Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
148v
Einzelbild herunterladen
 

In topicoꝝ ciceronis commentarioꝝ lib. i.

ſitum: ſiue predicatū: ſiue ſub̓m: ſe res ſint ipſiquidē argumentū eſſe non pn̄t. hr̄e aut in ſe quedampn̄t: ī ꝗbꝰ argumēta ſint collocata: ſedes argumētoꝝ intelligant̉. Que quidē termīs his de quibus agit̉: inherere videātur. nondū tn̄ ſūt argumenta. ſꝫ qͣſi argumēta cōplectētes loci: velut naͣli ſede cōdētes. Idē de his locis extrinſecus aſſumūt̉:dicēdū eſt: ipſi nāqꝫ poſiti ſūt exterius quodāmō aꝓpōnis teminis ablegati: res q̄dā ſūt: ſꝫ intra ſe argamentorū copiā claudūt: atqꝫ vt breui ſentētia colli: ipſū de quo agit̉ nihil eſt aliud niſi ꝗlibꝫ in qōneterminꝰ collocatus. Hi argumēta eſſe non pn̄t: neqꝫab his trahi aliqd̓ argum̄tū: Quo ſit vt termini ipſ in qōne ſūt poſiti: nec argumēta: nec loci ſint: ſꝫ tm̄res. Rurſus ea in his herēt: de ꝗbꝰ agit̉: ipſa ꝗdeꝫres māifeſtū eſt: ſꝫ claudūt in ſe argum̄toꝝ copiā:vt ex hiſſumi aliqd̓ oporteat argum̄tū: locoꝝ vicefungāt̉. Itaqꝫ ſi ꝗs ſe ea ſpeculet̉: res ſūt. ſi ꝗs abhis aliqd̓ argum̄tū q̄rat adducere: loci fiūt. Et cōiterꝗdē de principalibꝰ ac maximis locis hec dicta ſint.Hi v̓o ſūt in ipſis de ꝗbꝰ agit̉ herēt: vel aſſumūtur extrinſecus. Ut igit̉ faciat plenā locoꝝ diuiſionēquos ſimpliciter ac maxīos poſuit locos: eoſdē velut īqͥſdaꝫ ſpēs reſecat. dicēs. In ipſo ex toto: ex partibus eius: ex nota: ex his rebꝰ quodamō affecte ſūt ad id de quo quo q̄rimꝰ. locoꝝ in ipſo ſuntde quo agit̉ cōſtituti. Quattuor partiū facta diuiſioeſt. hi ꝗppe in ip̄o de quo agit̉: herēt vel ex toto eode quo agit̉ termīo: vel ex ꝑtiū eiꝰ enūeratiōe: vel exnota vl̓ ex affectꝭ ītelligūt̉ exiſter̄. Id ita breui rōefirmabit̉. Neceſſe ē .n. quēlibet eoꝝ terminoꝝ ī qdne ſūt collocati: definitiōes hr̄e ꝓpas: ꝑtes: noīa ad res alias qͣdā relatiōe cōiūgi ac referri. ergo extoto locꝰ dr̄ is ē: quotiēs argum̄tū ex alicuius diffinitiōe termini eſt in qōe tractat̉: ſiue ſub̓i: ſiue p̄dicati. Ex ꝑtiū v̓o enūeratiōe quotiēs ab eiꝰ terminitibus in qōe poſitꝰ ē ducit̉ argumentū. A nota v̓oquotiens ab eiuſdē termī vocabulo naſcit̉ argumētūAb affectꝭ v̓o quotiēs ab his ad ꝓpoſitū terminuꝫrelatiōe aliqͣ reducūt̉: argumētatio ꝓficiſcit̉. Quoꝝſimilitudīes oīꝫ poſterius explicabo qn̄ ea ſuꝑ hirebꝰ declarandis. Cicero poſuit exēpla tractauero:Nūc illud ē ꝯſiderādū: Ait enī Tullius ex his locꝭ ībus argumēta īcluſa ſūt. Alioſ ī eo ip̄o quo agit̉ herere: alios extrīſecus aſſumi: qd̓ it̓a dcm̄ vr̄: tāqͣꝫ ſi diuerſi ſint loci. in his de quibꝰ agit̉ herent: ip̄m illud de quo agit̉. Nihil .n. in ſeipſo herere p̄t ac hoc in aliquo heret: ab eo in quo heret diuerſum eſt. ſi loci ſunt aliqui in his hereāt de quibus agit̉:eſt dubium quin hi loci ab his de quibuſ agit̉: ſint diuerſi. Rurſus dicit in ip̄o: ex toto: ex partibꝰeius. tanqͣꝫ non de diuerſis loqͣt̉. Ita ait in ipſo locoseſſe: ex toto: ex ꝑtibꝰ: ex nota. Quaſi v̓o alid̓ſit ipſum qͣꝫ totū: aut aliud ipſum qͣꝫ oēs vndiqꝫ eiusꝑtes. Unaqueqꝫ .n. res idem eſt qd̓ totū. Idē nāqꝫ ēRoma qd̓ tota ciuitas. Rurſus idē eſt vnaqueqꝫ resqd̓ eius ſingule ꝑtes in vnum reducte. velut ideꝫ eſt qd̓ caput: torax: vēter: ac pedes: cetereqꝫ ī vnūtes ꝯiūcte: atqꝫ copulate. Quō igit̉ tāqͣꝫ de diuerſisprimū locutꝰ ē: locos herere in his terminis debus agit̉ dixit. Poſt aūt velut de eiſdē loquit̉. cuꝫ inipſo locos ex toto: ex partibus eſſe proponatNihil .n. differt dicere in ipſo: ex toto: ex ꝑtibꝰqͣꝫ ſi ita dixiſſet in ipſo: ex ipſo. ſi idē ē ip̄m qd̓totū ac ꝑtes: idē eſt dicere in ipſo herere locū ex toto

