Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
197r
Einzelbild herunterladen
 

Liber primus

vo dr̄ tribus modis. Aut genere vt idem equꝰqꝛ idem genus vt aīal: vel ſpē vt idem Cato qd̓ Cicero qꝛ eadē ſpēs vt vel numero vt Tullius Cicero qꝛ vnū eſt numero. Quare diuerſum etiā vel gn̓evel ſpē vel numero dr̄: ſed numero differentiam accidentiū varietas facit. nam tres hoīes neqꝫ gn̄e neqꝫſpe̓. ſꝫ ſuis accidentibus diſtant. vel ſi aīo cunctaab his accidentia ſeꝑaremus: locꝰ cūctis diuerſuseſt: quē vnū fingere nullo poſſumus. Duos enimcorpora vnū locū non optinebūt: qui eſt accidēs atqꝫideo ſunt numero plures: qm̄ accidētibꝰ plures fiūt: Capl̓m ſecundumGe igit̉ īgrediamur vnūqd̓qꝫ vt ītelligiatqꝫ capi pōt diſcutiamꝰ. ſic̄ optīe dcm̄vr̄ eruditi ē hoīs vnūqd̓qꝫ vt ipſū ē ita de eo fidem capere tentare. tres ſintſpeculatiue partes naͣlis in motu ī abſtracta ibidēConſiderat enim corpoꝝ formas cuꝫque corporibuſ actu ſeparari poſſūt Que corporain motu ſūt vt terra deorſū igniſ ſurſū fert̉: hētqꝫmotuꝫ forma mae ꝯiuncta. Mathematica ſine motuin abſtracta. Hec .n. formas corpoꝝ ſpeculat̉ ſine maac hoc ſine motu. Que forme ī maͣ ſint ab his ſeparari poſſūt. Theologia ſine motu abſtracta atqꝫ ſeꝑabilis. dei ſub̓a ma motu caret. In naͣlbus igit̉ rōnaliter: in mathematicis diſciplinaliter: indiuinis ītellectualiter verſari oportebit. Neqꝫ deduciad imagines: ſꝫ potius ipſam inſpicere formā vereforma: neqꝫ imago eſt: que ipſū ē: ex qua ē. Capl̓m tertium. Mne nāqꝫ ex forma eſt. Statua enīſcd̓m es qd̓ eſt maͣ. ſed ſcd̓m formā in eoinſignita eſt effigies aīalis dicit̉: ip̄mqꝫ esAl non ſcd̓m terrā eiꝰ maͣ: ſꝫ dr̄ ſcd̓m erisfigurā: Terra quoqꝫ ip̄a ſcd̓m māͣm dr̄: ſed ſcd̓mficcitate grauitatēqꝫ ſunt forme: Nihil igitur ſcd̓mmam eſſe dicit̉: ſed ſcd̓m ꝓpriam formā. Sed diuinaſub̓a ſine materia forma eſt: atqꝫ ideo vnum: eſt idqd̓ eſt. reliqua enim non ſunt. id qd̓ ſūt. Unūqd̓qꝫ .n.hꝫ ſuum ex his ex quibus eſt ideſt ex ꝑtibus ſuiseſt hoc atqꝫ .i. ꝑtes ſue cōiūcte: ſed non vel ſingulariter: vt cum terrenus cōſtet ex aīa corporecorpus aīa ē: non vel corpus vel aīa. Igit̉ in ꝑteeſt id qd̓ eſt: qd̓ v̓o non eſt ex atqꝫ hoc: ſꝫ tm̄ ē hoc.Illud v̓o eſt id qd̓ ē pulcherrimum fortiſſimūqꝫ: qꝛnullo nitit̉ Quocirca hoc vere vnū ī quo nullꝰ nūerꝰnullū in eo aliud p̄terqͣꝫ id qd̓ eſt: neqꝫ .n. ſubiectuꝫ fieri pōt forma enī eſt. forme v̓o ſubiecte eſſe non pn̄tNam cetere forme: ſubiecte accidentibus ſint vthumanitas: non ita accidentia ſuſcipit in eo qd̓ ip̄aeſt: ſed eo qd̓ maͣ ei ſub̓a eſt. dum enim ſub̓a humanitati ſuſcipit qd̓libet accidēs: ipſa hoc ſuſciperevidet̉ humanitas. forma v̓o que eſt ſine maͣ non poterit eſſe ſubiectum: nec non v̓o ineſſe materie. Neqꝫenī eſſe forma: ſed imago. Ex his enī formis q̨̄ preter mam ſunt iſte forme venerunt. ſunt in ma corpus efficiunt. ceteras que in corporibus ſunt abutimur formas vocantes: imagines ſint. Aſſimilantur enim formis his que ſunt in materia ꝯſtitute. Capl̓m quartum.Ulla igit̉ in eo diuerſitas: nulla ex diuerſitate pluralitas: nulla ex accidētibꝰ multitudo. atqꝫ iccirco nec numerus. Deus. v̓o a1deo nullo differt nec vel accidentibus velſubſtātialibꝰ differētijs in ſub̓o poſitis diſtat: vbi v̓o

