De īterpretatio. editio. ſecūde liber quintus. 2

vt eſt nō poſſibile eſt eſſe: ⁊ priuatio vt eſt īpoſſibileeſſe. Nā ꝙ dicimꝰ īpoſſibile eſſe: priuatio poſſibilitatis eſt: in contingēti aūt quāqͣꝫ idē ſignificet: ſola tamen opponitur negatio: nulla enī priuatio reperiturvt in eo quod eſt cōtingens ſi hoc perimere volumꝰdicimus non contingens ⁊ hec negatio eſt. Incōtingens autē nullus dixerit: quod ē priuatio. Cum ergocontingens eſſe ⁊ poſſibile idē ſignificēt: multa ī hisdiuerſitas eſt ẜm porphy. que ſūt neceſſaria ⁊ eē tm̄ſignificantia: ⁊ cōtingentia vel poſſibilia. Quod enieſſe aliquid dicitur: de preſenti tempore iudicat̉. Siquid enī nūc alicui ē: hoc eſſe predicatur: Quod veroita ineſt: vt ſemper ſit ⁊ nunqͣꝫ mutetur: illud neceſſeeſſe dicitur: vt ſoli motus: luneqꝫ cū terra obſiſtit defec̄tus. Que autē contingere dicūtur vl̓ poſſibilia eē:illoꝝ neqꝫ ẜm preſens: neqꝫ ẜm aliquā immutabilitateꝫ ſpeculamur aduentū: ſed tantū reſpicimꝰ: quātūcōtīgētis ꝓpoſitio pollicet̉. Quod enī poſſe eſſe vl̓ cōtigere dicit̉: nōdū quidē eſt: ſed eē poterit. ſiue autēeueniat ſiue non eueniat: quod tamē eſſe pōt: cōtingens ⁊ poſſibile dicit̉ propoſitio: nō .n. ex euētu diiudicantur huiuſmodi propoſitiōes: ſed potius ex ſignificatione hoc mō. Si quis enī dicat poſſe eē cras circenſes: poſſibilis eſt cōtingenſqꝫ affirmatio. Quod ſicras ſint Circenſes: nō tamē eſt aliquid actu propoſitionis cōtingentis vel poſſibilis ꝑmutatū: vt neceſſefuiſſe videatur: quod illa poſſibiliter promittebat.Quod ſi rurſus nō ſint circēſes oīno nec ſic aliquid ꝑmutatū ē: vt neceſſe fuiſſe non eſſe circēſis videatur.Nomen .n. (vt dictū eſt) ẜm euentū iſta iudicantur ſꝫſecūdū propoſitiōes potius ipſius ꝓmiſſum: ꝙ enī dicit quiſꝗs dixerit cras poſſe eſſe circēſes. hoc (vt opinor) ſiue ſint ſiue nō ſint: nulla tamē intercluſum ē neceſſitate: ne nō ſint. Quare quatuor modorū duo ꝗdēidem ſunt: ideſt contingens ⁊ poſſibile. hi duo autemcū duobus reliquis atqꝫ ipſi reliqui a ſe diſſentiunt.Poſſibile enim ⁊ contingens diſtat ab ea propoſitione que dicit aliquid eſſe: hec enim ẜm poſſibilitatē futuri temporis affirmationē proponit: illa vero ſecundū preſentis actū. Utreqꝫ vero ⁊ ea que eē ⁊ ea quepoſſibile eſſe vel cōtingere eſſe ſignificātia neceſſariapropoſitione diſiuncte ſunt: neceſſitas .n. non modo ineſſe vult aliquid: ſed ēt īmutabiliter ineſſe: vt illd̓ qd̓eſſe dicit̉ nūqͣꝫ eſſe nō poſſit. Quo circa cōſequentiequoqꝫ ordinis euidēter apparent. Quod eniꝫ eſt neceſſariū: ſine eo quod eſt eſſe vel cōtīgere eſſe vl̓ poſſibile eē nō dicitur. Quicꝗd enim neceſſarium eſt ⁊ ē:⁊ eſſe pōt vel ſi eē nō poſſet nō eēt oīno. Qd̓ ſi nō eētnec neceſſe eē diceretur. Quare oē neceſſariū ⁊ eē dicitur ⁊ poſſibile. ſed non eque omne: quod eſt: neceſſarium eſt. poſſunt enim quedā eſſe: que vt ſint nō neceſſe eſt: vt Socratem ambulare. vel cetera: que de ſeparabilibus ſumūtur accidentibꝰ. vel rurſus qd̓ contingit eſſe vel eē poſſibile ē: mox eē nō neceſſe ē. Quare neceſſe eē quidem ſequuntur eē ⁊ poſſibilitas. ſecneqꝫ eſſe neqꝫ poſſibile eē: neceſſitas vlla conſequiturRurſus omne eē ſequit̉ poſſe eē. Quod enī eſt ⁊ pōteē. Naꝫ ſi eſſe nō poſſet: ſine vlla dubitatione nō eētpoſſibile autē eē non ſequitur eē. Quod enī poſſibileeſt eſſe poteſt ⁊ nō eē: vt me poſſibile eſt nunc ꝗdē ꝓcedere: ſed hoc nō eſt neceſſe. Nō enī nūc ꝓcedo. quare gradatī omnis eſt hec cōſequētia. neceſſe eſt nāqꝫ⁊ eſſe ſequitur ⁊ poſſibilitas. Rurſus eē eadē ſeꝗturpoſſibilitas: poſſibilitatē autē nec eē ſeꝗtur nec neceſitas. Liquet ergo quoniā duo modi ſunt poſſibiliū.

