Druckschrift 
2 (1487)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Generatio preterit generatio aduēit: tra aūt inet̓ ſtat. Orit̉ ſol occidit: ad locū ſuū reu̓tit̉ˡ ibiqꝫrenaſcēsᵐ gyrat meridiē flectit̉ ad aqͥlonēⁿ Luſtrāſvniuerſa in circūitu pergitſpūsᵖ ī circl̓os ſuos reutit̉

Oīa fluīa inrͣnt ī mare:ʳmare redūdat. Ad locūvn̄ exeūt fluīa reuertūt̉: vtiteꝝ fluāt. Cūcte res difficiles p̄tᵇ eas explicareẜmōe.ˣ ſat̉at̉ ocl̓s viſu.nec aurꝭ auditu īplet̉:ʸ qͥdē qd̓ fuit? Ip̄m qd̓ futuꝝ ē

g Generatio. Hic ꝓſequitur in ſpeciali ad excludenduꝫbona vite pn̄tis a vera felicitate. Et diuidit̉ in decē partes ẜm numerū eoꝝ que excludit. ꝑtes patebūt ꝓſequendo. Primū aūt qd̓ intendit excludere ē ſcīā humanitꝰ acquiſita inter alia videt̉ maius bonū. Unde multi philoſophi poſueruntin ea beatitudinemhominis dicētestunc eſſe feliceꝫ qn̄in eius mēte deſcribit̉ totus orbis perſcīam ꝑfectā. Hocaūt excludit in hocca. j. qꝛ ip̄o excluſoalia in quodā generali ſunt excluſaſint bona minora.In hoc aūt ſic procedit: qꝛ ꝓpoſitumoftēdit primo in ſcientia ſpeculatiua.ſcd̓o in practica. ibi. Uidi cuncta. Tercio infertur cōcluſio intenta. ibi. Locutus ſum. Prima in duas: qꝛ oſtēditꝓpoſitū pͥmo rationē. ſcd̓o exꝑientiā. ibi. Ego eccleſiaſtes. Prima in tres ẜm tres rōnes: ſcd̓a ibi. ſaturat̉tercia ibi. Quid eſt qd̓ fuit. In prima ꝑte facit talem rationem. Illa ſcīa eſt valde imꝑfecta pōt dici felicitashoīs. qꝛ de rōne felicitatis eſt ſit bonū ꝑfectū: illud qd̓modicū eſt qͣſi nihil reputat̉. ij. phi. ſꝫ ſcīa acqͥſita quecunqꝫ modica ē imꝑfecta. ⁊cͣ. Circa iſtā rōnē ſic ꝓcedit. qꝛpͥmo declarat vn̄ imꝑfectio modicitas ſcīe acqͥſite ꝓcedit. ſecūdo ꝓpoſitū ꝯcludit. ibi. Cūcte res difficiles. Circapͥmū ſciēdū oīs ſcīa hūanitus acqͥſita originē hꝫ ex cognitione ſenſibiliū: ſenſibilia ꝟo ſunt in cōtinua tranſmutatione. ſaltem qͣꝫtum ad plures ſui ꝓprietates ꝓpt̓ qd̓ aliqui ph̓i dixerunt pōt de eis aliqua veritas affirmari. iiij. methaphiſice. Et lꝫ eoꝝ dictū ſit veruꝫ tn̄ ex talidicto eoꝝ fuerūt maximi inquiſitores veritatꝭ vt dicitph̓s ibidem apparet difficultas reꝑiendi aliquā veritatē inquiſitionem humanā. Ex ſequit̉ talis cognitō veritatis modica eſt imꝑfecta. Primo igit̉ ſalomon oſtendit mutabilitatem in corꝑibus mixtis dicēs. 7g Generatio preterit generatio aduenit .ſ. alia numero: qꝛ quecorrūpunt̉ redeūt eadē nu mero. ſcd̓o de generatione. iſta variatio generabiliū corruptibiliū apparet ad ſenſum in omnibꝰ corꝑibus mixtis. h Terra ꝟo ineter ſtat: immobilis a parte poſt a parte ante. qꝛ creationem incepit eſſe. hec immutabilitas intelligit̉ qͣꝫtūad partes eius inferiores ꝓpe centrū exn̄tes: ꝑtes autemſuꝑiores alterant̉ trāſmutāt̉: qꝛ talis alteratio trāſmutatio in elementis mixtis cauſat̉ ex motu orbis petiſſime ex motu ſolis in obliquo circulo: id̓o ſubdit̉. iOrit̉ ſol occidit: vt apparet ad ſenſuꝫ. 7k Et ad lo ſuū reuertit̉ .i. ad ortu ſiue orientem. l Ibiqꝫ renaſcens. qꝛ ſit alius ſol in numero ſꝫ idē in puncto orientis apparens de nouo. m Gyrat meridieꝫ. in motuem̄ ab oriente in occidentē declinat verſus polū antarticum ſiue meridionalem. In Et flectit̉ ad aquiloneꝫ. inmotu em̄ ſuo ab occidente in orientem flectit̉ ad polū articum ſeu aquilonareꝫ. 70 Luſtrans vniuerſa in circuitu ꝑgit ſpiritus .i. ſol dicit̉ ſpūs. habeat aīam. corpora em̄ celeſtia inanimata ſunt ẜm damaſcenū. ſꝫ qꝛ influentia eius cāt vitā in iſtis inferioribꝰ ſic̄ vl̓is: em̄generat hoīem ſol: vt dicit ph̓s. ij. phiſicoꝝ. p Et incirculos ſuos reuertit̉. qd̓ duplicit̓ exponit̉. Uno qͥaomni die mutat̉ eius circulatio appropinquando magisad tropicum eſtiualem vel ad tropicum hyemaleꝫ. Aliomodo qꝛ ẜm aſtronomos ſol plures habet circulos. ſcilicet equantē: deferentē epyciclū: iſta tn̄ determinate dicere magis ꝑtinet ad aliā ſcīam. Conſequent̓ on̄dit mutabilitatem circa elementū aque di. q Omnia fluminaintrant ī mare. qꝛ etſi aliqua flumina aliquādo abſorbentur a terra. alibi tn̄ exeunt vſqꝫ ad mare currūt. Fr Et

