De interpretatione editiōis ſecunde liber primus.

ſiqꝫ retīeat naturā: eoꝝ quoqꝫ ꝓlationē ab vtriſqꝫ eēſeparatam. Sed cum compoſitio ſecundum eſſe facta vel ēt diuiſio ītellectibꝰ: ī ꝗbꝰ prīcipaliter veritas⁊ falſitas ꝓcreat̉: euenerit qm̄ ex ītellectibꝰ voces capiunt ſignificationē: eas quoqꝫ ſecūdū intellectuū qͣlitatē veras ⁊ falſas eſſe neceſſe ē. Maximā vero habet vī hyrcocerui exempli nouitas ⁊ exquiſita ſubtilitas ad demōſtrādū enī ꝙ vnū ſolū nomen neqꝫ verūſit neqꝫ falſum poſuit hmōi nomē: qd̓ cōpoſitū quidēeſſet: nulla tn̄ eius ſubſtātia reperiret̉. Si quod ergonunqͣꝫ nomen vnum veritatem poſſet falſitatem veretinere: poſuit huiuſmodi nomen: ꝙ eſt hyrcoceruꝰſed quoniam omnino in rebus nulla illi ſubſtantia ē:falſum aliquid deſignare videtur: ſed nō deſignat aliquā falſitatē. Niſi .n. dicatur hyrcoceruus vel eſſe vt̓nō eſſe qͣꝫqͣꝫ ip̄m per ſe non ſit: ſolum tamen dictumnil falſi in eo ſermone veri ve perpendit̉. Ergo ad demonſtrādā vi ſimplicis nominis: ꝙ oī veritate atqꝫmendacio careat tale in exemplo poſuit nomē: cui reſnulla ſubiecta ſit. Qd̓ ſi ꝗdē veꝝ vl̓ falſū vnū nomē ſignificare poſſet: nomen ꝙ eam rem eſſe deſignat: q̄rebus non ſit: oīno falſū eſſet. Sed non eſt. nō igit̉ vlla veritas falſitaſqꝫ in ſimplici vnqͣꝫ nomīe reperiet̉.Nec illud parue cure fuit nomē nō ponere: ꝙ oīno nihil ſignificaret: ſed quod cū ſignificaret ꝗddā: tamenaut verū aut falſū eſſe nō poſſet: vt nō videat̉ veritatis falſitatiſqꝫ cauſa eſſe in eo: qm̄ nihil ſignificaret.Sed qm̄ eēt ſimpliciter dictū quāqͣꝫ ī eodē illud quoqꝫ conficit: vt oſtenderet nō ſoluꝫ ſimplex nomē veitate atqꝫ mendatio eſſe alieniſſimū: ſed etiā cōpoſia quoqꝫ nomīa: ſi nō habeāt aliquaꝫ ſecundum eſſevel nō eē (ſicut ſuꝑius dictū ē) cōpoſitionē: verū velfalſū ſignificare nō poſſe. tāqͣꝫ ſi diceret: nō ſolū ſimplex nomē preter aliquā cōpoſitionē nihil verū falſūve ſignificat ſed ēt cōpoſita vtroqꝫ carent (ſicut iampſe dixit) niſi illi aut eſſe aut nō eſſe addat̉ ⁊ vel ſimliciter vel ſecūdū tēpꝰ. hoc v̓o iccirco addidit ꝙ ī ꝗpuſdā ita enūciationes fiunt: vt quod de ipſis dicit̉.