inpentatheūcum.
ꝓmulgauit.ᵐ In qͥbꝰⁿ multa de veteri teſtō legimꝰ q̄ īnr̄is codicibꝰ nō hn̄t̉ᵈ vt eſtilld̓: ex egypto vocaui filiuꝫmeūˡ ⁊ qm̄ nazareꝰ vocabiturq ⁊ videbūt in quē cōpūxerūtᶠ ⁊ flumīa de ventre efluent aq̄ viueˢ et q̄ nec oculus vidit nec auris audiuitnec in cor hoīs aſcēdit quep̄ꝑauit deꝰ diligentibꝰ ſe etmulta aliaᶻ quę ꝓpriū ſyntagma deſiderant. Int̓rogemus ergo eos vbi hec ſcripta ſūt: ⁊ cū dicere nō potu
erint d̓ libris hebraicis ꝓferamꝰ. Primū teſtimoniū ēin oſee: ſcd̓m in Eſaia. t̓ciūin zacharia: quartū ī ꝓuerbijs. qͥntū eq̄ ī eſaia: qd̓ª ml̓ti ignorātes: apocriphoruꝫdelyramēta ſectāt̉ et hyberas nenias libris autenticꝭp̄ferūt. Cās erroris nō eſtmeū exponē̓. Iudei prudēti factū dicūt eſſe ꝯſilio necptolomeꝰ vniꝰ dei cultor eſtapd̓ hebreos duplicē diuītatē dep̄henderet. Qd̓ maxime idcirco faciebāt: qꝛ in
interpres inuenies qͦt fuerūt interpretes. ⁊ qͥbus temporibus interpretati ſunt. Et qꝛ tranſlatio ſeptuaginta alicubi erat diminuta. alicubi hēbat ſuꝑflua. Origen̄. miſcuit ei trāſlatōꝫ Theodotōis adijciēs ea quedeerant. et ibi ponebat aſtermā aſtri. ꝑ qd̓ innuebat ꝙ d̓ additionē iſtā illuceſcebāt: q̄ pͥusdeerāt. Et dicitur aſtericus abaſtruꝫ quod eſtſtella: et ycō qd̓eſt imago vel ſimnūvbi erātſuꝑflua pōebatobelū .i. ſignū ſagitte: qͣi iugulātis ⁊ ꝯfodientisfalſitatem illaꝫGelosgrere d̄ſagitta: ⁊ ꝑ anteoſitōeꝫ huiuslr̄e o. dicit̉ obelos. qd̓ apud latinos obelus dicitur. Et vt vtamur verbis Iſi.in. j. ety. Aſtericus apponitur īhis que omiſſaſunt: vt illuceſcant per eā notā quē deeſſe vidēt̉. Stella em̄ aſter dicitur greco nomine vel ſermone a qͦ aſtericus eſt deriuatus. Obelus eſt virgula iacēs que apponit̉ verbis vel ſentētijs ſuperflue iteratꝭ: ſiue in his/locis vbi lectio aliqua falſitate notat̉. vt quaſi ſagittaiugulet ſuꝑuacua atqꝫ falſa ꝯfodiat. Sagitta em̄ grece obelus dicitur. Sic igit̉ iſte due note diſtinguebāttotū opus. aut tolledo ſuperflua cum obelo: aut ſupplendo diminuta cū aſterico. ⁊ maxime que apl̓orū ⁊euāgeliſtaꝝ autoritatibꝰ p̄termiſſa patebunt. Lr̄a plana eſt. Iſta pars diuidit̉ ī quatuor: in quaꝝ pͥma queiā expedita ē on̄ditur correctio ab Origene facta. Inſecūda oſtēditur nęceſſaria: quia trāſlatio illa erat diminuta: ibi. ⁊m ¶ In qͥbus .