in bibliam

nolui in exponendis dictis btī Hiero. vel alterius cuiuſcunqꝫ doctoris immorari: tu qꝛ dicti ꝓlogi paꝝ faciunt ad intellectū libroꝝ ſequentiū: vt mihi videt̉: tumqꝛ vnus alius frater de ordine nr̄o ꝓlogos biblie valde ſufficienter expoſuit: quod opus hr̄ cōiter: ⁊ iō intēdere iteꝝ expoſitiōi dictoꝝ ꝓlogoꝝ nō mihi neceſſarium videbat̉. Aliquoꝝ tn̄ libroꝝ ꝓlogos expoſui ſuperquos ſcripſi ante qͣꝫ a libro gen̄. ichoarē. Poſtremo qͥanō ſū ita ꝑitus in lingua hebraica vel ltīna qͥn in multpoſſim deficere: iō ꝓteſtor ꝙ nihil intendo dicere aſſertiue ſeu determinatiue: niſi qͣꝫtū ad ea q̄ manifeſte det̓minata ſunt ꝑ ſacrā ſcripturā vel eccleſie auctoritatē.cetera ꝟo oīa accipiant̉ tanqͣꝫ ſcolaſtice ⁊ ꝑ modū exercitij dicta ꝓpter quod oīa dicta ⁊ dicēda ſuppono correctioni ſct̄e matris eccl̓ie: ac cuiuſlibet ſapientis: piuꝫlectorē ⁊ charitatiuū flagitās correctorē. Uerūtamenanteqͣꝫ deſcēdā ad expoſitionem lr̄e p̄mitto. vij. regl̓asexponendi ſacrā ſcripturam quas tagit Yſid̓. jͣ. libro d̓ſummo bono. ca. xx. ⁊ vocant̉ iſte regule ad aliquibusclaues: qꝛ ꝑ eas intellectꝰ ſcripture aꝑit̉ in multꝭ. Prima eſt de dn̄o ih̓u xp̄o ⁊ eiꝰ corꝑe myſtico: qd̓ eſt eccl̓iaqꝛ ꝓpter connexione capitis ad corpus ſacra ſcripturaſub vno cōtextu quaſi ſub eadē ꝑſona aliqn̄ loquit̉ devtroqꝫ. de vno tranſiens ad aliud. verbigratia Iſa. lxj.Induit me veſtimentis ſalutis: et indumento iuſticiecircūdedit me. quaſi ſponſum decoratum corona. ⁊ qͣiſponſam ornatā monilibꝰ ſuis. Q em̄ d̓r hic quaſi ſpoſum: intelligit̉ de chriſto: ⁊ quod ſubdit̉ quaſi ſponſaꝫ⁊cͣ. intelligit̉ de ip̄a eccl̓ia. Sil̓r can. j. Oſculet̉ me oſculo oris ſui: qꝛ meliora ſunt vbera tua vino. cū em̄ dicit̉oſculet̉ me ⁊cͣ. verbum eſt ſponſe frui ſponſo deſiderātis. ⁊ qd̓ ſubdit̉: qꝛ meliora ſunt vbera ⁊c̄. v̓bū eſt ſpōſi ſponſam cōmendātis. Un̄ in talibus ſic cōnexis rōep̄dicta dꝫ lector prudēs attendere quid cōueniat caviti ⁊ qͥd corꝑi. Scd̓a regl̓a ē de corꝑe dn̄i vero ⁊ ſimulato. Eccl̓ia em̄ qͥ ē corpꝰ dn̄i myſticū: vt p̄dictu ē. ē qͣſiſagena nōdū tracta ad littus: ⁊ iō hꝫ malos ꝑmixtoscū bonis vſqꝫ ad iudiciū in qͦ ſeꝑabūt̉ hi ab illis: Et iōin ſacra ſcriptura aliqn̄ mali cōmēdant̉ cū bonis qͥbꝰſunt ꝑmixti ſicut oſee. xj. Puer iſrl̓ ⁊ dilexi eū. Et econuerſo aliqn̄ boni vituꝑant̉ cū malis: ſicut yſaie. jͣ. Cogͦuit bos poſſeſſorē ſuū⁊ aſinꝰ p̄ſepe dn̄i ſui. iſrl̓ aūt menō cognouit: et populus meus nō intellexit. Aliqn̄ etiam ī eodē textu exprimit̉ quid ad bonos ꝑtineat ⁊ qͥdad malos ſicut can. j. dr̄. Nigra ſum ſed formoſa filieirl̓m ſicut tabernacula cedar: ſicut pelles Salomonisverba ſunt ſponſe: que rōne maloꝝ in eccl̓ia contētoꝝdicit. Nigra ſum: ſed rōne bonoꝝ ſubdit: ſed formoſa⁊ qd̓ ſubdit̉ quaſi ꝓ exēplo. Sicut tabernacula cedarad