Prologus in Iohannē

¶ Prologus in Euangelium Iopannis.Ic eſt iohānes ęuāgeliſta vnuſex diſcipulis domini qui virgo electusE.Ea deo ē quē de nuptiis volentē nubere vocauit deus.Cui virginitatis in hoc duplex te§ ecce vnūſtimoniū in ęuāgelio dat̉. ꝙ ⁊ pręceteris dilectus a deo dicit̉. ⁊ huicFhic aliud t.matrē ſuam pendēs in cruce ꝯmēdauit dominus. vt virgine virgoẜuaret. Deniqꝫ manifeſtās in ęuā.j. iohēs vel deꝰgelio ꝙ erat ipſe incorruptibilisvel ſolis .ſ. verbisverbi opus inchoās. ſolus verbūverbū caro f.carnē factum eſſe. nec lumē a tenebris ꝯp̄henſum fuiſſe teſtat̉. Primum ſignū pones. qd̓ in nuptijsIdeus vel iohēs ſ .ſ. inuitatus de uino nuptiarūin vinū nouū quo inebriat̉ de calice preclaro. domino a ſe inuitatofecit dn̄s oſtēdens ꝙʸ ipſeˢ erat: vtlegentibus demōſtraret. ꝙ vbi dominus inuitatus ē deficere nupti§ lex ꝯiuguarū vinum debeat. vt ⁊ veteribus5. i. virginitas appareatīmuitatis: noua omīa q̨̄ a chriſto īſtituunt̉ appareāt. Hoc aūt ęuangelium ſcripſit in aſia. poſtea qͣꝫ inpathmos inſula apocalipſim ſcripſerat. vt cui in principio canonis īcorruptibile principiū p̨̄notatur īgeneſi. ei etiā incorruptibilis finisꝑ virginem in apocalipſi redderet̉dicente chriſto. Ego ſum alpha ⁊ oEt hic ē iohānes qui ſciens ſuꝑueniſſe diem receſſus ſui: ꝯuocatisdiſcipulis ſuis in epheſo. ꝑ multaſignoꝝ exꝑimenta ꝓmens chriſtūdeſcēdens in defoſſum ſepulturęſuę locū. facta oratōne poſitus ēad patres ſuos: tam extraneus aangelosdolore mortis qͣꝫ a corruptiōe carnis inuenit̉ alienus. Tamen poſtomēs ęuangeliū ſcripſit. ⁊ hoc virgini debebat̉. Quoꝝ tamē vel ſcri

ptoꝝ tꝑis diſpoſitio vel libroꝝ ordinatio. ideo a nobis ꝑ ſingula nōſper ſingula ſvel vt neſcientibꝰ deſideriū eſſe videtur.exponit̉ vt ſciendi deſiderio collato. ⁊ quęrentibus fructus laboris ⁊ deo magiſterij doctrina ẜuet̉

¶ Augꝰ Omnibꝰdiuinę ſcripturę paginis ęuangeliū excellit.qꝛ qd̓ lex ⁊ ꝓphetę futurū p̨̄dixerunt: hoc cōpletum dicit ęuangelium. Inter ipſos autēęuangelioꝝ ſcriptoresiohānes eminet in diuinoꝝ miſterioꝝ ꝓfunditate. qͥ a tēpore dominicę aſcenſionis ꝑ annos. lxv. verbum deiabſqꝫ amminiculo ſcribendi vſqꝫ ad vltimadomiciani p̨̄dicauit tēpora. Sed occiſo domiciano cum ꝑmittētenerua. de exilio rediſſꝫepheſum: ꝯpulſus abepiſcopis aſie: de coeterna patri diuinitatechriſti ſcripſit aduerſus hęreticos. qͥ eo abſente irruperāt in eiuseccleſias. qͥ chriſtū ante mariam fuiſſe negabant. Unde merito infigura qͣttuor animalium aquilę volanti cōparat̉ q̨̄ volat