ſ. apl̓is ⁊ euāgeliſtis.n ¶ Multa de veteri ⁊c̄ .i. ī tranſlatōe ſeptuaginta.o ¶ Vt eſt illud ⁊cͣ. Oſee. xj. ⁊ Math̓. ij. Hiero. in epiſtola ad Pāmachiū de optimo genere interp̄tandi dicit: ꝙ hec eſt lr̄a ẜm hebraicaꝫ veritatē. Puer iſrahel⁊ dilexi eū. Ex egypto vocaui filiū meū. ꝓ quo ſeptuaginta trāſtulerūt. qꝛ paruulus eſt iſrl̓ ⁊ dilexi eū. Et exegypto vocaui filium eius. Ip ¶ Et qm̄ ⁊cͣ. Oſee. xj.⁊ Math̓. ij. Hieronymus ī eadem epiſtola. id quod īeuangeliſta ſcribitur. Et veniēs habitauit in ciuitateque dicitur Nazareth: vt impleretur quod dictum ēper pphetā: qꝛ nazareus vocabit̉: Rn̄deāt rogo dedali ⁊ faſtidioſi ⁊ eſtimatores omniū tractatoꝝ: ⁊ vbi legerint dicāt. Nam ī eo loco vbi nos legimus atqꝫ trāſtulimus. Exiet virga de radice Ieſſe: ⁊ flos de radiceeius aſcendet. In hebreo iuxta lingue illius ideomaita ſcriptum eſt. Exiet virga de radice Ieſſe. ⁊ nazareus de radice eius creſcet. q ¶ Et videbūt. ⁊cͣ. Zach̓.xij. ⁊ Iohan. xix. Apocal̓. j. In modernis biblijs litera Zacharie eſt. Aſpicient ī me quē confixerūt. litteraeuāgelij. Uiderunt me ī quē trāſfixerūt. littera Apoca.Uidebit eū om̄is ppl̓us ⁊ qͥ eū pupugerunt. Sed hiero. ī ſupradicta epl̓a ſic ait. Ueniamus ad Zacharie teſtimoniū quod ioh̓es euāgeliſta ſumit iuxta hebraicāveritatē. Uiderūt ī quē compūxerūt. ꝓ quo trāſlatioſeptuaginta in latinuꝫ verſa ſic habet. Et aſpicient adme pro his que illuſerūt ſiue īſultauerūt. r ¶ Et flumīa ⁊cͣ. Iohā. vij. Quidam dicūt ꝙ Prouerbiorū.vvbi nos habemꝰ. Deriuētur fontes tui foras. hebreihabent. Flumina de ventre eius ⁊cͣ. Et hoc bene vide
tur. qꝛ hec auctoritas eſt ibi interlinearis. ¶s ¶ Et qͥ nec⁊cͣ. Iſa. lxiiij. ⁊ jͣ. Coꝝ. ij. Scd̓ꝫ Hiero. in ſupradicta epiſtola lr̄a apl̓i eſt. Quod oculus nō vidit nec aurꝭ audiuitnec ī cor homīs aſcēderunt que p̄ꝑauit dn̄s diligētibusſe. ī eſaia autē iuxta hebraica veritatem legit̉. A ſecl̓o nōaudierūt neqꝫ auribus ꝑceperūt. oculus nō vidit deꝰ abſqꝫ te q̄ preꝑaſti expectātibus te. hicſeptuagīta multoaliter tranſtulerūA ſeculo n̄ audiuimus neqꝫ oculi nōſtri viderūt deꝰ abiqꝫ te oꝑa vera ⁊ facies expectātibꝰ temiſcd̓iam. Intelligimus vnde ſumptum ſit teſtimonium. ⁊ apl̓s nō v̓būexpreſſit ē verbo: ſꝫꝑip̄hraſticos eūdēſenſum alijs ſermonibus indicauit.It ¶ Et multa alia.