Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
93v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione editionis ſecūde liber. ii.

quidem vel verbum vel aliquid qd̓ idem valeat: tamquam ſi diceretur: verbum vel caſum verbi ī predicatione retineat. ſed non ſemper ſubiectus terminus ſitex nomine: ſemper tn̄ predicatus ex verbo ſit .n. huiuſmodi propoſitio: que eſt ſol oritur. in hac ergo propoſitione dico ſol oritur. ſubiectum eſt ſol. vero dico oritur predicatuꝫ. vtraſqꝫ has dictiones termīosvoco. ſed quodcūqꝫ prius dicitur in ſimplici enūciatione: illud ſubiectum eſt: vt in hac ſol. quod vero poſterius: illud predicatum: vt in eadem oritur: Ergo neceſſe eſt omnem enunciatiuam orationeꝫ ſi ſimplex ſitverbum in predicatione retinere: vt in eadeꝫ ipſa:dico ſol oritur. oritur verbum eſt. vel quod idem valeat: vt eſt ſocrates non ambulat. non ambulat eniminfinitum verbum eſt: verbum quidem non eſt: ſedeandem vim retinet quam verbum. Caſus etiam verbi ponitur ſepe: ut ſocrates fuit. ſubiectus vero terminus non ſemper conſiſtit in nomine poteſt enim infinitum nomen habere vt cum dico. non homo ambulat. poteſt verbum: vt cum dico. ambulare moueri ēergo (vt arbitror) plene monſtratum eſt non ſemperſubiectum nomen eſſe: ſed ſemper predicatum in ſoloverbo conſiſtere. Approbans ergo verba ſemꝑ in predicationibus poni. hoc addidit. niſi enim aut eſt autfuit. aut aliquid huiuſmodi ſit additum: aut qd̓ ideꝫvaleat apponatur: enunciatio non ſit. cum enim dicohomo eſt. eſt verbum in predicatione propoſui. Sinvero dixero. homo viuit. idem valet tanqͣꝫ ſi dicaꝫ homo viuus eſt. Ergo non poſſe ſine verbo affirmationem negationem ve conſtitui docuit per id quod ait.etenim hominis ratio ſi non aut eſt: aut erit: aut fuitaut aliquid huiuſmodi addatur: nondum eſt oratioenunciatiua. Hoc enim dicere videtur. Diffinitio hominis eſt verbi gratia animal greſſibile bipes. hecratio eſt humane ſubſtantie. ergo hec ratio niſi ei eſt:aut erit: aut fuit: aut quodlibet verbum (ſicut ſupradictum eſt) apponatur: enunciatio non fit. neqꝫ enimverum neqꝫ falſum eſt. Si enim dicam tantum aīagreſſibile bipes. nulla me veritas mendacium veſequitur. Sin autem dixero animal greſſibile bipeseſt vel non eſt. affirmatio mox negatioqꝫ conficit̉ qͣsenunciationes eſſe quis dubitet. Sed cum de ſimplicibus enunciationibus loqueretur ait. hominis rationem ideſt diffinitionem non eſſe enunciationem: niſiei aut eſt: aut erit: aut huiuſmodi aliquid apponaturapprobans ſcilicet vnam eſſe non multiplicem orationem diffinitionis humane: cui ſi eſt: aut erit: aut fuit adderetur: enunciationem ſimplicem faceret. Curvero vna ſit talis oratio: cauſa queritur neqꝫ enim exſolis duobus terminis conſtat id quod dicimus animal greſſibile bipes. que nominat: plura ſunt. quare ipſe ſibi inſtitit: de ſua propoſitiōe rationem queſiuit: quam nunc dicere ſuperſedit. ait enim. Quareautem vnum quiddam eſt non multa animal greſſibile bipes. neqꝫ enim in eo quod dicuntur propinque: vnum erit. Eſt autem alterius hoc tractare negocii. Hoc ſcilicet querens tanqͣꝫ ſi ita ipſe ex perſona ſua diceret. de ſimplicibus enunciationibus omnibus ipſe loquebar. deqꝫ his propoſui eas preter verbum eſſe non poſſe. ad hanc rem probandam exemplum ſumpſi diffinitionem hominis: cui niſi eſt: auterit aut fuit apponetur: enunciationem non fieri dixi: quaſi vna non multiplex eſſet oratio ea per quaꝫdicit̉ animal greſſibile bipes: de qua fieri poſſit ſim

