Ad Galathas
parturio: donec chriſtus formeturf¶ Quaſi. blandis verbis modo vſus ſum dicēsvos fratres ⁊ filios ſ vt rubore apl̓i ꝯfunderent̉in vobis. Uellem autē apud vosin vituperationem ſ vt digna vobis diceremque nolo ſcribere ne permaneant apud voseſſe modo ⁊ mutare voceꝫ meam:ſapud alios erubeſco pro vobisquoniam confundor in vobis. Dicarnaliter.cite mihi qui ſub lege vultis eſſe:ſ legiſtis ſed non intellexiſtis ſ iō quero an legeritis. quia in ea quidem ſcriptuꝫ eſt ꝙabraam duos .ſ. h. qd̓ ſi attenderetis nunqͣꝫ ad eārecurreretis.legem non legiſtis? Scriptuꝫ eſtf F iſmahel ⁊ iſaac.enim quoniam abraamʸ duos filiſ .ſ. iſmahel § agar. 5 .ſ. iſaaos habuit. vnuꝫ de ancilla: ⁊ vnu§ ſcꝫ ſaraiudei ⁊ omnes ſerui peccatide libera. Sed qui de ancilla ſecūper nullum miraculum. ſed lege nature natꝰēliber chriſtiandum carnem natus eſt: Qui autēFmirabiliter natus eſtde libera. per repromiſſionē. Quęper alium intellectumf ſ ancilla et libera ſunt. id eſt. ſigni ficant.ſunt per allegoriam dicta. HHec eīf ſ vetus teſtamentum ſdatum eſtſunt duo teſtamenta. Unum quif¶ Quia pre timore ſeruiebant vel ſerui peccatierant.dem in monte ſynaʸ in ſeruitutem§ alienatio. fF verevetus teſtamentum in ſeruituteꝫ generat. quiagenerans. quę eſt agar. Syna eīF vetus teſtamentuꝫ in illo monte datū jͣ. ſ nōin terra promiſſionis vbi filii. ſed vbi quaſi ſunſerui ⁊ alieni ſ mons per omnia 5. i. ſimilismons eſt in arabia:qui coniunf F hec ē ſynagoga que ſub peccato generat. iupaico populo qui nunc eſt ſque terrena diligitctus eſt ei quę nunc eſt iheruſaleꝫI hec ſynagoga timore vel ſub peccato ſeruitſ Eccleſia de gentibus congregata⁊ ſeruit cum filijs ſuis. Illa auteꝫ
que cum domino gaudet in ſpe f ſ quia diligit ⁊ ex amore ſeruitquę ſurſum eſt hieruſaleꝫʸ libera ēcredentium ſcilicet ſ vere illa que ſurſum ēlibera eſt. quia ſcriptura hoc dicit ſ in eſayaquę eſt materꝭ noſtra. ScriptumAmb. Celeſtis hieruſaleꝫ ſterilis quia nō parit ſcd̓m carnem. nec dolores patitur. ſed generatſpiritualiter ſine paſſione clamans in leticiaeſt enim: Lętare ſterilis quę nonparis. erumpe ⁊ clama quę nō parſ ſ ab adam ſ partu non dilectione ſponſi.turis: quia multi filij deſertę. maf § legem ad generandum Ique carnaliter generat ſub legegis qͣꝫ eiusʳ quę habet virum.duo ſunt filii. alter ſcd̓m carneꝫ. alter per repromiſſionem nature. ad ſimilitudinem yſaacNos autem fratres ſecundumſ per gratiam geniti f Nos ſumus filii ſcd̓um yſaac.yſaac promiſſiōis filij ſumꝰ. SedFiſma hel vel etiam eſauquomodo tunc is qui ſecundū carnem natus fuerat. perſequębaturyſaac vel iacobſanctum ſ quiſcd̓m carnem perſequuntur eos qui ſcd̓m ſpiritū.f per hoc probamur filii promiſſioniseum qui ſecundum ſpiritū: ſita ⁊f Patimur ab illis. ſed non curandum. quia qͥdrefert ſcriptura dixiſſe ſaramnunc. Sed quid dicit ſcriptura?I ita lex ⁊ iudei eiecti ab eccleſia ⁊ a gratia pr̄isEijce ancillam ⁊ filium eius. Non¶ Id eſt mali cum bonis. iudei cum chriſtianisSicut enim nunc in conuerſatōe ſunt diſſimiles.ita erunt in futuro in retributione.enim hęres erit filius ancillę cumf § quia patimur a iudeis ⁊ alijs malis ſic yſaacab iſmahelfilio liberę. Itaqꝫ fratres non ſuquia non ſerui peccati vel legisʳ ¶ Scilicet celeſtis hieruſalemmus ancillę filij: ſed liberę.
