:cui chriſtus promiſit ſpm̄ veritatis: verum intellectuꝫſacre ſcripture habeant qͣꝫ infideles qui veritati fideicōmuniter aduerſantur. tum ne ad hoc detur infidelibus occaſio credēdi ꝙ ip̄i melius ſacram ſcripturamexponāt qͣꝫ catholici. Unde Leo papa in quadaꝫ epiſtola ad epm̄ alexandrinū dicit. ꝙ inimici crucis chriſti factis ⁊ verbis noſtris inſidiātur. ideo nullā eis veltenuē occaſionē demus. qua ratōe videtur ꝙ cuꝫ aliqua lr̄a ſacre ſcripture eodē mō exponitur a catholicis ⁊ ab infidelibus. tunc auctoritas tal̓ expoſitionisattribuēda ē catholicis ⁊ nō infidelibus ratōe predicta. p̄ſertim ſi tal̓ expoſitio prius emanauit a catholicis. cuiꝰ ꝯͣriū reꝑit̉ aliquo mō ī poſtil. ſicut ptꝫ jͣ. Gen̄.j. vbi queritur. quare in ſecūda die nō dr̄. ⁊ vidit deusꝙ eſſet bonū ſicut in alijs diebus. quia tamen vbi pluralitas ſenſuum litteralium occurrit raro contingit ꝙvnus predictoꝝ ſenſuum ceteris precellat ẜm omniadicta. ſꝫ potius vnus illorum ſenſuū precellit vno modo: ⁊ alius alio. Idcirco in talibus videtur habere ſocū illud ad Roma. xiiij. Unuſquiſqꝫ in ſuo ſenſu abūdet. ſalua ſemꝑ ſanctoꝝ reuerentia ⁊ auctoritate. Circa quintum .ſ. an ex quolibet ſenſu lr̄ali ſacre ſcripture poſſit ſumi efficax argumentū. dicēdum ꝙ licꝫ a ſolo ſēſu lr̄ali ſacre ſcripture poſſit ſumi efficax argumētū. vt patet per Aug. vbi ſupra. nō tamen ex quolibetſenſij lr̄ali ſacre ſcripture ſumitur efficax argumentū

nam cum ſint multi textus in ſacra ſcriptura qui diuerſimode etiā a ſanctis doctoribus exponūtur. vt ſupra articulo tercio. ſeqͥtur ꝙ ex nullo talium ſenſuum poſſet ſumi efficax argumentū. qꝛ ſic argueretur quaſi a diſiūctiua ad alterā partem. Un̄ tamē ſi hm̄oi ſenſus diuerſi inaliquo ꝯcordāt: poteſt ſumi inde efficax argumentū. ſaltē in hoc in quo concordāt: ſicut Dan̄. ix. in cōputatōnelxx. hebdomadaꝝ. vbi licet expoſitores tam hebrei qͣꝫ latini diuerſimode ſe habeant: nō ſolū in termino in quohebdomade habent initiū. ſꝫ etiam in progreſſu computationis: quia tamē ẜm omnes terminus vltimus earūiā longe trāſiuit in p̄teritū. ideo ex ip̄a auctoritate argumentū efficax ſumitur ad cōcludendū xp̄m iam veniſſe.vt ibidē patebit. Ex qͥbus ſeqͥtur ꝙ cuꝫ ſenſus lr̄al̓ ſacreſcripture in quibuſdam locis non ſit idem apud omnesideo poteſt cōtingere ꝙ ex aliquo ſenſu lr̄ali poſſet ſumiargumentū validū ꝯtra quoſdā. puta cōtra tenētes eūdem ſenſum literale. ex quo tamē ſenſu non poteſt ſumiargumentū validū contra alios .