Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
54v
Einzelbild herunterladen
 

Prima editio in predicamenta

qua vero non ſuſcipiunt: nullo modo ſunt. Siqua vero ſunt: que neqꝫ quadrati ſuſcipiunt diffinitionem:neqꝫ circuli: neqꝫ quadrati ſunt neqꝫ circuli: vt eſt figura que parte altera longior dicitur. Illa enī ita diffinitur: parte altera longior figura eſt: que ſub quattuor lineis continetur: rectiſqꝫ angulis que quatuorlinee eque ſibi quidem non ſunt: contra ſe vero poſitebine ſibi eque ſunt ergo quia huiuſmodi figura neqꝫcirculi diffinitionem capit: neqꝫ quadrati equaliterneqꝫ circulus neqꝫ quadratus eſt. Siqua enim cuiuſlibet forme diffinitionem ſuſcipiūt: omnino eadeꝫ ſūtUt qui circuli circulus qui quadrati quadratꝰ: triāguli triangulus: qui parte altera longioris parte altera longior: in ceteris eodem modo. Siqua veroſuſcipiunt: vt triangulum circuli diffinitionē non capit: neqꝫ omnino circulus eſt nec poteſt dici inter quadratum triangulum: quoniam vtraqꝫ circuli diffinitionem non capiunt. quadratum quidem plus eſſe circulum: triangulum vero minus. omnino enim vtraqꝫa circuli ratione diſiuncta ſunt quod his verbis abariſtotele tractatur. Quecunqꝫ enim diffinitionem trianguli ſuſcipiunt circuli omnia ſimiliter trianguli vel circūli ſunt. Eorum vero que non recipiunt: nihil magis alterum altero dicitur. nihil enim quadratummagis ꝙͣ parte altera longior forma circulus eſt:nullum enim ipſorum recipit circuli rationē. Simpliciter autem ſi vtraqꝫ non recipiunt propoſiti rationem non dicetur alterum altero magis. eigo omnia qualia recipiunt magis minus. horumitaqꝫ que predicta ſunt. nihil eſt proprium qualitatis. Nam ſi hoc diffinitio facit: vt demonſtret rationēcuiuſqꝫ ſubſtantie: quecunqꝫ diffinitione diſcrepantilla etiam ipſa nature ſubſtantia diſcreꝑabāt. Recteigitur ſi qua cuiuſlibet rei propoſite ſiue trianguli ſiue quadrati diffinitionem non capiunt: ab eiuſdemratione natura diſiuncta ſunt. Quocirca neqꝫ triangulum neqꝫ quadratum neqꝫ circulus: neqꝫ quicquidhorum eſt: ſuſcipiunt magis minus. Sed cum hecqualitates ſint: non omnes qualitates eque magis minuſue ſuſcipiunt. Quod ſi neqꝫ in omni qualitate intenſio diminutioqꝫ prouenit: neqꝫ ī ſola: quod hec eadem in relatione reperias: non ē magis minuſue ſuſcipere proprium qualitatis. Quoniam igitur qualitatis proprium eſſe dicendum eſt: id ergo plāiſſime ip̄eſubterpoſuit. Similia vero diſſimilia ſecundum ſolas dicuntur qualitates. Simile enim alterum alteri non eſtſecundum aliud. niſi ſecundum illud quale eſt.quare proprium erit qualitatis ſecundum eam ſimile diſſimile dici. Simile inquit diſſimile ſole retinent qualitates.Nam qͣꝫuis ſimile ad aliquid ſit tamen hoc ipſum qd̓dicimus ſimile non dicimus niſi quod quale eſt. Namſi eadem qualitas ſit in duobus: illa in quibus eſt ſimilia ſunt. nec eſt aliud predicamentum: ſecundumſimile diſſimile dici poſſit de alijs quidem omnibus notum eſt quoniam de vllo non dicitur. Quod ſiquis de quantitate affirmet dici poſſe ſecundum eaꝫſimile atqꝫ diſſimile: monſtratū eſt ſecundum quantitatem non ſimile diſſimile: ſed equale inequaledicari. Et quoniam per ſingula queqꝫ pergentibus ī