greſſibile bipes: alterius inquit eſt hoc tractare negocii: cum de rebus: non de propoſitionibus perſpiciendum eſt. Nam non idcirco vna oratio eſt quia continue dicitur: coniuncte ſibimet: animal greſſibilebipes. hoc enim ſi ita eſſet: poſſemus hanc orationēque tam multa ſignificat: vnam dicere ſi continueferatur: vt eſt ſocrates pholoſophus ſimus caluus ſenex. ergo quemadmodum huiuſmodi oratio ſit multplex non vna poſterius dicemus. ergo nunc manifeſtum ſit hanc orationem que dicit. ſocrates philoſophus ſimus caluus ſenex. non eſſe vnam ſed multiplicem. ſi ergo propinquitas proferendi ipſa continuatione vnam faceret orationem: poſſet hec quoqꝫ vneſſe oratio: que manifeſte non vna eſſe docebitur.Quare idcirco erit vna oratio ea que dicit animalgreſſibile bipes. quod continue propinque profertur. Que autem cauſa ſit vt vna ſit: ipſe dicere ſuſtulit. ſed in libris eius operis quod μετάταφύ σ ικόinſcribitur: expediuit. Theophraſtus autem in libride affirmatione negatione ſic docuit: diffinitionemvnam ſemper eſſe orationem: eamqꝫ oportere continuatim proferri. illa enim vna oratio dicitur: quevnius ſubſtantie deſignatiua eſt. Diffinitio autemvt verbi gratia hominis animal greſſibile bipes: vneſt oratio per hoc: quoniam vnum ſubiectuꝫ ideſt hominem monſtrat. Si ergo continue proferaturdiuiſe: vna eſt oratio: ꝗa continue dicitur: quiavnius rei ſubſtantiam monſtrat. Sin vero quis diudat: orationem vnam rem ſignificantem proferendi intermiſſione diſtribuat: multiplex fit oratio: vt ſdicat animal greſſibile bipes. vnā rem mihi tota miſtrat oratio: continue dicta eſt. Sin vero dicat animal: rurſus greſſibile: ſub intermiſſione repetabipes: multiplex erit diſtributa intermiſſiōe oratioEt rurſum aduerſum id queſtio. quis hoc non iurculpet poſſe eam: que vna eſt orationem intermiſſione proferendi fieri multiplicem: cum continuatioferendi non faceret vnam: que eſſet multiplex per naturam. Sicut enim in illis que multiplices ſunt natiraliter: non poteſt continuatio proferendi vnam facere orationem. Si quoqꝫ non debet que eſt vna naturaliter oratio: idcirco de vno ſubiecto dicatur: fiermultiplex per intermiſſionem. Sed hoc ita ſoluiturNam cum animal dicimus. ſub intermiſſione rurſus greſſibile: eodemqꝫ modo iterum bipes: non heita dicimus: tanquam ſi in vnū cuncta coniuncta ſinQuocirca quoniam eſt quidem animal: rurſus greſſibile eſt: rurſus bipes: quoniam plura ſunt. pluraliter dicta ideſt diſtributa: non videntur ad vnum ſubiectum diſtributa poſſe predicari. ſicut cum dico ſocrates philoſophus ſimus. caluus. ſenex. hec omninon eſt ſimplex oratio: nec ſi continue proferatur:ad vnam ſubſtantiam non tendunt. accidentia eninſunt: extrinſecus veniunt. Probatur autem neqͥeas orationes: que per diuiſionem dicuntur: neq̄eas que non ad vnam ſubſtantiam tendunt: vnaeſſe hoc modo. ſi dicat quis animal. rurſus greſibile: iterum bipes: non vnum eſt animal: nec vnigreſſibile: nec vnum bipes. Sin vero dixero aīal greſibile bipes continue: propinque: vnū eſt: quod triiſta iuncta ſignificant ideſt homo. Conuertamus nūcaīum ad eas: que plura quidem ſignificant: ſed continue proferuntur: vt cum dico ſocrates philoſophuscaluus ſenex. videtur quaſi quedā ſocratis diffinitio philoſophus caluus ſenex. ſed non neceſſe ē. ſi huiuſinodi