altiuscęteris animalibus ⁊ſolis radios irreuerberatis aſpicit luminibus. Cęteri quippeęuangeliſtę qͥ tꝑalemchriſti natiuitatē ⁊ tēporalia eius facta quęgeſſit in homine ſufficienter exponūt. ⁊ de diuinitate pauca dixer̄tquaſi animalia greſſibilia cū domīo ambulant in terra. Hic aūtpauca de tꝑalibꝰ eiusgeſtis ediſſerēs. ſed diuinitatis potentiā ſublimius ꝯtemplans: cūdn̄o ad cęlum volat̉.Qui enī ſupra pectusdomini ī cęna recubuit: cęleſtis hauſtū ſapientię cęteris excellētiuſde ipſo dn̄ici pectorisfōte potauit. Legeratſiquidē euangelia triūęuangeliſtarū. ⁊ approbauerat fidē eoꝝ ⁊ veritatē. ī quibꝰ deeē vidit aliqua geſtarū reꝝhyſtorie. ⁊ ea maximeq̨̄ dominus geſſit pͥmop̨̄dicationis ſuę tempore .ſ. anteqͣꝫ iohannesbaptiſta clauderet̉ incarcere. Hęc ergo qͣſidimiſſa ab illis ſcribitiohānes q̄ fecit iheſusanteqͣꝫ iohānes traderetur. ſed maximę diuinitatē chriſti ⁊ trinitatis myſteriū ꝯmēdarcurauit. Tres ſiquidē

alij ęuangeliſtę dicta⁊ facta dn̄i tꝑalia. quę.ad informādos moresvitę p̨̄ſentis maximęvalent copioſius cōſecuti. circa actiuā vitaꝫſunt verſati. In qualaborat̉ vt cor mundetur ad videndū deumIohānes vero paucadomini facta dicit verba vero dn̄i quę trinitatis vnitatē ⁊ vitę ęternę felicitatē inſinuāt. diligentius ꝯſcribit. ⁊ ſic in cōtemplatiua vita virtute ꝯmendāda. intentionē ſuam ⁊ p̨̄dicationē tenuit.In qua ꝯtēplatiua vacat̉ vt deꝰ videat̉. Iſte ſiqͥdē ē iohānes quē dn̄s defluctiuaga nuptiaꝝ tēpeſtate vocauit ⁊ cui matrē virginē ꝟgini ꝯmēdauitNuptiarū vinū ⁊cͣ. Vinum aliud ē nuptiale. aliud ſpūale. Nuptiale vinū ad litterā poſſumus dicere. qd̓ de aqua ſubſtitutū ē. Spūaliter ꝑvinū qd̓ defecit in nuptijs. poſſumus legē ꝯiugij intelligere. q̨̄ ante aduentūchriſti fere ab omnibꝰ cuſtodiebat̉. qꝛ tūc dicebat̉ creſcite ⁊ multiplicamini.⁊ ſteriles q̨̄ nō pariebāt. magno obꝓbrio cuſtodiebant̉. Sed veniente chriſto. iam in quibuſdā cępit vinū illud deficere ⁊ aliud vinum .ſ. virginitatiscreſcere. ſicut in maria. iohāne. ſtephano ⁊ in pluribꝰ alijs. Ideo aūt diciturvinū ꝯiugale ipſa lex ꝯiugij. qꝛ ſicut vinū inebriat hominē. ⁊ a ſtatu ſuę mētis alienat. ſic lex ꝯiugij alienat hominē ab his q̨̄ dei ſūt. ⁊ ſollicitū eū facitcirca mūdanas res quibꝰ ſe ⁊ ꝯiugē ⁊ prolem nutrire q̨̄at. Caſtitas vero dicitur vinū ſpūale. qꝛ qd̓ iſtud facit ſęculo. illud facit deo. qꝛ facit poſtponeremūdana. ⁊ cęleſtibꝰ inhiare. Et ideo poſuit hoc vt demōſtraret. ꝙ vbi dn̄seſt inuitatus. id eſt. iu mentibus illorum ad quos inuitatus venit vinumnuptiaꝝ .i. veteris ꝯſuetudīs debet deficere. ⁊ veteribꝰ īmutatis .i. dimiſſis.omnia appareāt noua q̨̄ a chriſto nouo hoīe ꝯſtituunt̉.