nulla eſt differētia nulla ē oīno pluralitaſ. Quare necnumerus. Igit̉ vnitas tm̄. tertio repetit̉ deꝰ: pater filius ſpirituſſāctus nuncupat̉ tres vnitates non faciunt pluralitatem numeri in eo qd̓ ipſe ſūtSi aduertamus ad res numerabiles: ac non ad ip̄mnūerū. Illic .n. vnitatū repetitio nūerū facit. Tres .n.vnitates ternariū faciūt: qꝛ ipſe numerus ex vnitatibus collectus eſt. In eo aūt nūero qui in rebuſ naͣlibꝰcōſtat: repetitio vnitatū atqꝫ pluralitas minīe facitnumerabiliū rerū numeroſā diuerſitatem. Numerꝰenī duplex eſt: Unus quidē quo nūeramus: alter v̓o in rebus numerabilibus ꝯſtat. Etenim vnū res eſtvnitas qua vnū dicimꝰ. Duo rurſus in rebus ſūt: vthoīes vel lapides dualia mihi: ſed tn̄ dualitas: duohoīes vel lapides fiūt duo: in ceterꝭ eodē. ergoin nūero quo numeramꝰ repetitio vnitatū facit pluralitatē: in reꝝ v̓o numero facit pluralitatē vnita repetitio: vel vt ſi de eodē dicam. Gladius vnusMucro vnꝰ: Enſis vnus: pōt enim vnus tot vocabulis gladiꝰ agnoſci. Hec enī vnitatū repetitio: iteratiopotius eſt qͣꝫ nu̓eratio. velut ſi ita dicamꝰ: enſis: mucro: gladius: repetito quedā eſt eiuſdē numeratiodiuerſoꝝ. Uelut ſi dicā ſol: ſol: ſol: non tres ſoles effecerim. Sed vno totiens predicaueriꝫ. Non igit̉ ſi depatre filio ſpirituſancto. tertio p̄dicat̉ deꝰ iccircotrīa numeratio numerū facit. hoc enī illis vt dictū ēīminet: qui inter eos diſtātiā faciūt meritoꝝ. Catholicis v̓o nihil in differentia conſtituentibꝰ: ipſāqꝫ for vt eſt ponentibus: neqꝫ aliud quā eſt ip̄meſt opinantibus. Repetitio recte de eodem: qͣꝫ enuaratio diuerſa vr̄ dicit̉ deꝰ pater: deus filius: deusſpirituſſanctus. Atqꝫ hec trinitas eſt vnus deꝰ: velutenſis atqꝫ mucro vnꝰ gladius. velut ſol ſol ſol vnꝰ ſolSed hic interim ad dcm̄ ſit ſignificationē mōſtrationēqꝫ qua oſtēdit̉ omnē vnitatū repetitionē: numerū pluralitatēqꝫ perficere. v̓o ita dr̄ pater filius ſpirituſſanctus quaſi multiuocū ꝗddā. mucro enſis ipſe eſt idē. Pater v̓o ac filius ſpirituſſanctus idem eꝗdē eſt v̓o ipſe in qua re pauliſꝑconſiderādū eſt: requirentibꝰ enī ipſe eſt pater filiꝰminīe inꝗūt. Rurſuſ idē alter alter negat̉: ē igit̉inter eos in re in differentia. Qua ſubintrat queꝫnumerus ex ſubiectoꝝ diuerſitate confici ſuperius explanatū ē: De re breuiter ꝯſiderabimꝰ ſi priꝰ illudquēadmodū de deo vnūquodqꝫ p̄dicat̉ p̄miſerimus. Capitulum quintum.Ecem oīno predicamenta traduntur: derebus oībus vniuerſaliter predicant̉ .i. ſubAl ſtātia: qualitas: qͣꝫtitas: ad aliꝗd: vbi quando habere: ſitum: facere: pati. Hec igitur talia ſuntlia ſubiecta permiſerint. Capitulum ſextum.Am pars eoꝝ in reliquaꝝ reꝝ p̄dicationeſub̓a eſt: ꝑs in accidentiuꝫ numero eſt. AdAhec ꝗs in diuinaꝫ verterit predicatiōeꝫ☞cuncta mutātur p̄dicari poſſunt: aliquidv̓o oīno p̄t p̄dicari. Nam ſub̓a in illo non eſt vereſubſtantia: ſed vltra ſubſtantiā. Itē qualitas ceteraque euenire queunt quoꝝ vt amplior fiat intellectus.Exēpla ſubdēda ſūt. dicimus deus: ſubſtantiāquidē ſignificare videmur: ſed ſit: vltra ſub̓am: Capitulum ſeptimum.Um vero iuſtꝰ qualitatē quidem: ſꝫ accidentē: ſed que ſit ſubſtantia. Sꝫ vltraſubſtantiā. Neqꝫ enim aliud eſt ē aliud