malos refert̉. cedar em̄ fuit filius Iſmaelis. vt hr̄gen̄ .xxv. a quo deſcēderūt ſaraceni. Qd̓ aūt ſubditurſicut pelles ſalomonis: refert̉ ad bonos: ꝑ ſalomoneꝫem̄ hic intelligit̉ ip̄e d̓s ẜm expoſitores catholicos ethebreos: ⁊ iō pelles eius dicunt̉: quibꝰ oꝑiebat̉ tabernaculū in quo boni colebāt deū. Tercia regula eſt deſpū ⁊ lr̄a: ⁊ ẜm ꝙ accipit̉ ſub eadē lr̄a ſenſus hiſtoricus⁊ myſticus: qꝛ veritas hiſtorie eſt tenenda: et tn̄ ad ſpiritualē intellectū eſt referēda. Hoc mō exponit̉ iſta lr̄acōiter. Pōt etiā alit̓ exponi: vt referatur ad ſenſum literalē tm̄ ſicut ⁊ alie. Circa qd̓ cōſiderādū ꝙ eadeꝫ lr̄aaliqn̄ hꝫ duplicē ſenſum lr̄alē verbigr̄a .jͣ. ꝑalip. xvij. dicit dn̄s de ſalomone. Ego ero illi in patrē ⁊ ip̄e erit mihi ī filiū. Et intelligit̉ de ſalomone ad lr̄aꝫ inqͣꝫtum fuitfilius dei ꝑ adoptionē ī iuuentute ꝓpter qd̓ Nathan ꝓpheta vocauit eū amabilē dn̄o. vt hr̄. ij. Reg. xij. Predicta etiā auctoritas. Ego ero illi in patrē ⁊cͣ. inducit̉ab apl̓o ad hebreos .j. tanqͣꝫ dicta de xp̄o ad lr̄aꝫ: qd̓ pꝫex hoc qꝛ apoſt. inducit eā ad ꝓbādū ꝙ xp̄s fuit maioangelis talis aūt ꝓbatio nō pōt fieri ꝑ ſenſuꝫ myſticūvt dicit aug. ꝯͣ vincentiū donatiſtā: vt ſupra allegatuꝫeſt p̄dicta em̄ auctoritas impleta fuit ad lr̄am in ſalomone. minus tn̄ ꝑfecte: qꝛ fuit dei filius ꝑ gr̄am ſoluꝫ.

In xp̄o aūt ꝑfectius: q̄ eſt dei filius ꝑ naturā. Licet auteꝫvtraqꝫ expoſitō ſit lr̄alis ſimpl̓r. ſcd̓a tn̄ q̄ eſt de xp̄o: ſpūal̓⁊ myſtica ē ẜm qͥd inqͣꝫtū ſalomō fuit figura xp̄i. Quartaregula ē de ſpē ⁊ genere: ſiue de ꝑte ac toto: cū de vno trāſit ad aliud ⁊ ecōuerſo: ſicut yſai. xiij. primo loquit̉ ꝯͣ babilonē ſpālit̓ cū dr̄. Onus babilonis ⁊cͣ. ⁊ trāſit ad intelligēdū v̓bū de toto mūdo gnaͣl̓r: ꝑ hͦ qd̓ ſubdit̉: a ſūmitateceli dn̄s ⁊ vaſa furoris eiꝰ: vt diſpdat oēm terrā. Poſteareuertit̉ ad loquēdū ꝯͣ babilonē ſpāl̓r cū dr̄. Ecce ego ſuſcitabo ſuꝑ vos medos: qͥ argētū nō querāt ⁊cͣ. qꝛ dariusmedus cū Cyro nepote ſuo cepit babyloniā: ⁊ interfecitBalthaſar regē babylonis: vt hr̄ daniel̓. v. Quinta regula eſt d̓ tꝑibꝰ qͥ cōtingit qͣdrupl̓r. Uno mō ꝑ ſynodochenqn̄ ponit̉ ꝑs tꝑis ꝓ toto. ſicut in euāgelio dr̄. Chriſtꝰ tribus diebꝰ iacuiſſe ī ſepulchro: ⁊ tn̄ pͥma dies ⁊ tercia nonfuerūt ītegre. Alio mō ꝓpter minutias tꝑis: q̄ aliqn̄ ī ſcriptura cōputant̉: ⁊ aliqn̄ omittunt̉. Et ẜm hͦ ſcriptura ſacra loques de aliqͦ numero annoꝝ ī pluribꝰ locis aliqn̄ invno loco ponit plures annos minutias p̄dictas cōputādo. In alio ꝟo loco poīt pautiores: dictas minutias omittēdo. Tercio mō cōtingit. eo ꝙ cōputatio annoꝝ incipitī vno loco a pͥori t̓mino. ī alio a poſteriori: ſicut gen̄. xv. deictū fuit abrae. Semen tuū futuꝝ ꝑegrinū qͣdringētis annis. Et exo. xij. de iſta ꝑegrinatiōe dr̄. ꝙ maſio filioꝝ iſrl̓īterra egypti