¶ Et hic iohānes. Ioh̓es interpretat̉ gratia dei ſiue in quo ē gratiavel cui donatū ē. Cui aūt theologoꝝ donatū ē ita abſcondita ſummi bonimyſteria penetrare ⁊ ſic hūanis mētibus intimare.I.¶ In principioI.erat verbū ⁊cͣ. Cōī patre qui pritra eos qͥ ꝓpter tꝑaleꝫio ē. vel in princchriſti natiuitatē diceturarū vel tēpoꝝ .i.creature vel tꝑabant chriſtū nō ſemꝑſo hafuiſſe incipit de ęternitate verbi dicens. Inprincipio erat verbumverbum dicit̉. vel qd̓ꝓfertur ⁊ trāſit. vt qn̄dicitur deuſ vel aliqͥdhuiuſmodi. vel cogitatio ſeu ꝯceptio mentisquę ex mente nata cū ipſa mente ꝑmanet: vt quādo cogitas vel diuinā ſubſtantiā vel aliam rem. Hac ſimilitudine ratio ⁊ ſapientia dei q̨̄ ex deo nataoīa ꝯprehendit verbū dicit̉. Hoc dicit̉ eē in principio ꝯtra eos. qui quia extēpore dicit̉ naſci ex virgine. dicunt nō ſemꝑ fuiſſe. In principio .i. patre qͥē principium nō de principio. ipſe cū eo ē principiū de principio. In quo ſolum notat̉ ęternitas verbi qua omīa p̨̄cedit. Sed qꝛ alij dicebāt ꝙ idem deus. aliquādo ē pater: aliquādo filius: vt alter notet̉ in ꝑſona: ſubdit ⁊ verbum ē. a. d. vt alius apud alium. Sed qꝛ alij ꝯcederent. ⁊ ſemꝑ aliū fuiſſeſed nō deum eſſe. ſubdit. ⁊ deus erat verbū. Sed qꝛ iterū alij etiā deum ꝯcederent ſed factum deū. vt ex hominibꝰ fiunt dij: cōtra eos addit. hoc .i. verbum erat apud deū in principio .i. ante oīa natus ex deo. in quo ⁊ coomīpotens ⁊ cōſubſtantialis ⁊ coęternus indicatur. Poſtqͣꝫ aūt dixit de naturafilij. de oꝑatione ipſius ſupponit. omnia ꝑ ipſum facta ſunt. omīa .i. qͥcquidē ſiue in ſubſtantia ſiue in aliqua naturali ꝓprietate. Ecce auctor bonorumEt ſine ip. f. ē .n. qꝛ nō ab eo ē. qd̓ non eſt naturaliter. ſed qd̓ ē ꝑuerſio naturę. vt malū ſiue ydolum. Ecce nō ē auctor maloꝝ. Sed ne qꝛ iſta facta ſūtmutabilia: ipſa volūtas ⁊ ratio ⁊ ſapiētia dei videret̉ eſſe mutabilis: additqd̓ factū ē in tēpore ⁊ ē mutabile: erat viuens ⁊ ꝑmanens in ipſo. vt archafacta in oꝑe: mutat̉ ⁊ ꝑijt: archa in mēte artificis ꝑmanet. ita vt ex ea alia⁊ alia fieri poſſit illa prius facta ꝑeunte. ⁊ ita ꝯſtat qd̓ creatura nō ē coeterna creatori. ſed ars ⁊ ratio ⁊ ſapiētia ex qua fit ē coęterna deo. Dicto quęſit naturā verbi. q̨̄ etiā eius oꝑatio. ſupponit qͥd faciat hūanę rationali creaturę. ⁊ hęc vita .i. ſapiētia dei in qua viuūt omnia: erat lux quantū in ſe ē et