Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
23v
Einzelbild herunterladen
 

Secunda editio In porphi.

altero dicitur. quoniam alteritate quadam differt quocūqꝫ modo: vel a ſeipſo vel ab alio. differtenī ſocrates a platōne alteritate quadam. ipſe a ſevel iam puero: vel iam viro: vel iaꝫ faciente aliquidvel quieſcente ſemper in aliquo modo habendiſe alteritatibus ſpectatur. Proprie autē. differrealterum ab altero dicitur. quādo inſeparabili accidente alterum ab altero differt. Inſeparabile vero accidens eſt: vt naſi curuitas ceſitas oculoꝝ. cicatrix cum ex vulnere occaluerit. Magis aūt proprie alterū differre ab altero dicit̉: quādo ſpecifiea differētia differt: quēadmodū homo ab equo ſpecifica differētia differt rationali qualitate. Tribus modis aliud ab alio diſtare prediximꝰ: genere ſpē: numero: īꝗbus oībꝰ aut ſecūdū ſubſtantialesquaſdam differentias alia res diſtat ab alia: aut ſecū accidēs. Nam que genere vel ſpecie diſtant: ſubſtantialibus quibuſdā diſſerētijs diſgregata ſunt Iocirco qm̄ omnia genera ſpecies quibuſdā differentijs ſubſtantialibus informantur. Nam homo abarbore genere diſtet animalis ſenſibilis qualitas ī eodifferētiā facit. Addita enī ſenſibilis qualitas anīatoanimal facit. Eadem quidē detracta facit animatūatqꝫ inſenſibile que ſunt virgulta. igitur homo atqꝫarbor que genere differunt (vtraqꝫ enī ſub aīalis genere poni non poſſunt) differentia ſenſibili ſecunduꝫgenus diſcrepant. que vnius expoſiti tantūmodo genꝰ .i. hominis informat: vt dictū ē. Illa vero que ſpecie diſtant manifeſtum eſt: ipſa quoqꝫ differentijsſubſtantialibus diſcreꝑant: vt rationalitate atqꝫ irrationalitate homo atqꝫ equus differētijs ſubſtantialibꝰ diſtāt. Ea v̓o que indiuidua ſūt. ſolo numero diſcrepant ſolis accidentibꝰ diſtant: hec aūt ſunt vel ſeparabilia vel īſeparabilia. Separabilia quidē: vt moueri dormire. diſtat enī aliquis ab alio quod ipſe ſōno premat̉: hic vigilet. Diſtat item inſeparalibus accidētibꝰ: qd̓ hic ſtature ſit lōgioris hic minime. Que ita ſint. in ternarium numerū has differentiaruꝫdiuerſitates Porphyrius colligit: hisqꝫ ipſe nominaꝗbꝰ poſt vtat̉ apponit dicens. Omnis differentia velcōiter vel propria: vel magis ꝓpria nūcupat̉. Cōiterquidem eam differentiaꝫ ſumes: que quodlibet accidēs monſtraret: que in quadā alteritate conſiſtit: vtſi Plato a Socrate differat ille ſedeat hic ambulet: vel ille ſenex: hic vero ſit iuuenis. a ſeipſo etiāſepe aliquis differre poteſt. vt ſi nunc quidem faciataliquid cum ante quieuerit: vel ſi nunc adoleſcēsfactus ſit: cum prius tenera vixiſſet infantia. Cōmunes autē differentie nūcupate ſunt: qm̄ nullius ꝓprie poſſunt differentie: que ſeparabilia accidentia ſolaſignificāt. ſtare ſedere facere aliꝗd ac nonſacere aliꝗd multoꝝ: atqꝫ ideo omniū ſunt: ſeparabilia accn̄tia māifeſtū ē. Quibus ſi qua differunt:cōibus differētijs diſtare dicūt̉. Preterea puerūatqꝫ adoleſcentem vel ſenem ea ſeparabilia ſūt accidētia. ex pueritia ad adoleſcentiā: atqꝫ hinc ad ſenectutē ab hac deniqꝫ ad decrepitam vſqꝫ etatem nature ipſius neceſſitate ꝓgredimur. Illud forſitan ſitdubitabile de vniuſcuiuſqꝫ forma corꝑis: an vlloſeparari queat. Sed ea quoqꝫ eſt ſeparabilis formanullus enim diuturna ac ſtabili forma ꝑdurat. Iccirco nec peregrinus pater relictuꝫ domi pueꝝ: ſi adoleſcenteꝫ rediens viderit poſſet agnoſcere. forma enī

