Druckschrift 
1 (1487)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Prologus

Incipit prefatio ſctī hieronymī preſbyteri in pentathencum.Eſiderij meiVdeſideratas accepi epl̓as quiᵇ qͦdā pſagio futuroꝝ cū daniele ſortitꝰ ē nomē: obſecrātꝭvt trāſlatū ī latinā linguāde hebreo ſermōe pētatheucū nr̄oꝝ auribus tradereꝫ.Periculoſū opꝰ certeᵉ ⁊ obtrectatoꝝ mēorū latratibpatēsᶠ qͥ me aſſerūt ī. lxx. interp̄tū ſugillatōem noua ꝓ

veteribꝰ cudēᵍ ⁊ ita ingeniūqͣi vinū ꝓbantes: cū ego ſepiſſime teſtatꝰ ſim me ꝓ virili portiōe in tabernaculodei offerre que poſſim. necopes alteriꝰ alioꝝ pauꝑta.te fedariᵏ Qd̓ vt auderē origeīs me ſtudiū ꝓuocauitⁱ qͥeditōi antiq̄ trāſlatōeꝫ theodotiōis miſcuit aſterico ⁊obelo .i. ſtella et veru omneopꝰ diſtinguēs: dn̄ aut illuceſcere facit q̄ minꝰ an̄ fuerāt aut ſuꝑflua q̄qꝫ iugl̓at⁊ cōfodit: et maxīe que euāgeliſtaꝝ ⁊ apl̓orum aucͣtas

Eſiderij mei. Iſtā epl̓aꝫ ſcripſit Hiero. Deſiderio ep̄o familiari ſuoui euꝫ rogauerat vtpentatheucū Moyſi de hebreo trāſferret inlatinū. nōdū em̄ trāſlatus erat niſi d̓ hebreoī grecū ⁊ de greco ī latinū. ⁊ qꝛ trāſlatiōes ille multas habebātcorruptōes. tū propter falſitatem exemplariū. tum propter imꝑitiā trāſlatorum: Hiero. deſiderij precibꝰ obtēperans de hebreo īlatinum tranſtulitpentatheucuꝫ cuiprepoſuit illuꝫ prologū. nam ab eo inſecundo libro ꝯtraRufinū prologusappellatur. Epl̓amautem ad paulinūque licet in modeinis biblijs p̄ſcribatur: nec pētatheuco p̄poſuit. nec inter p̄fatiōes ve. te.quarum omni ex ꝑte exempla ſcribit:ſꝫ i ſcd̓o libro cōtra Ruſinum nominatur epiſtl̓a ad paulinū. Et nota ꝙ ꝓlogus. prohemiū. prefatio ⁊ argumentum idē ſignificat .ſ. prelocutionem in ſequens opus introductiuam. Eſt etiam tm̄ ꝓlogus in librum: qui .ſ. introductorius eſt in ip̄m. vt eſt ille ante apocalypſim .ſ.Omnes qui pie volunt viuere ⁊cͣ. ⁊ talis ꝓlogus nō eſde libro. Iteꝫ eſt ꝓlogus in libro qui eſt pars libri: vt eſtprincipium apocalypẜ .ſ. Apocalypẜ ieſu chriſti quā dedit illi deus. ⁊ dicitur ꝓlogus a protos quod eſt primū.⁊ logos ſermo: qͣi primus ſermo .