vnū quod iā ſeꝗtur neceſſitatē: alterū quod nō ſequitur ipſa neceſſitas. Nā cum dico neceſſe eſt vt nūc ſolmoueatur. hoc etiā poſſibile eſt. cū dico poſſibile eſtnūc me ſumere codicē nō neceſſe ē eē. Recte ergo abAriſtote. paulo poſt dubitat̉: an ſit illud poſſibile qd̓neceſſitati conueniat. Sed cum ad eadē loca venerimus: quid ſibi iſta poſſibiliuꝫ ſimilitudo velit vl̓ quēadmodū diſcerni poſſit agnoſcemus. Nunc autē quoniam affirmatiuarū ꝓpoſitionū conſequentias explicuimus: negatiuarum rurſus cōſequētias exploremꝰHarum nāqꝫ quatuor propoſitionū que fiunt ex eſſe⁊ neceſſe eē ex poſſibili eē ⁊ cōtingere eē: quatuor negationes ſunt non eſſe non neceſſe eē non poſſibile eēnō cōtingens eſſe. Sed quēadmodū affirmatiōes cōtingere eē ⁊ poſſibile eſſe eedem erant ſecundū ſignificationū ſimilitudinē: ita quoqꝫ negationes eedē ſūtneqꝫ enim diſcrepat quicquā dicere non poſſibile eſt:quā ſi enūciet nō contingit. Conſequētie autē ſe in aſfirmatiuis habebant hoc modo: vt neceſſarias propoſitiones ſequerētur eē aliquid ſignificantes atqꝫpoſſibiles. Eas aūt que eē aliquid dicerent eedeꝫ poſſibiles ſequerētur. ſed neqꝫ poſſibilibus eē aliquid ſignificantes nec neceſſarie cōſentiebāt. In negatiuisvero ecōtra eſt. negationē enī poſſibilitatis ſequit̉ eteius que eſt eē aliquid ſignificantis negatio ⁊ neceſſarie. Negationē vero neceſſarij neqꝫ eius quod eſt eſſeneqꝫ eius ꝙ eſt poſſibile eē negatio ſequitur. Diſponantur enim in ordine omnes hoc modo.Non poſſibile eſſe.Poſſibile eſſeNon contingens eſſe.Contingens eſſeEſſeNon eſſe.Neceſſe eſſeNon neceſſe eſſe.¶ Repetēdū igitur breuiter ē affirmatiuarū cōſequētias: vt quēadmodū ecōuerſo ſint. In negatiuis euidētius patefiat. Eſſe ſequitur poſſibilitas ⁊ cōtīgentia. Poſſibilitatē vero ⁊ cōtingētiā eſſe nō ſequitur.Neceſſe vero eſſe ſequitur ⁊ eē ⁊ poſſibilitas ⁊ cōtingentia. poſſibilitatē autē ⁊ cōtingentiam nec eſſe ſequitur nec neceſſitas. In negationibꝰ vero ecōtra eſtnō poſſe eē ⁊ non contingere eē ſequitur non eſſe: ꝗcquid eniꝫ non poteſt eē non eſt: non eē autē non poſſe eē non ſequitur: qd̓ enī nō ē: nō oīno ītercluſū eſt:vt eē nō poſſit. Nūc enī ego Traiani forum nō videoſed nō ē neceſſe vt nō videā: fieri .n. poteſt vt propiꝰaccedens videā. Rurſus non poſſe eē ⁊ non contīgēseſſe nec non eē ſequitur nec non neceſſe eſſe. Qd̓ eniꝫnon ē: non videbitur vere dici: quoniam illud eſſe nōpoteſt: ſed potius quoniā poteſt non eſſe vel eē: qd̓ ēnon neceſſe eſſe: quod enī eē non poteſt: non videbit̉vere dici: quoniā illud non neceſſe ē eē: ſed potiꝰ: qm̄illud neceſſe eſt non eſſe: ideſt nullam eēntiā habere.Negationē aūt neceſſitatis .i. non neceſſe eē: neqꝫ nōeē ſequitur neqꝫ non poſſibile eſſe. Me enim ambulonon neceſſe eſt ābulare: neqꝫ enim ex neceſſitate ꝗſqͣꝫābulat: nec rurſus quod nō eſt neceſſe: id non pōt fieri. ꝗſquis enim ābulat nō quidē ābulare illi neceſſeeſt ſed tamen pōt. Atqꝫ ideo quod non eſt neceſſe eē:non oīno intercluſum ē vt eē nō poſſit. Et de nō contingēti eadē ratio eſt: diuerſo ergo modo qͣꝫ ī affirmationibus negatiua cōuerſio ē. Illic enim neceſſitateꝫ ⁊ eſſentia ⁊ poſſibilitas ſequebat̉. eſſentiā autēpoſſibilitas. ſed neqꝫ poſſibilitatē eſſentia vel neceſſitas. nec rurſus neceſſitas eſſentiā ſequebatur. Hic