mare redundat. exeūdo ꝓpter hoc ripas ſuas: cuiꝰcauſa ſubditur cum dicitur. s Ad locum vnde exeunt flumina reuertūt̉ .ſ. de mari. que quideꝫ reuerſiodupliciter intelligit̉. Uno qꝛ vias ſubterraneasde mari fluunt aque ad loca remota. motu naturalipoſſunt tantuꝫaſcēdere quātaeſt altitudo ſuꝑficiei maris. etadhuc plus: qͥatranſeundo ſic terrā efficiuntur dulces talem collationeꝫ per cōſequensleuiores aquemaris ſalſe ſicerūpūt ī fonteset flumīa in locoaltiori qͣꝫ ſit ſuꝑficies maris: etſic naturali motu iterū fluunt ad mare. Alio qꝛ perinfluentiam ſolis ſtellarum eleuātur vapores humidi a mari: ꝯdenſantur in nubes que ventos deferūtur longe ſuꝑ aridam tandem reſoluunt̉ in pluuiasex quibus augmentant̉ flumina ad mare currentia.t Cuncte res. Hic cōcludit ꝓpoſitum: exquo em̄ cognitio humanitus acqͥſita ex ſenſibilibus hꝫ ortum. exquibꝰ difficultate inuenitur veritas bene concluditdicens. Cuncte res difficiles. ad intelligendū. Et quiadicit Hieronymus in prologo ſuꝑ ꝑentatheucū. Qd̓melius nouimus: melius ꝑferimus. oppoſitū qd̓minus bene intelligimus minus bene ꝓferimus. ideoſequit̉. v pōt eas homo explicare ſermone. qͥa poteſt eas ad plenū intelligere: ſed tm̄ valde imꝑfecte: vt patet de folio vel fructu arboris. de quibus nullus quantūcunqꝫ ſtuduerit poteſt ad plenum veritatēdicere. vtpote quare eſt tante quantitatis preciſe: veltalis figure: ſaporis aut virtutis. vnde talis herbavel fructus ſanet talē infirmitatem. dicit̉ ſalteꝫ in pluribus hoc non habet a tota ſpecie .i. ab aliqua ꝓprietate ꝯn̄te ſpeciem que tn̄ nominat̉ eo qd̓ ignorat̉.x ſaturatur. Hic ponitur ſecunda latio que talis eſt. De ratione felicitatis humane eſt appetitū hominis totaliter quietare. aliter non haberet rationemvltimi finis: ſed ſcientia quecunqꝫ acquiſita non terminat appetitum hominis ſꝫ magis excitat ad ampliꝰſciendum: vt patet per experimentū. ergo ⁊cͣ. Minorhuius rationis ponit̉ cum dicitur.x Non ſaturat̉ oculus viſu ⁊cͣ. Inter alios ſenſus viſus maxime deſeruit in acquiſitione ſcientie inueſtigationem: auditus aūt in acquiſitione ſciētie doctrinam. ideo hoc intelligitur ſcientia vtroqꝫ modoacquiſita non terminat hominis appetitum: eſtalius modus acquirendi via humana. propter quodin tali ſcientia non eſt felicitas ponenda.y Quid eſt hic. Hic ponitur tercia ratio que talis ē:De ratione felicitatis eſt permanentia ſtabilis. vndeprimo ethicoꝝ dicit philoſophus felicitas mon eſtmirmicoleonta: quod eſt animal variabile ī diuerſoscolores. ſed cognitio humanitus inuenta variabilis ēquia dicta maximoꝝ philoſophorum doctoruꝫ quevno tempore tenentur firma auctoritate: poſtea reprobantur: iterum ſub alijs verbis vel eiſdē renouātur: vnde circa primum principium. ſcilicet de quolibet affirmatio vel negatio. de nullo ꝟo ſimul diuerſistemporibus: contraria ſenſerunt philoſophi: vt patꝫiiij. methaphiſice. ergo in tali noticia non eſt felicitashominis ponenda. Huius rationis ponitur minor qͣꝫtum ad eius virtutem ſatis diffuſe cum dicitur.y Quid eſt quod fuit. tam in rebus qͣꝫ in hominumopinionibus.z Ip̄m qd̓ futuruꝫ ē. licꝫ temꝑe intermedio ceſſet et