ſ. prefatio vel prelocutio. Uel dr̄ ꝓlogus quaſi prelogus. qͣi ſermo precedens.Prohemiū dr̄a iptos quod eſt primū: ⁊ emon vel emumquod eſt ſermo vel prima modulatio. Ꝙ autē dr̄ prohemiū qͣi ꝓ eraul̓ factu vel quaſi ꝓuiū. quia prima viā vl̓ p̄cedēs ē ad libꝝ. Etymologia ē: p̄fatio .i. plocutio. a p̄forp̄faris dr̄. Argumentū dr̄ qͣi argutē .i. callide inuentum.Un̄ apis argumētoſa .i. callida dr̄. verſus. Eſt breuis agutus: eſt callidꝰ atqꝫ ſonorꝰ. Argumentū hꝫ alias ſignificatiōes de qͥbus nihil ad pn̄s. a Deſiderij mei ⁊cͣ.Prologus iſte in qͥnqꝫ ꝑtes diuidit̉ pr̄icipales. in quarūprima on̄dit pͥncipale motiuū ad trāſferēdū pentatheucū .ſ. deſiderij obſecrationē cū dicit. Deſiderij mei ⁊cͣ. vſqꝫ Obſecrātis. In ſcd̓a duplex aſſignat retractiuū. primū oꝑis grauitatē cū dicit. Periculoſū opus ⁊cͣ. Scd̓mdetractoꝝ malignitatē: ibi. Et optrectatoꝝ meorum ⁊c̄.In tercio ſcd̓ariū ponit ſue trāſlatōis motiuū .ſ. Origenis ſtudiū vel imitationeꝫ: ibi. Qd̓ vt auderē. In qͣrta ꝑte ſe excuſat ꝙ nō intēdit dānare veteres ꝑ ſua trāſlatōꝫibi. Quid igr̄ ⁊cͣ. In qͥnta petit deſiderij or̄onū ſb̓uētōeꝫibi. Nūc te dep̄cor ⁊c̄. Subdiuiſiōes patebūt ī lr̄e ꝓſecutione. In pͥma ꝑte on̄dit affectū ſuū ad primā obſecrationē: quā deſcribit tripl̓r. Primo ex noīe cū ꝓnomīe affectū deſignāte. ſcd̓o ex nomīs p̄figuratōe. tercio ex cōisvtilitatꝭ amore. primū notat̉ cū dr̄. a Peſiderij mei.i. mei vel mihi dilecti vel mei amici. Denderatas accepilr̄as. Secundū notat̉ cum dr̄. b Qui quodā ⁊c̄. q. d̓myſticū eſt/ ꝙ cū daniele cōicat in noīe Dan̄. ix. Danieſab āgelo vocatꝰ vir deſiderioꝝ: ſicut iſte deſideriꝰ appellatus qd̓ vocabulū fuit preſagiū .i. diuīatio ſiue preſcīa velp̄nūciatio futuroꝝ: vt per hoc ꝙ vocatꝰ ē deſideriꝰ ſignaret̉ deſiderabilis futurꝰ vel deſiderabil̓ poſtulaturꝰ. Terciū notat̉ cū dr̄. c Ut trāſlatū ⁊c. Pētatheucꝰ ſupraexponit̉ ī epl̓a ad paulinū. vij. ca. In ſcd̓a ꝑte notāt̉ duo

retrahētia a trāſlatiōe facienda. Primū eſt oꝑis grauitas. qd̓ notat̉ cum dr̄. d Periculoſuꝫ opꝰ ē certe .ſ. qꝛ difficile ē ⁊ arduuꝫ vn̄ poſſet ibi homo deficerevel errare. ⁊ ideo dicit periculoſū. Scd̓m retrahēs eſtdetractoꝝ malignitas. quod notat̉ cum pr̄.e Et obtrectatorum ⁊c. Canibus ꝯꝑat detractores cū dicit.Latratibꝰ qͥ cōtra quēlibet igͦtuꝫ qͣꝫtumcūqꝫbonū oblatrāt⁊ dentibus lacerant. Sil̓r detractores irrōnabiliter bn̄ dicta deprauant ⁊ detrahendo lacerantq̄ igͦrant. Et notatur hic triplexeoꝝ malignitaſqꝛ aūt bn̄ dictisoblatrant ſicutiaꝫ dictū ē. Autauctorꝭ peruer.