In libros Eſdre
pto vocaui filiuꝫ meū: ⁊ videbūt in quem cōpunxer̄tmultaqꝫ alia q̄ latiori operi reſeruamꝰ. ⁊ q̄rite ab eovbi ſcripta ſunt. Cunqꝫ ꝓferre nō potuerit: vos legite de his exemplaribus q̄nuꝑ a nobis edita: maledicoꝝ quodīe linguis ꝯfodiunt̉ Sꝫ vt ad cōpendiū veniā: certe qd̓ illaturus ſumequiſſimū ē edidi aliqͥd qd̓h nō hr̄ ī greco aūt alit̓ hr̄ qͣꝫla me verſum ē. Quid interkp̄tē laniant Interrogēt hebreos. ⁊ ipſis auctoribusa tranſlationi mee vel arroI gent vel derogent fidem.8 Porro aliud eſt ſi clauſisquod dicitur oculis mihi:volunt maledicere ⁊ n̄ imitant̉ grecoꝝ ſtudiū ⁊ beniuolentiā: qͥ poſt ſeptuaginta trāſlatores iam xp̄i euāgelio corruſcante. iudeos⁊ hebionitas legis veterꝭinterp̄tes. aquilam videlicet ⁊ ſymmachū ⁊ theodoytionē ⁊ curioſe legūt. ⁊ perorigenis laborē in exaplois eccleſijs dedicar̄t. quanto magis latini grati eē de
berent ꝙ exultantē cernerent greciā a te aliquid mutuari. Primū em̄ magnoꝝſumptuū eſt ⁊ infinite difficultatis exemplaria poſſehr̄e oīa: deīde etiā qͥ habuerūt ⁊ hebrei ſermōis ignari ſt̓: magꝭ errabunt: ignorantes qͥs ē multꝭ veriꝰ dixęrit. Qd̓ etiā ſapiētiſſimocuidā nuꝑ apud grecos accidit vt interdū ſcript̉e ſenſum relinq̄ns: vniuſcuiuſlibet interpretꝭ ſeq̄ret̉ errorē. Nos aūt qͥ hebree lingue ſaltē ꝑuā hēmꝰ ſcīam:⁊ latinꝰ nobis vtcūqꝫ ẜmonō deeſt: ⁊ de alijs magispoſſumꝰ iudicare. ⁊ ea queip̄i intelligimꝰ in nr̄a līguaꝓmere. Itaqꝫ lꝫ hydra ſiIͣbilet. victorqꝫ ſyno incendia iactet nunqͣꝫ meū iuuāte xp̄o ſilebit eloquiū: etiāp̄ciſa lingua balbūtiet. Legāt qͥ volunt qͥ nolūt abijciant. Euentilent apices: litteras calumniētur. Magꝭvr̄a caritate ꝓuocabor adſtudiū qͣꝫ illorū detractiōe⁊ odio deterrebor.¶ Explicit p̄fatio.
b ¶ Sꝫ vt ad cōpediū veniā .i. breuit̓ eos ꝯfutē. vide ī opuſculo de vocabulis biblie qͣlit̓ exponit̉ cōpēdiū c ¶ Qd̓illaturus ſū .i. dicturꝰ vel cōcluſurꝰ. nā inferre d̓r cōcludere. d ¶ Equiſſimū eſt .i. iuſtiſſimū. qꝛ nemini derogat̉ etplene veritas indagat̉ .ſ. inqͥrendo. Aut egoᵐ e¶ Edidi .i.dixi. f ¶ Aliqͥd intranſlatione mea.g ¶ Qd̓ nō hr̄ in greco. ẜꝫ. lxx. h ¶ Autalit̓ hr̄ qͣꝫ a me verſūeſt. ⁊ ſi nihil mutauii ¶ Quid interp̄temlaniant. detrahendok ¶ Int̓rogēt hebreos. vtrū bn̄ addidi. ⁊ſic inquiſita veritatel ¶ Tranſlatiōi me eſi aūt aliqͥd addidim ¶ Vl̓ arrogēt .i. attribuāt. n ¶ UVl̓ derogent .i. detrahantſi infidelit̓ ſꝫ certe nōſolū trāſlatiōꝫ viturant: ſꝫ etiam me ip̄mmaledictis īpugnāt⁊ hoc ē qd̓ ſequitur.o ¶ Fidē .i. credulitatē ipſi lectores meetranſlationi. ſi .ſ. fideliter tranſtuli. pPorro .i. terre. ꝙAliud eſt in quo ip̄ioffendūt r ¶ Si. ꝓqꝛ s ¶ Clauſis oculis qd̓ or in vulgariꝓuerbio .i. nō habito reſpectu ad veritatē quā docui. vel adbeneficia q̄ eis exhibui ſcꝫ tranſferendotot libros. t ¶ Dolūt mihi maledicerei. mala d̓ ꝑſona meadicē qͥ tātū laborauiꝓ cōi vtilitate. vIudeos. natione.x ¶ Et hebionitas. ſecte ꝓfeſſione. Hebionite quidā fueruntheretici de quibꝰ dicit euſebiꝰ in. iiij. li. eccl̓i. hiſt. Hebioneos demō decepit. qͥ interp̄tāt̉ pauꝑes. vere eī pauꝑes ſt̓⁊ egeni in ſcīa glorie xp̄i. qm̄quidē eū ſolū hoīem putant⁊ ꝑfectū vite ac virtutꝭ virū iuſtū effectū. cōi etiā natiuitate ex viro ⁊ femina ꝓcreatū. cuſtodiendā vero cenſent: legis obſeruātiā. nec ſufficere ad ſalutē xp̄i