ſecūdū ſubſtātiā proponat̉. ī quibuſdā vero hoc ip̄ꝫſſe quod addit̉ non ſubſtātiā ſed preſentiā quādā ſignificat. Cū enī dicimus deus eſt: nō eū dicimus nūceſſe. ſed tātū in ſubſtātia eē: vt hoc ad īmutabilitatēpotius ſubſtantie quā ad tēpuſ aliqd̓ referat̉. Si aūtdicimus dies eſt ad nullā diei ſubſtātiā pertinet: niſiantū ad tēporis cōſtitutiōeꝫ. hoc .n. ꝙ eſt tale ē: tanqͣꝫ ſi dicamus nūc ē. quare cū ita dicimus eē vt ſb̓amdeſignemus ſimpliciter eſt addimus. Cū v̓o ita vt aliquid pn̄s ſignificet̉. ſecūdū tēpus. Hec eſt vna quā diximus expoſitio. Alia vero huiuſmodi eſt eſſe aliquidduobꝰ modis dicitur aut ſimpliciter aut ſecūdū tempus. ſimpliciter quidē ſecūdū preſens tempꝰ: vt ſi ꝗsdicat hyrcoceruus eſt. pn̄s autē ꝙ dicit̉: tempus nō ēſed cōfiniū tēpoꝝ finis nāqꝫ p̄teriti ē futuriqꝫ principiū. Quocirca quiſquis ſecūdū preſens hoc ſermoneꝙ ē eē vtit̉ ſimpl̓r vtit̉. ꝗ v̓o aut p̄teritum iūgit autfuturū: ille nō ſimpliciter: ſed iā in ip̄ꝫ tēpus incurritTp̄a nāqꝫ (vt dictū ē) duo ponūt̉ preteritū atqꝫ futurū. Qd̓ ſi quis cū preſens nomīat. ſimpliciter dicitcū vtrūlibet preteritū vel futuꝝ dixerit: ſecūdū tēpvtit̉ enūciatiōe. Eſt quoqꝫ tertia hmōi expoſitio: qaliquotiēs ita tēpore vtimur: vt indefinite dicamusvt ſi ꝗs dicat. ē hyrcoceruus: fuit hyrcoceruus: erithyrcoceruus: hoc īdefinite ⁊ ſimpliciter dictū ē. Sitvero aliꝗs addat: nunc eſt vel heri fuit: vel cras eritd hoc ipſum eſſe quod ſimpliciter dicit̉ addit tēpꝰ qͣ

re ẜm vnā triū haꝝ expoſitionū ītelligendū eſt ꝙ aitſi nō vel eſſe vel nō eſſe addat̉: vel ſimpliciter vel ẜmtēpꝰ. Sꝫ ei qd̓ ante ꝓpoſuit: quēadmodū aliquotiēsquidē ī aīa ītellectꝰ ſiue vero vel falſo. poſt quaſi ꝯn̄sreddidit noīa ipſa per ſe v̓baqꝫ eē ſimplicibꝰ ītellectibꝰ cōſimilia: vt hō vl̓ albū: ei v̓o qd̓ ait: cui iā neceſſeſit alterū hoꝝ ineſſe: nihil interim reddidit: ſꝫ hoc eoipſo ſuppleuiſſe putabit̉: ꝙ ait ſed nōdū veꝝ vel falſū ē ſi nō eſſe vel nō eſſe addat̉: hoc ē .n. ītellectuū q̄dā cōpoſitio: cui iā neceſſe ē alterū hoꝝ ineſſe: qua īor̄one vel eē vel n̄ eē addit̉. quocirca qm̄ de noīe verboqꝫ ꝓpoſuit: ⁊ ꝗ potuit breuiter: vocū litterarū ītellectuū rerūqꝫ ꝯn̄tias altiſſima rōne mōſtrauit: ad idqd̓ primū ꝓpoſuit dicens. Primū oꝫ cōſtituere: quidſit nomen ⁊ quid verbū: ad hoc inquā ꝙ promiſeratdiffinire: reuertitur: nomē enī diffiniens ita ſubiecit.Omen eſt vox ſignificatiua ad placituꝫſine tempore. cuius nulla pars ſignificatiua eſt ſeparata. in nomine eniꝫ quod ēMequiſerus ferus per ſe nihil ſignificat.quēadmodū in oratione que eſt equus ferus.