ſ. tenētes aliam expoſitionē ſeu ſenſum literalē. que quidē diuerſitas ſepius cōtingit inter nos et infideles. Sunt em̄ aliqui textus ſacre ſcripture quoꝝ ſenſus qui eſt literal̓ ⁊ verus apud catholicos nō ſufficit vt ex eo ſumatur efficax argumentūcontra infideles ſeu hereticos. ſꝫ ex hoc nō tollitur quintal̓ ſenſus catholicoꝝ ſit verus ⁊ lr̄al̓ apud catholicos cēſendus. verbi gratia cum pſalmiſta dicit. Uerbo domini celi firmati ſunt ⁊cͣ. Sēſus verꝰ ⁊ lr̄al̓ apud catholicoseſt. ꝙ verbo domini. id eſt filio patris celi firmati ſunt.que quidem expoſitio apud catholicos eſt quaſi neceſſaria. etiā conſona huic quod dicitur Iohā. j. Et verbumerat apud deum. ⁊ omnia per ipſum .i. per verbum factaſunt. Sed ex hoc ſenſu nō ſumitur argumentuꝫ efficaxcontra infideles nō recipientes euangeliū. Illi em̄ nonconcedūt aliquam eſſe diſtinctionem realem in diuinisſic vt ſit aliqua diuina perſona eternaliter procedēs abalia per modum verbi mental̓. vnde cuꝫ dicitur. Verbodomini celi firmati ſunt. Ip̄i dicunt ꝙ hic loquitur pſalmiſta more humano: ſicut cū de mandato alicuius domini aliqua fiūt. dicit̉ ꝙ ſunt verbo eius facta. Sumitur tamen ex hac auctoritate argumentū validū apud fidelescirca diſtinctōem perſonaꝝ ī diuinis: ꝓut in pͥmo ſnīarū di. ij. Ex quo ſeqͥtur ꝙ catholicus exponēs hāc aucͣtoritatem psͣ. debet eā catholice exponere: nō curās an exea poſſet ſumi efficax argumentū ꝯtra infideles trinitatē negātes an nō: qꝛ nō oportet ꝙ ex quolibet ſenſu lr̄ali argumētū ſumat̉ apud oēs: vt iā dictū eſt. quod tn̄ poſtillator ī hoc loco et alijs nōnull̓ locis videtur obſeruare: vt ī ſuis locis patebit. videt̉ em̄ eſtimare ꝙ nō ſit ſenſus litteral̓: niſi ille a quo ſumit̉ argumentū validū etiamꝯtra aduerſarios: qd̓ tn̄ nō eſt ſic intelligendū vt dictūē ¶ Circa ſextū .ſ. rn̄dēdo ad pͥncipale queſitū vr̄ dicenduꝫ: ꝙ ſenſus lr̄al̓ poſſet comꝑari ad alios ſenſus dupl̓rvno mō vl̓r vel reſpectu totius ſacre ſcpͥture in cōi. Aliomō ꝑticulariter .ſ. ẜm quedā ꝑticularia loca ſacre ſcpͥture. ſi primo mō comꝑetur ⁊ accipiatur ſacra ſcpͥtura prout ē pͥncipal̓r ſpeculatiua. tūc ſenſus litteral̓ ẜm vnam cōſiderationem eſt eiuſdem dignitatis cum alijs ſenſibusẜm ꝟo aliā conſideratōem eſt ceteris dignior. Ad quodſciēdū ꝙ ſcīa ſpeculatiuā dr̄ alia dignior ex duobꝰ. Unomō ex dignitate materie. nā vt dicit ph̓s in xj. d̓ aīalibꝰminiū quod poteſt haberi de cognitoe reꝝ altiſſimaruꝫ:deſiderabilius eſt qͣꝫ certiſſi: na cognitio q̄ habet̉ de minimis rebus. ⁊ ẜm iſtā ꝯſideratōem ſenſus lr̄al̓: ⁊ ſēſus ſpiritual̓ ſacre ſcpͥture cōiter accepti eiuſdē ſunt dignitatisde eodē em̄ tractat̉ ẜm vtrūqꝫ ſenſum .ſ. de deo ⁊ creaturꝭꝓut in deuꝫ referātur. prima parte queſtione. jͣ. Alio ꝟomodo vna ſcīa dicit̉ dignior alia ex certitudine ẜm quāilla ſcīa dicitur dignior que certior eſt. ⁊ ẜm hāc conſideratōem manifeſtuꝫ eſt ꝙ ſenſus litteral̓ ſit dignior cum ſitceteris certior Tota em̄ certitudo aliorum ſenſuum ſacre ſcripture a certitudine ſenſus litteral̓ dependet. vndeAuguſtinus de doctrina chriſtiana. Nihil eſt qd̓ occulteī aliqͣ loco ſacre ſcripture tradit̉. qd̓ nō alibi manifeſte