ſ. nō habētur in noſtris codicibꝰ: ſꝫ ſeptuaginta. v ¶Que proprium ſyntagma deſideranᵗ. Syntagma grecūeſt. ⁊ ẜm Hug. idē ē qd̓ dogma. Alij dicūt ꝙ taſſo verbūgrecū ē idē qd̓ ordīo: ⁊ inde taſſus vel hic taxꝰ ⁊ hͦ tagmaidē ē qd̓ ordo vel ordīatio. vn̄ ex ſyn p̄pōne ⁊ tagma ꝯponit̉ ſyntagma: ⁊ idē ē qd̓ ordinio. ⁊ certe ī predicta epiſtola ad pāmachiū multa talienies coordīata In t̓cia ꝑte t̓cie ꝑtꝭ pͥncipal̓ on̄dit̉: vn̄ ea que origen̄. addiditſint aſſūpta: et qͥd mali accidit exhoꝝ ignorātia: ibi. ¶xInt̓rogemꝰ gͦ eos vbi hͨ ſcpͥta ſint: ⁊ cū dicere nō potuerit de libris hebraicꝭ ꝓferamꝰ. Primū teſtīoniū ē ī Oſeexij. Scd̓ꝫ ī eſa. xj. Terciū ī zacharia. xij. Quartū in Prouerbijs. v. vel. x. Quītū eq̄ ī eſa. lxi.a ¶ Qd̓ multi ⁊cͣ.Apocryphꝰ a. um. d̓r ſecretꝰ et occultꝰ. Et d̓r̄ ab apos qd̓e̓ de: ⁊ cryſis qd̓ ē ſecretū. q. de numero ſecretoꝝ. vel dr̄ abapo quod ē lōge: ⁊ cryſis qd̓ eſt iudiciū. qͣi lōge a iudicioqꝛ nō poteſt d̓ eo haberi certū iudiciū. Apocryphū ꝓpriedr̄ ſcriptū cuius auctor ⁊ veritas ignoratur. ⁊ licet multavera ꝯtīneat. vitat̉ tn̄ ꝓpter falſa q̄ int̓miſcētur. Delyramentū dr̄ fatuitas: demētia: diſcordia: vel deuiatō a rectitudīe. ⁊ ita accipitur hic. Uide vbi exponitur delyramentum in opuſculo de vocabulis biblie. Hyberis fluuiꝰ eſta qͦ hyſpai̓a hyberia noīat̉. Et inde hyberꝰ ra. rū. gētilenomen. Un̄ hyberas nenias dicit fabulas ab hyſpanisinuētas vel apud hyſpanos vulgatas. Hec neniā huiusnenie dr̄ cātilena que fit ſuꝑ mortuū vel ſuper cunas pueroꝝ. ⁊ ē nomē anomathopeyon .i. fictum a ſono. qꝛ imponit̉ a ſono .ſ. ne ne. Itē nenie dicūt̉ fabule viles. et ſicaccipit̉ hic. Et ſic on̄dit ꝙ per ignorātiaꝫ ſequutur fabulas ⁊ errores. In qͣrta ꝑticula huiꝰ tercie ꝑtis pͥncipal̓ dicit ꝙ nō intēdit ponere erroꝝ rōem: ſꝫ ſufficit ei iudeorūrecitare opiniōꝫ. vn̄ dicit. ¶ ¶ Cās erroris non eſt ⁊cͣ.Sic excuſāt iudei ſeptuagīta: ꝙ vbicūqꝫ veritas hebraica facit mētionē de patre ⁊ filio et ſpūſcō. aut de īduſtriatacuerūt. aut aliter oīa interp̄tati ſūt .ſ. ꝓpter ptolomeūcognominamēto phyladelphuꝫ regē egypti vniꝰ dei cultorē qͥ nōdū potuit capere myſteriū trinitatꝭ: ⁊ p̄cipue nehoc magꝭ platonicū qͣꝫ theologicū videret̉: Plato em̄ locutus ē de noy ⁊ thugathō ⁊ aīa md̓i: ⁊ vt qͦdā dicūt noyappellauit pr̄eꝫ. thugathō ꝟo pͥmū intellectū .i. filiū. aīaꝫmūdi ſpm̄ ſctm̄: qui replet orbē terraꝝ: ſꝫ melius eſt vt dicatur anima mūdi quedā vis regn̄atiua etiā int̓ cauſataal̓s in creatura. ſꝫ nō ſpūſſanctus. in hoc tercio ſigno defecer̄t ph̓i per ratōes naturales. et ſi ꝯcedat̉ eēS
vj