Qua iuuencula de ſene ſoſet concipere. Qui de libera: non ſcd̓m vim carnis. vt vetula ſterilis de vetulo. ſꝫ per operatōem dei qui ꝓmiſit. Illū ergogenuit demonſtrans cōſuetudo naturā. Illum vero dedit promiſſio ſignificās gratiā. Ibi humanꝰ vſus on̄ditur. h̓ diuinū bn̄ficium ꝯmēdatur. Allegorice. Abraam ē deꝰ pr̄. qͥ eſt pr̄ multaꝝ gentiū. libera nouū. t. dās oībusper chriſtum nouā gr̄am. Agar vetꝰ. t. In vtroqꝫ genuit deus ſibi filiosſeruirent. ſꝫ in veteri iudęi ſerui qꝛ timore pęnę. ⁊ ꝓmiſſionibꝰ tꝑaliū. ⁊ hͦ eſtſcd̓m carnē. q̨̄ ⁊ pęnashorret ⁊ dulcia amat.Gr̄a noui. t. parit liberos qͥ ex dilectōe ſeruiant. nō vi carnis. ſꝫopere dei. Quis enimīpoſſibilia ẜm naturācrederet. q̨̄ ſuauia ſūtin pręſenti cōtēneret.niſi viſa ſperaret. niſivirtuſ dei h̓ in eo oꝑaretur?¶ Don̄. chri. Quēdeformaſtis formoſusſit in vobis. Ul̓ vt formoſus alijs ꝑ vos appareat. Grauiꝰ dictūqͣi diceret eos formariin chriſto.Donec chriſtꝰformetur ⁊cͣ. Vt .ſ.recipiatis ſil̓itudinemeius quaꝫ vr̄o vicio ꝑdidiſtis. Perpaucorū enī eſt penſare. qͥ labor ſit in prędicatōibꝰpr̄m qͣntis ve doloribꝰanīas in fide ⁊ ꝯuerſatōne recta ꝑturiūt. vn̄apl̓us primū ꝑ fidē illos genuerat ī baptiſmo. ſꝫ poſtea deformati ſunt per pſeudo ⁊ infirmi facti. nūc cuꝫ dolore reformat eos. vn̄addit donec formetuchriſtꝰ in vobis. Cōcipientes eī fidē ⁊ ſenſūfidei non aduertentesformatū chriſtū in animis ſuis hr̄e negātur.Aug. format̉ enī xp̄sin corde credētiū. cumillis ſacramēta gr̄ę pādūtur. ⁊ ea q̨̄ obſcuravidebātur. perſpicuafiuntUellem autē.Sciēs apl̓s hr̄e maiorē vim ſermonē qͥ ad pn̄tes fit. cupit apl̓icā vocē lr̄isꝯp̄hēſā ī pn̄tiā ꝯmutare. Scpͥtu̓a eī d̓ina ędificat lc̄a ſꝫ ml̓to plꝰ ꝓdeſt ſi d̓lr̄is mutatur in voceꝫ. Magnā ſiquidē vim hꝫ vox viua. vox de autoris ſui ore reſonans q̨̄ ea ꝓnūciatōne ꝓfertur ⁊ diſtīguitur qͣ in hoīs cordegenerata ē. Eſt itaqꝫ ſenſus. Quia cōfun. ī vo. vellē litteraꝝ voceꝫ pn̄s demeo ore ꝓferre. vt vos ſolito ſeuerior ipſe corriperē. qꝛ epl̓a nō pōt vocemobiurgātis expͥmere. nō valet iraſcētis reſonare clamorē. ⁊ dolorē pectorisapicibꝰ explicare. Nō hēo qͥppe fructꝰ. qͦs ſolēt d̓ diſcipulis hr̄e doctores ⁊ſine ea ſemē iactū ē doct̉nę. Ita vt cū hierēia dicā. n̄ ꝓfui nec ꝓfuit in qͥſqͣꝫDuos filios. Augꝭ. Plures habuit. pꝰ mortē eī ſare. de alia vxore.ſ. cethura alios genuit. qͥ nō ꝑtinēt ad hanc ſignificatōnem.¶ Per allegoriam. d̓r ꝙ aliqͥd aliud videt̉ ſonare ī verbis. ⁊ aliudin ītellectu ſignificare. ſicut hͨ per abraā deꝰ pater. ip̄e eī eſt pr̄ multaꝝ gētiūAbba eī pater. am multaꝝ. Et ſubauditur gentiumIn mōte ſyna. Ꝙ in tali loco ſignificat. ꝙ ꝯtra alias gētes eēt ſuꝑbi de mādato. vel ipſi eēt ſuꝑbi ⁊ tumidi ꝯtra ip̄m mādatū. Qd̓ teſtis ēagar .i. ſignificatur ꝑ agar. agar alienatio. qꝛ alienat ab hęreditate.¶ Qui mons. Amb̓. Per oīa ē ꝯiūctꝰ. ⁊ ſil̓is ei hirl̓m .i. iudaico ppl̓o qͥ