eſtimāt fidē ⁊cͣ.Iſi. in. viij. ethy. vbi agit de hereſibꝰ xp̄ianoꝝ. ponit eādēſnīam .sͣ. in ꝓlogo ſuꝑ ioſue vltra mediū inuenies ſatꝭ deorigine. aquila ſymmacho ⁊ theodotiōe: vbi exponit̉ qd̓h̓ d̓r. y ¶ Et ꝑ ori. laborē ⁊cͣ. excetra ſerpens qͥdā de qͦ dic̄Iſi. xij. ethymo. Hydra draco ē multorū capitū. qͣlis fuitin lerna palude ꝓuincie archadie. hec latine excetra d̓r. ꝙvno ceſo tria capita excreſcebāt: ſꝫ hoc fabuloſum ē. nā cōſtat hydram locū fuiſſe euomētē aqͣs vaſtātes ciuitatē vicinā: in qͣ vno meatu clauſo multi erūpebāt: qd̓ hercl̓es vidēs loca ip̄a exuſſit ⁊ ſic aq̄ clauſit meatꝰ. nā hydra ab acͣdicta ē. hydor grece aqͣ latine. ⁊ inde d̓r hydra .ſ. ẜpens aqͣticꝰ. Ouidiꝰ methamorphoſeos. ix. loquit̉ de hydra di.Uulneribꝰ fecūda ſuis erat illa nec vllū. De comitū numero caput ē impune reciſuꝫ. Quī gemīo ceruix heredevalētior eēt. Idē in eodē. Nec ꝓfuit hydre creſcere ꝑ dānū geminaſqꝫ reſumere vires. Et nota ꝙ in aliqͥbꝰ libris
ſcribit̉. excedra ꝑ d. ⁊ tunc thymologizat̉ qͣi excelſa hydrain aliqͥbus ſcribit̉ ꝑt. iuxͣ ethymologiā. Iſi. ⁊ tūc d̓r ex cetera. qͣſi ex ceſo tria. ⁊ iſta lr̄a cōmunior ē ⁊ hꝫ mediā ſyllabā naturalit̓ ꝓductā. excetre aūt cōꝑat emulū ſuū ꝓpt̓ detractiōis ſibilū. ⁊ qꝛ alijs infundit emulatiōis venenum.a ¶ Synon. qͥdā fuitꝓditor cꝰ inſidijs capta fuit troia ⁊ d̓ſtructa: nā cū greci ꝑ. x.annos ciuitatē obſediſſent eā caꝑe nō valentes equū ligneuꝫīmenſe ſtature fecerūt. ⁊ armatis militibꝰ eū impleuerūt ſynon vero fingens ſetimore mortis d̓ grecoꝝ caſtris effugiſſeaſſecuratꝰ a troianisſi ſecreta eis panderet dānaoꝝ. mentiteſt eis illū equū ī honore palladis fuiſſefactū. ⁊ ꝙ iō tāte eētmagnitudīs ne poſſet intrare portas ciuitatis: qꝛ ſi intraretnunqͣꝫ ciuitas capipoſſet. cuiꝰ verbis ſeducti. portas freger̄t⁊ ita equū introduxerūt. ſynon aūt illanocte cū dormirenttroiani: aperuit oſtiola equi: ⁊ īcluſi milites exierūt ⁊ ciuitatē ceperūt ſicut in ſecundo libro virgilijeneidos pleniꝰ recitat̉. ⁊ iō dr̄. z ¶ Uictorqꝫ. cui ꝯꝑat emulū ſuū detractiōis īcendia iaciētē. bEuentilent apices. ilr̄as: euētilare d̓r adventū diſpergere. ꝓijcere. exqͥrere. excutere. inueſtigare. diſcutere. ⁊ in iſtis duabus ſignificationibꝰ pōt accipi hic. licet in oībꝰ bn̄ poſſetexponi. c ¶ Ir̄es calumnient̉. falſo criminent̉. calumniator em̄ d̓r falſi criminis accuſator. cetera plana ſunt.¶ Explicit qualiſcūqꝫ expoſitio iſtius ꝓlogi.Primus liber Eſdre incipit.Rit ſacerdos ſuꝑ ſolio ſuo Zacharie. vj.Scd̓m ꝙ in libris p̄cedentibꝰ dictū eſt. deus ſub rōne abſoluta ſubiectū ē in tota ſacra ſcriptura. ſub rōibus aūt cōtractis ſubiectū eſt in ꝑtialibꝰ libris: ſicut corpus mobile abſolute ſumptū ſubiectū eſt in tota ph̓ia naturali:corpus v̓o mobile animatū ſubiectum eſt in libro de aīa⁊ in alijs libris ſequētibꝰ ad ipſum. ⁊ eodem modo deusſub rōne gubernantis ppl̓m iſrl̓. ſubiectuꝫ eſt in libro Iudicū ⁊ alijs libris hyſtorialibus ſequētibꝰ. vario tn̄ modoẜm variationem huius regiminis. deꝰ em̄ hunc ppl̓m pꝰingreſſum terre ꝓmiſſiōis triplici mō gubernauit. Prīoꝑ iudices. ⁊ ſic de eo agit̉ in libro Iudicū. Scd̓o ꝑ reges.⁊ ſic tractatur de eo in librꝭ Regū ⁊ Paralyp. Tercio ꝑſacerdotes .ſ. a reditu captiuitatꝭ babylonice vſqꝫ ad xp̄mExpeditis aūt duobus primis modis. terciūus
Da ij