aut ex partibus: qd̓ in ip̄o herere locū qui eſt ex ipſo:qd̓ ne intelligi quidem p̄t: quemadmodū in ipſo herere poſſit: ip̄m eſt: cum nihil ſibi hereat: vt ſuꝑiꝰ expediui: Sed quemadmodū paulo an̄ expoſui: vnaq̄qꝫres diffinitionē habeat partes: ſi ꝑnoſcamꝰſit diffinitiōis vis: que partiū. cūctꝰ ābiguitatis nodus abſoluitur. Eſt enī diffinitio coacte in ſe atqꝫplicate rei explicatio. velut dicimus hominē animal rationale mortale. id qd̓ nomē breuiter. atqꝫanguſte deſignabat: id explicauit ac ꝓtulit: ſub̓les quodāmo ꝑtes definitō patefecit. Aliū igit̉ neceſſe eſt eſſe intellectū rei: cōplicata ē: in eo ſibimetcoacta atqꝫ in vnū redacta eſt: alium eiuſdē rei explicate atqꝫ diſſerte. in eo expedita atqꝫ diffuſa ē.et ſi ideꝫ diffinitio qd̓ nomen ſignificat. Illud tn̄ ip̄mquod nomen anguſte confuſeqꝫ deſignat: apertius definitio diſſerit: ac pate facit. Recte. igit̉ aliud ꝗddā ēipſum: aliud eius diffinitio: ēt ſi vnū idemqꝫ eſt vtriqꝫ ſubiectuꝫ. Ut enim dictū eſt ipſuꝫ ſingulū eſt diffnitio ipſius ſinguli per partes diſtributio: atqꝫ enūeratio. Partes autē nunc ſub̓ales dico: non magnitudinē iungant: ſed que ꝓpetatē rationēqꝫ ſubſtāSed qd̓ in definitione dcm̄ eſt ſecūdum eas ꝑtesſub̓am iungunt: id in partibus intelligendū eſt: magnitudinē copulāt: vel vt domus fundamēto: parietibus: tectoqꝫ coniungit̉. Nam ea nihil ſit aliud īſi partibus copulat̉: ipſa tn̄ vna quedā eſt atqꝫ coiuncta. partitio vo eius per quedā mēbra diſtributioeſt atqꝫ ideo licet vnum ſit: ipſum eſt: quod ſuntpartes vndiqꝫ confluētes: tn̄ eundē neceſſe eſt habere intellectū: cum ip̄ꝫ integꝝ conſiderat̉: cum inpartes ipſas quibꝰ iunctuꝫ eſt: diſtribuit̉. Ex nota v̓olocus apertiſſime ab eo termino diuerſus eſt quiſtione ē conſtitutus. Quis .n. dicat: id eſſe cuiuſliberei vocabulū res ipſa ē: quā deſignat. Ea v̓o acid de quo agitur affecta ſunt: ſi extra poſita vident̉terminū tn̄ in queſtiōe ꝓpoſitū velut e regiōe reſpiciunt: que in multas ſecari neceſſe eſt partes. Oīs enīres: id quod eſt vnuꝫ ē: multa vero ſibimet retinet aciuncta que hoc ab his que oīno extrinſecus ſunt: differre intelliguntur: ea que affecta ſunt: in relatiōeſūt poſita: vt poſt ipſaꝝ propoſitio: exēploꝝ ratiomonſtrabit. Ea v̓o que ſunt extrīſecus ī nulla relne ſunt conſtituta: atqꝫ hec extrīſecus ſolū. Illaaffecta ſunt nuncupata: hꝫ enim aliquā quodāmodqꝫ īdiuiſos pōit: poſteriore tractatu diuidit. vt nunquoqꝫ eoſ locoſ ī ip̄o ſt̉: diſtribuit: alioſ ex totori ꝓponit: alios ex partibus: alios ex nota: alioſ ex affectis. affectaqꝫ ipſa ſuis ꝑtibꝰ ſecat: extrinſecus v̓o locum in teſtimonio poſituꝫ cōfirmat. teſtimonii v̓oviꝫ in auctoritate ꝯſtituit. auctoritatē v̓o deducit īprias partes. ſꝫ hec ī poſteriore tractatu. Nūc v̓o ecſimplices atqꝫ indiuiſos locos ꝓponit: veluti ſimꝑcibꝰ ſubdit exēpla. Reſtat āt nūc vnū vr̄ q̄rēdian hi loci ī locos alios diuidūt̉: eoꝝ quos ītra ſetinēt: locoꝝ loci poſſint. vt eoꝝ ſunt ex toto. ex ptibus. ex nota: ex affectꝭ: is vnus ꝗdā quaſi locuſ ſit:ꝯtineat locos: velut in ꝓuincia ciuitates. ſꝫ nūc ſimūtudo ꝯuēit. Locꝰ .n. ex quo ducit̉ .i. ī quo argum̄tē poſitū: ſi loci locꝰ poſſet: is ē in ip̄o de quagit̉: eoſ ſt̉ ex toto vel ex ꝑtibꝰ: vel ex no̓: vl̓ ex ali