ſemꝑ que ante fuerat: permutatur atqꝫ ipſa alteritasqua diſtamus ab altero ſemꝑ diuerſa eſt. Cōſtat igit̉hanc cōmunē differētiā ſeparabilibus maxime accidentibus applicari. propria vero eſt. que inſeparabiliaſignificat accidentia. Ea hmōi ſunt: vt ſi quis ceſijsnaſcat̉ oculis: ſi quis incuruo naſo. .n. adeſt naſusatqꝫ oculi: ille ceſius: ille ſemꝑ erit incuruus: atqꝫ hocper naturam. Sunt vero alia que per accidens corporibus fiunt: vt ſi cui vulnꝰ inflictū cicatrice fueritobductū hoc ſi occaluerit propriam differentiam faciet. diſtabit enī alter ab altero hic cicatricem habeat. ille v̓o minime. poſtręmoqꝫ in his oībꝰ vel ſeꝑabilibꝰ accidentibꝰ vel inſeparabilibus: alia ſunt naturaliter accidentia: alia extrinſecus. Naturaliter quidem vt pueritia vel iuuentus totius cōfirmatio corporis. Sic quoqꝫ ceſitas oculoꝝ curuitas naſi. Quorum ſuperiora quidem exēpla ſeparabilis accidentisper naturā ſunt poſteriora vero īſeparabilis accidentis. Item extrīſecus vel ambulare vel currere. id .n.non natura ſed ſola affert volūtas. Natura vero poſſe tantū dat. ēt facere: atqꝫ hec ſunt ſeparabilis accidentis extrinſecus venientis exempla. Illa vero inſeparabilis accidentis extrinſecus vt ſi qua cicatrixobducta vulneri occaluerit. Magis proprie aūt differentie predicāt̉: que non accidēs ſed ſubſtantiam formant: vt hominis rationabilitas. differt enim homoa ceteris quod rationalis eſt: vel quod mortalis. Hecſunt igitur magis proprie: que monſtrant vniuſcuiuſqꝫ ſubſtantiam. Nam ſi ille quidem iccirco commūesdicuntur: quia ſeparabiles atqꝫ omnium ſunt: alie autem proprie: quoniā ſeparari poſſunt: quāuis ſintin accidentiū numero: ille magis iure proprie: predicantur: atqꝫ vt planius liqueat. Que non modo a ſubiecto ſeparari non poſſunt: verumētiā ſubiectis ip̄isſpecies ſubſtantiamqꝫ perficiunt. Ex his igitur tribꝰdifferentiarum diuerſitatibus: ideſt communibus:prijs: magis: ꝓpis ſiunt ẜm genus vel ſpeciem velnumerum diſcrepantie. Nam ex communibus proprijs ſecundum numeruꝫ diſtantie naſcuntur. Ex magis proprijs vero ſecundum genus ac ſpeciem. Uniuerſaliter ergo omnis differentia alteratuꝫfacit cuilibet adueniens. ſed ea que eſt commūiter proprie alteratum facit. illa autem que eſt magisproprie aliud. Differentie enim alie quidem alteratum faciunt: alie vero aliud. Ille quidem que faciunt aliud ſpecifice vocatur. ille vero que alteratūſimpliciter differentie. animali eniꝫ rationalis differentia adueniens aliud facit animal. ſpeciē animalis facit. Illa vero que eſt mouendi. alteratumfacit ſoluꝫ a quieſcente. Quare hec quidem aliudilla vero alteratum ſolum facit.COmnis differentia alterius ab altero diſtantiam ſacit. Sed hec vel eſt communis continens: vel cumquodaꝫ proprio magis proprio differentiarum modo: quare quicquid qualibet ratione ab alio diuerſuꝫeſt alteratum eſſe dicitur. Si vero acceſſerit illi diuerſitati: vt etiam ſpecifica quadam differentia ſit diuerſum: non alteratum ſolum verumētiam aliudpredicat̉. Alteratio igit̉ continēs eſt: aliud vero ītraalterationis ſpaciuꝫ continetur: igitur omne qd̓ alid̓eſt alteratum eſt: ſed non omne quod alteratum eſtaliud dici poteſt. Itaqꝫ ſi accidentibus aliꝗbus fueritfacta diuerſitas: alteratū quideꝫ effectū eſt. Quoniāquidem