De interpretatione ſecunde editiōis liber. iii.

tuat. predicatiue vero ꝓpoſitiones (vt dictum eſt) exrebus principaliter ſubſtātiaꝫ ſumunt. atqꝫ ideo qm̄quedam res ſunt preſentis temporis quedam preteriti: ſicut euentus ipſarum rerū preſentis tꝑiſ vel p̄teriti certus eſt: ita quoqꝫ predicatiuaꝝ propoſitionumde preteritis ⁊ de preſentibꝰ certa veritas falſitaſqꝫeſt. Erat aūt ꝯͣdictionis modus duplex: aut .n. vniuerſales particularibus angulariter opponebāt̉: aut ſingularis ſignificatio affirmatiua ſingularem negationē contradictoria oppoſitione perimebat. Et in hivna vera ſemper altera falſa reperiebat̉. In his aūtque eſſent indefinite non neceſſe erat vnam veram eſſe alterā falſam. ſed in his in quibus veritas ⁊ falſitas diuidebat̉: in his nō ſolū vna vera ſemper eſt atera falſa in preterito .ſ. ⁊ in preſenti. Sed etiam vnacertā ⁊ definitā veritatē retinet: certam ⁊ definitamaltera falſitatē. In his aūt que ſunt in futuro ſi neceſſarie quidē propoſitiones ſunt: licet ẜm tempus futurū dicant̉: neceſſe eſt tamen non modo vnam veraneſſe alteram falſam: ſed ēt vnā definite veram alterāfalſam definite: vt cum dico ſol hoc āno verno tēporein arietem venturus eſt. Si hoc alius neget non ſolūvna vera eſt altera falſa: ſed etiam in hoc vera eſt aſfirmatio definite falſa negatio. ſed Ariſtoteles nō ſolet illa futura vocare que ſunt neceſſaria: ſed potiusque ſunt cōtingentia. Contingentia auteꝫ ſunt (vt ſupra diximus) quecūqꝫ uel ad eſſe vel nō ad eſſe equaliter ſe ſe habēt: ⁊ ſicut ipſa indefinitū habēt ⁊ eſſenō eſſe: ita quoqꝫ de his affirmationes ⁊ negationesindefinitam habēt veritatē vel falſitatē: cuꝫ vna ſemper vera ſit altera falſa: ſed que vera ſit ⁊ q̄ falſa nondū in cōtingentibus notum eſt. Naꝫ ſicut que ſunt neceſſaria eſſe: in his eſſe definitū eſt: que autem ſunt īpoſſibilia eē. in his definitū non eſſe: ita quoqꝫ q̄ poſſunt eſſe: ⁊ poſſunt nō eſſe: in his neqꝫ eſſe neqꝫ nō eēeſt definitū: ſed veritas ⁊ falſitas ex eo ꝙ eſt eſſe rei⁊ ex eo ꝙ non eſt eſſe rei ſumūtur. nā ſi ſit qd̓ dr̄ veꝝeſt: ſi non ſit qd̓ dr̄ falſuꝫ eſt. Igit̉ in cōtingētibꝰ ⁊ futuris ſicut ipſum eſſe inſtabile eſt ⁊ nō eſſe: eſſe tamēaut non eſſe neceſſe eſt. Ita quoqꝫ in affirmationibꝰcōtingentia ipſa prodentibus veritas quidē ⁊ falſitaſin incerto eſt. Que enim vera ſit que falſa ẜm ipſaꝝpropoſitionū naturaꝫ ignoratur: neceſſe eſt tamē vnāveram eſſe alteraꝫ falſam. Porphyrius tamē quedāde ſtoica dialectica permiſcet: que cuꝫ latinis auribꝰnota non ſint: nec hoc ipſū ꝙ in queſtiōe venit agnoſcitur: atqꝫ ideo illa ſtudio pretermittemus.¶ In ſingularibus vero ⁊ futuris non ſimiliter. nāſi omnis affirmatio vel negatio vera vel falſa e ſt. ⁊omne neceſſe eſt vel eſſe vel non eſſe. Quare ſi hicquidem dicat futurum aliquid. ille vero non dicathoc idem ipſum. Manifeſtum eſt. quoniam neceſſe eſt verum dicere alterum ipſorum. ſi omnis affirmatio vera vel falſa eſt. vtreqꝫ enim non erunt ſimul in talibus. nam ſi verum eſt dicere. quoniam ēalbum vel non album. neceſſe eſt album eſſe vel nōalbum. Et ſi eſt album vel non album verum ē velaffirmare vel negare. ⁊ ſi non eſt. mentitur: ⁊ ſi mētitur. non eſt. Quare neceſſe eſt aut affirmationemaut negationem veram eſſe vel falſam. Nihil ergoneqꝫ eſt: neqꝫ fit. neqꝫ caſu: neqꝫ vtrūlibet nec eritnec non erit. ſed ex neceſſitate omnia. ⁊ non vtrumlibet. aut enim qui dicit verus eſt. aut qui negat ſi-