nūc eſt .i. qͥ tꝑalit̓ ſeruit. totꝰ ppl̓s mat̓. ſinguli ſunt filij. Vl̓ ꝓſeliti. qͥ oēs tīore pęnę ſeruiūt. ꝑ hͨ oīa ptꝫ ꝙ vetꝰ lex n̄ ē tenēda: ſꝫ noua q̨̄ ſurſū: q̨̄ liberaArabia. Hūilitas. vl̓ afflictō qꝛ affligebant̉ ſb̓ carnalibꝰ obſeruātijs¶ Quę ſurſū eſt. Suꝑna ē ſcōꝝ ciuitas. licꝫ in qͥbuſdā qͦs h̓ parit adhuc ꝑegrietur. Sara ſteril̓. ſignificat ꝙ natura hūani generis pcc̄o viciata. ⁊ iō dānata: nihil ꝟę fęlicitatis ī poſteꝝ merebat̉ Iſaac ꝑ repromiſſionēnatꝰ ſigͣt filios gr̄ę: ⁊ qꝛ hͦ nō ꝑ regeneratōꝫ. ſꝫ ꝑ generatōneꝫ futuꝝ erat. iōtūc īꝑata eſt circūciſioqn̄ d̓ ſara ꝓmiſſꝰ ē filiꝰCircūciſio eī ſigͣt naturā exuta vetuſtate nouataꝫ. Ꝙ oēs filios ⁊ſeruos circūcidi iubetad oēs iſtā gr̄aꝫ ꝑtinere teſtatur.¶ Quę ē mat̓. Qꝛſinguli ꝟbo ⁊ exēploeiꝰ inſtructi ex charitate ſeruiunt.Quę ē mat̉ noſtra. Aug. Ciuitas cęleſtis mr̄ nr̄a d̓r. qꝛ adeā vocam̄. Et iō cęleſtis d̓r qꝛ cęlū ſedes eꝰē. Et qͦs generat ibi cūa erunt.¶ Scriptū eſt. Ꝙlibera ſit ⁊ mat̓ autoritate eſaie ꝓbat ſb̓dēs.¶ Lętare. Lętare.erūpe clamare ꝑtinētad libertateꝫ. Quiamulti filii hͦ ꝑtinetad mr̄em. Iſaias aſpiciēs tꝑs xp̄i eccleſiamgētiū an̄ ſterileꝫ. tūc fętoſā alloquitur dicēsO eccl̓ia ſteril̓. Quętꝑe legꝭ Nec ꝟtute miraculi. Paris. qꝛ illo tꝑe qͣi nulloſ genuitNec parturis. qꝛnec dū ornatū habuitLętare ī corde. erūpe. leticiā mētis extraon̄de. Clama. gaudiū tuū alijs p̨̄dica. qꝛtui olim. Deſertę.plures filij. qͣꝫ generātis īterim. hͦ ſuꝑflue d̓antiqͣ ſara dice̓t eſaiaſ¶ Augꝰ Sterilis eīerat in oībꝰ gētibꝰ eccleſia. anteqͣꝫ iſte fętusquē cernimus oriretur¶ Amb. Siagoga gͦ ē qͣ hꝫ viꝝ .i. legē. Deẜta ꝟo ⁊ vaga ⁊ ſine vlla ptāte viri viuēs gētium multitudo ē. quę ⁊ ſterilis erat. nullius legitimi verbiproferēs germen.¶ Aug. Parit āt ciues t̓renę ciuitatis pcc̄o viciata natura. Cęleſtis ꝟociuitatis ciues parit a peccato naturam liberans gratia.Quę habet virū Sinagoga qͥppe viruꝫ hūit .i. legem ⁊ fętoſa quondā fuit ī liberis. Steril̓ ꝟo eccl̓ia ſine viro xp̄o ſine vllo ſpōſi alloqͥo diuiacuit ī deſerto. Sꝫ poſtqͣꝫ illa libꝝ repudij accepit. ⁊ oē ornamētū viri adydoli ꝯuertit ornamētū Tunc maritꝰ pͥore putreſcēte cīgulo aliū lūbis ſuisbalteū. aliud de gētibꝰ lūbare ꝯtexuit q̨̄ ſtatī vt viro ꝯiūcta ē ꝯcepit ⁊ peꝑit. vn̄ yſaias exclamat. Dilata locū tabernaculi tui ⁊ protēde funiculostuos.Iſaac. Riſus .i. qui in leticia ſeruiunt non ex triſticia. vl̓ neceſſitate.¶ Perſequębat̉. Non puto nos defacili inuenire poſſe vbi iſmahel ꝑſecutus fuerit yſaac. ſꝫ tm̄ illud ꝙ cum filiꝰ ęgiptię luderet cum yſaac indignata ſit ſara.¶ Augꝰ. Luſum eī intellexit ſara perſecutionem. quia luſus maioris adminorē illuſio eſt ⁊ deceptio. quia alia intēdens ſimulat quędam puero .i.