ſam intentōemaffirmāt: qd̓ notat̉ cū dicit̉. Qui me aſſerūt ⁊c. Suggillatio ponit̉ hic ꝓ ꝯdemnatōe. Et dicitur a fuggillo asquod eſt condemnare. ſtrangulare. ſuggere. ſb̓ gula capere. Cudere .i. facere. cudo is. cudere. dicit̉ fabricareferire. polire: ⁊ ſculpere. Tercio notatur eorum malignitas: ꝙ veteres modernis magꝭ ingenioſos eſtimat⁊ preponēdos iudicant. vnde ⁊ veteres tranſlatōnesplus qͣꝫ modernas approbāt. quod notat̉ cū dr̄.g Ita ingenium ⁊c̄. Sicut em̄ vetus vinum meliuseſt nouo. ſic dicūt ip̄i veteres ſb̓tilioribus ingenijs floruiſſe qͣꝫ modernos. et veteres tranſlationes modernis eſſe meliores: cū tamē dicat priſtianꝰ in principiomaioris volumīs. Cuiꝰ auctores quāto iuniores ſunttāto perſpicaciores ⁊ ingenijs floruiſſe ⁊ valuiſſe diligētia oī iudicio ꝯfirmāt̉ eruditiſſimoꝝ. vel ꝓbātes ingeniū modernoꝝ plenū ſpuma ſuꝑbie. ſicut nouū vinū ſpumat ⁊ eijcit qd̓ hꝫ immd̓icie. q. d. dicūt me ⁊ alios modernos ſuꝑbos eē: ⁊ qͥcqͥd facimꝰ ex p̄ſūptōe ꝓcedere. ⁊ dicūt id eē p̄ſūptuoſū ⁊ loquacitate plenū. ſicut nouū vinū inflat ⁊ magnū facit tumultū. ꝯͣ quoson̄dit hūilitatē ſuā ⁊ intētōis puritatē. d. h Cumego ſepiſſime teſtatꝰ ſim me ꝓ virili portōe ī tab̓naculo dei ⁊c. In tab̓nacl̓o .i. ī eccl̓ia. Pro virili portōe .i. qͣꝫuis mea reputatōe ſit exiguū tn̄ ī ſacra ſcpͥtura ad vtlitatē eccl̓e offero qd̓ poſſum. Ul̓ ẜm aliā lr̄aꝫ. ꝓ viriliportōe .i. ꝓ debita ꝑte. Scd̓m leges viril̓ porto dr̄ qn̄hereditas filijs eqͣlit̓ diuidit̉. q. d. virilē portōeꝫ hēditatꝭ expecto ꝓ qͣ ſicut poſſū ī vinea pr̄iſfamilias laborare volo. vn̄ Quid̓. de pō. ī pͥn. ſcd̓i libri dicit ſic. Gardia cęſaree mētꝭ ꝓ ꝑte virili. Sūt mea pͥuati nil hꝫ illadomꝰ .i. ꝓ magna ꝑte. vel ſicut vnꝰ de romāis viris ſūnā ī ea oēs romāi ꝑticipāt. i Nec opꝰ alteriꝰ ⁊c .ſ.teſtatꝰ ſum. q. d. Sicut oblatio diuitū nō fedat̉ ꝑ oblationem pauperū: ſic nec per meā interp̄tatione fedat̉trāſlatio ſeptuaginta interpretū. Intercia ꝑte ponitſcd̓m tranſferēdi motiuū qd̓ eſt origenis imitatio velſtudiū. vn̄ dicit. k Qd̓ vt auderē ⁊c. ad trāſferendū per ſui imitatōeꝫ. l Qui editōni antiq̄ ⁊c. promulgauit .i. manifeſtauit. unam promulgare dicit̉ qipromptū .i. manifeſtū multis agere. Antiquā editiōꝫappellat trāſlationē ſeptuaginta: q̄ ceteris antiquiorfuit qͦ tranſtulerūt de hebreo ī grecū ſicut dicit Iſid̓. īvj. ety. In opuſculo etiā d̓ vocabul̓ biblie: vbi expōit̉