omnibus ideꝫ qualitatibus inuenitur: ī nullo aliodicamento eſſe perſpicitur: recte hoc proprium qualitatis eſſe firmauit. Sed quoniam cum de his que referuntur ad aliquid tractaretur: affectus atqꝫ habitꝰin his que ſunt ad aliquid numerauit. Nunc vero eaſdem quoqꝫ qualitati ſuppoſuit: ipſe ſibi quandā obiecit queſtionem: cur ſi prius ſub his que ad aliquid referuntur: iſta ſubiecerit: nunc ſub qualitatibus eaip̄apoſuerit. Superius namqꝫ monſtrauit ea que eſſenta ſe diuerſa: eaſdem ſpecies habere non poſſe: cuꝫ dicit diuerſorum generum non ſubalternatim poſitorum diuerſe ſpecie differentie ſunt. Quocirca cuꝫ relatio atqꝫ qualitas diuerſa ſint genera: eaſdem vtriqꝫſupponi ſpecies non oportet. hoc eſt enim qd̓ dicit. At vero non decet conturbari. ne quis nos dicatde qualitate propoſitionem facientes multa de relatiuis interpoſuiſſe. habitus enim diſpoſitioneshorum que ad aliquid ſunt. eſſe dicebamus. peneenim in omnibus talibus genera ad aliquid dicūtur. nihil autem eorum que ſingula ſunt. Namdiſciplina genus ſit. hoc ipſum quod eſt alteriꝰ dicitur. alicuius enim diſciplina dicitur. eorum veroque ſingula ſunt. nihil ipſum quod eſt alterius dicitur. vt grammatica non dicitur alicuiꝰ grammatica. nec muſica alicuius muſica. ſed forte ſecūdūgenus hec ad aliquid dicuntur. vt grammatica dicitur alicuius diſciplina non alicuius grammatica muſica alicuius diſciplina non alicuius muſica.Quapropter que quidem ſingularia ſunt. non ſūtad aliquid. Quā queſtionem validiſſima argumentatione diſque ſunt ſingillatim ideſt ſpecies nihil huiuſmodi ſūtHec enim eſt argumētatio: quā greci επίχεί pͥij.μ0vocant. In huiuſmodi affectionibus atqꝫ habitudinibus: que interea ſunt genera: eas ſolas ad aliquid poſſe reduci. que vero ſpecies eſſent illorum generuꝫ:poſſe in relatiuis: ſed in qualitatibꝰ numerari: vt ſciētia ſit habitudo habet ſub ſe alias habitudīes grāmnaticā geometricam. In hoc igitur ſciētia ipſgenus eſt ad aliquid ſemper refertur. dicimus enimſcientiam alicuius ſcientiam. Grammaticā veeius ſpecies eſt nullus dicit alicuius eſſe grdicatur enim ſi fieri poteſt grammaticam ariſtarchieſſe grāmaticam. Sed omnia quecunqꝫ dicunaliquid conuertuntur. Dicitur ergo ariſtaromatice ariſtarchus: quod fieri non poteſt. Nogrāmatica ariſtarchi: vt ad aliquid dicitur. Ehec argumentatio non ſpecies ſed huiuſmodi gead aliquid appellari: vt cum ipſe quidē ſpecies aquid non dicantur: vt grammatica non dicitur alicuius grammatica: ſi quando tamē eſt vt ſpecies ad aliquid referatur: id non ſecundum ſe ſed ſcd̓m genus:vt grammatice quoniā genus eſt ſcientia: que relatiua eſt. ſi quis grammaticam ad aliquid referre condat: non poteſt ſcd̓m ipſam grammaticam eaꝫ ad alquid predicare: ſed ſecūdū ſcientiā .i. ſcd̓m genus ſuiNon enī dicit̉ grammatica alicuius grammatica ſecfortaſſe grammatica alicuius ſcientia. Non ergo grmatica ſecundum grammaticaꝫ ad aliquid dicitur. ſꝫſcd̓m ſcientiam. Et hoc eſt quod ait. vt grāmaticadicit̉ alicuius grāmatica: nec muſica: ſed fortaſſe ẜmgenus