militer enim vel ficret vel non fieret.¶ Geminas eſſe contradictiones in propoſitionibus ſupra iam dictum eſt: ⁊ nunc quoqꝫ commemorat in obus neceſſe eſt verā eſſe ⁊ alterā falſaꝫ: ſed ea que dcent̉ de futuris ⁊ contingentibus melius intelligenſi de his contingentibus loquatur que in ſingulari cōtradictione proueniunt. eſt enim vniuerſalium angilaris cōtradictio ī cōtingētibuſ huiuſmodi. Cras oīathenienſes bello nauali pugnaturi ſunt. Cras nō oētathenienſes bello nauali pugnaturi ſunt. In ſingularibus autem talis eſt. Cras ſocrates ī paleſtra pugnaturus eſt. Cras ſocrates in paleſtra pugnaturus noeſt. Non autem oportet ignorare non eſſe ſimiliter catingentes has: que dicunt ſocrates morietur. ⁊ ſocrites non morietur: ⁊ illas que dicunt ſocrates morieicras: ſocrates non morietur cras: Ille enim ſuperiores omnino cōtingētes non ſunt: ſed ſunt neceſſarieMoriet̉ enim ſocrates ex neceſſitate: he vero quetpus diffiniunt: nec ipſe in numero contingentium recipiuntur: iccirco ꝙ nobis quidem cras morituruꝫſe ſocratem incertum eſt. Nature autem incertuꝫ ꝑeſt. Atqꝫ ideo nec deo quoqꝫ incertum eſt qui ipſannaturam optime nouit. Sed ille proprie contingēteſunt: que neqꝫ in natura ſunt neqꝫ in neceſſitate: ſeaut in caſu aut in libero arbitrio aut in poſſibilitatnature. Ex caſu quidem vt cū egredior domo vt ancum videam non ob hoc egrediens. Ex libero arbitrio vt ꝙ poſſum ⁊ velle ⁊ non velle: an velim hoc arteqͣꝫ fiat incertum eſt. Ex poſſibilitate ꝙ cū fieri poſit ⁊ nō fieri poſſit: ⁊ anteqͣꝫ fiat ꝙ vtroqꝫ modofieri incertum ſit. Ideoqꝫ cras ſocrates pugnaturuco venit areſt in paleſtra cōtīgens eſt: ꝙ hoc ex lis ſi in futubitrio. Ergo in huiuſmodi contiro vna ſemper vera eſt altera falſa: ⁊ vna defitra altera falſa definite: ⁊ res verneceſſe ē eſſe vel nō eſſe: ⁊ ꝗcꝗdnihil neqꝫ poſſibile eſt eſſe quod poſſibile ſit noneqꝫ liberum erit arbitrium: neqꝫ in rebus vlſus erit in omnibus neceſſitate dominātqꝫ .i. in ſingularibus contradictionibus vvterqꝫ non poteſt. Contradictorie enimmul eſſe non poterant: ſed nec vtreqꝫ negqꝫ affirmationes falſe eſſe in contradIlle enim cōtradictorie erant: que ſimul eſterant. Quare vnus verum dicturusꝙ ſi nihil datur ī huiuſmodi rebꝰ .i. cōtinsſtabili euentus ordine ⁊ valde incerta veſitatis enunciatione prouenire: quicquidtur in affirmatione definite: hoc definite eeſt: quicquid falſum dicitur in negatihb̓taul̓.neceſſe ē. Oīa igitur ex neceſſitate arceſſitate non erunt. Nihil ergo nec caſus nearbitrium nec poſſibilitas vlla in rebus ettenet cuncta neceſſitas. Ariſtoteles vero ſumeehypotheticam propoſitionē ſi omrdicitur aut definite verum aut falſum.oīa ex neceſſitate fieri ⁊ nihil caſu nihpoſſibilitate ex ꝯuenienti ordīevnam ſcilicet veram alteram falſam definite eſſeex neceſſitate cōtingere. Ex conſenſu rerum proptionumqꝫ oīa fieri ex neceſſitate monſtrat hoc nProponit enī hāc conditionē ⁊ hāc verā eſſe ex reipſaꝝ neceſſitate confirmat. Eſt āt ꝯdictio ſi oīsfirmatio vel negatio ī futuꝝ ducta v̓a vl̓ falſa ē d̓ finte: ⁊ oē ꝗcꝗd ſit ex nec̄itate fieri: ⁊ nihil nꝫ caſu nec