fuit qͣdringetoꝝ triginta annoꝝ: qꝛ cōputatio hꝰ maioris numeri incipit a tꝑe qͦ dictū fuit abrae gen̄.xij. Egredere de terra tua ⁊cͣ. Cōputatio aūt minorꝭ īcipita natiuitate yſaac: q̄ fuit triginta annis pꝰ egreſſū abraede aran. vt pleniꝰ videbit̉ infra exod̓. xij. Quarto mō contingit eo ꝙ ſcriptura ſacra loquitur de futuro ꝑ modū p̄teriti: ſicut yſa. ix. Paruulꝰ natꝰ ē nob̓ ⁊cͣ. ⁊ hͦ ē ad denotādū certitudinē ꝓph̓ie. cuiꝰ euētus de futuro eſt ita certꝰ ſicut iā p̄terijſſet. ⁊ hoc ē ꝓpter certitudinē diuine p̄ſcientieex qͣ fit reuelatio ip̄i ꝓph̓e. Aduertēdū tū qd̓ talis modꝰloquendi nō hꝫ locū niſi in pph̓ia p̄deſtinationis q̄ eſt qn̄aliqd̓ futuꝝ cōtingens reuelat̉ ꝓph̓e. eo mō quo eſt in p̄ſcientia dei: q̄ infallibilit̓ futura intuet̉ ſicut p̄ſentia ⁊ p̄terita. In ꝓph̓ia ꝟo cōminatiōis nō hꝫ locū: qͥ ē qn̄ aliqͥ pena reuelat̉ ꝓph̓e infligēda ppl̓o: vel alicui ꝑſone: nō ẜm ꝙē in dei p̄ſciētia: ſꝫ ẜm ordine cauſaꝝ ſcd̓aꝝ vtpote ẜm demerita hoīm: ſicut ē illa ꝓph̓ia Ione. iij. Adhuc. xl. dies ⁊Niniue ſubuertet̉. hāc em̄ ſubuerſionē meruerūt pctā illius cinitatis. Uerū tn̄ qꝛ talis cā mutabilis eſt ideo effectus aliqn̄ nō ſequit̉ ſicut in ꝓpoſito: qꝛ niniuite egerūt penitētiā: et ſic dn̄s nō influxit penā cōminatā. Sexta regula eſt de recapitulatiōe ⁊ anticipatione. In ſacra em̄ ſcriptura nō ſꝑ eodē ordine geſta et facta ſcribunt̉ quo fiūt⁊ iō qn̄ p̄ponunt̉ poſteriora dr̄ anticipatio. qn̄ aūt ſit ecōuerſo dr̄ recapitulatio. ſicut gen̄. x. de filijs noe dr̄. Ab hisdiuiſe ſunt inſule gentiū in regionibꝰ ſuis: vnuſquiſqꝫ ẜꝫlinguā ſuā ⁊cͣ. Et infra eodē ca. Hi ſunt filij cham ī cognationibꝰ ⁊ linguis ⁊ generationibꝰ ⁊cͣ. ⁊ poſtea. xj. c. dicit̉.Erat aūt t̓ra labij vniꝰ: ⁊ ẜmonū eorūdē. Ex qͦ pꝫ ꝙ illudqd̓ p̄dicit̉ de diuiſiōe linguaꝝ dr̄ ꝑ anticipatōꝫ. Sil̓r gen̄.ij. poſtqͣꝫ moyſes .j. ca. deſcripſerat creatiōꝫ celi ⁊ terre: etdiſtinctionē: ⁊ ornatū ꝑtiū mūdi dr̄. Iſte ſunt generatioceli ⁊ terre in die quo create ſunt. Ex quo patet ꝙ hoc dr̄ꝑ recapitulationē. Septima regula eſt de dyabolo ⁊ eiuscorꝑe. ẜm em̄ ꝙ dicit btūs Greg. homel̓. x. Certe iniquoꝝoīm dyabolus caput eſt ⁊ huiꝰ capitis membra ſunt oēsiniqͥ. Et iō ꝓpter cōnexionē capitis ad membra ſcripturaloquens de vno in eodē cōtextu tranſit ad loquēdū de altero: ſicut yſa. xiiij. loquens de rege babylonis qͥ erat dyaboli mēbrū tranſit ad loquendū de principe demonū cuꝫſubdit̉ ibidē. Quō cecidiſti lucifer de celo qͥ mane oriebaris. Et Ezech̓. xxviij. loquens de principe tyri trāſit ad loquendū de dyabolo cū ſubdit̉. Tu ſignaculū ſimilitudīsplenꝰ ſapīa: ꝑfectus decore. in delitijs paradiſi dei fuiſti.His igit̉ p̄miſſis de regulis vel clauibꝰ exponēdi ſacramſcripturā cū cōfidentia diuini adiutorij deſcandamus adliteram exponendam.

a i