¶ Oīs diffinitio generis cōſtitutione cōformat̉: differētiaꝝ v̓o cōpoſitione perficit̉. Nā ſi ad ꝓpoſituꝫ genus differētias colligamus: eaſqꝫ ad vnā: quā diffinire volumus: ſpeciē aptemꝰ: vſqꝫ dū vni tm̄ ſpeciei illa collectio cōueniat: nihil eſt ꝙ vltra ad faciēdā diffinitionē deſideret̉: vt ip̄m hoīeꝫ ſi quis diffiniat: generi eiꝰ qd̓ ē aīal duas. neceſſe eſt differētias iungatrōnale .ſ. atqꝫ mortale: faciatqꝫ hmōi ordinē aīal rōnale mortale: que diffinitio ſi ad hoīeꝫ referat̉: plenaeſt rōis ſubſtātieqꝫ deſcriptio. Uolēs ergo ariſto. diſfinire quid eēt nomē priꝰ eius genꝰ ſumpſit dicēs vocē eē: iccirco .ſ. vt hoc ꝙ dicimꝰ nomē ab alijs q̄ nonvoces: ſꝫ tm̄ ſoni ſūt ſepararet. Diſtat .n. ſonª a voce:ſonꝰ .n. ē ꝑcuſſio aeris ſenſibilis: vox v̓o flatus: qui ꝑgutturis partes egrediēs: que arterie vocāt̉: aliqualigue ip̄ſſiōe format̉. Et vox quidē niſi aīantiū nō ē:ſonus v̓o aliquotiēs īanīatoꝝ quoqꝫ corpoꝝ cōflictatione ꝑficit̉. Quare qm̄ nomē vocē eē monſtrauit: abalijs que voces non ſunt: ſꝫ tm̄ ſoni hanc orationis ꝑtē ſeparauit atqꝫ diſtribuit: ⁊ vocē quidē noīs velutgenus ſumpſit. Habet nāqꝫ aliud ꝗddā ſpēi loco differens a noīe: qd̓ ē verbū. hꝫ quoqꝫ quaſdā locutiōeſq̄ nihil vlla rōne ſignificent: vt ſūt inarticulate voceſquaꝝ ipſa ſignificatio nō poteſt īueniri: vt ſindapſushuic ergo generi alias differētias rurſus apponit: q̄nomē ſicut vox a ſonis alijs ſegregauit. Ita quoqꝫ hedr̄ie nomē ab alijs ſpēbꝰ ſub voce poſitis diuidāt atqꝫ diſcernāt: quod enī addidit nomē vocē eē ſignificatiuam ab his inquā vocibꝰ nomē diſgregauit. que nihil omnino ſignificant: vt ſūt ſyllabe. Syllabe enī cūex his totum nomen conſtet: adhuc ipſe oīno nihil ſignificant. Sunt quoqꝫ quedam voces ſyllabis litteriſqꝫ compoſite: que nullā habent ſignificationē: vt ēblithiri. Ergo quoniā videbant̉ quedā voces eē queſignificatione carerent. Nomē ꝙ vox eſt ⁊ alicuius d̓ſignationis ſemꝑ cauſa profertur: non aliter diffiniēdū erat niſi illud ante a nō ſignificantibꝰ vocibꝰ ſegregaret: itaqꝫ ait nomē eſſe voce ſignificatiuā: vt vocequidē ab alijs ſonis: ſignificatione v̓o addita ab hisq̄ ſub voce ſūt nihil deſignātia: ſegregaret. ſꝫ hoc nōdū ad totā diffinitionē valet: nꝫ ſolū nomē vox ſignificatia ē ſꝫ ſūt q̄dā voces q̄ ſignificāt ꝗdē: ſꝫ noīa nonſūt vt ea qͥ a nobis ī aliꝗbꝰ affectibꝰ ꝓferūt̉: vt cum