ſerroqꝫ reſcindit qua triduum ibi cōmoratꝰ. Quinco demū die cum maximo labore ad plana ytalie ꝑuenit. fuiſſe tūc exercitū eius ī. cxx. milibꝰ peditu&. xx. milibꝰ equitū diffiniūt. hannibali aūt italiāingreſſo ſcipio primꝰ occurrit. ꝯmiſſoqꝫ p̄lio apd̓ticinū ipſe grauiter vulneratꝰ ꝑ ſcipionem filiumadmotū pretextatū. qui poſt affricanꝰ ꝯgnoīatꝰeſt. ab ipſa morte liberatꝰ euaſit. Ceſus eſt ibi oīspene exercitꝰ romanꝰ. pugnatū eſt deinde eodē cōſule ad fluuiū trebiam. iterūqꝫ romani pari cladeſuꝑati ſunt. Sēproniꝰ cōſul cognito college caſua ſicilia cum exercitu redit. qui ſimiliter apud eūdēfluuiū cōgreſſus. amiſſo exercitu pene ſolus euaſitibi tam̄ hanibal ſauciatꝰ eſt. Qui poſtea cū in etruriam primo vere trāſiret in ſummo appēnino tēpeſtate correptꝰ biduo cōtinuo īmobiliter cum exercitu ībre & niuibꝰ concluſus & onuſtus obrignitvbi magnꝰ hoīm eius numerꝰ. iumenta ꝙͣ plurimaelephāti pene om̄s frigoris acerbitate ꝑierūt.XLIII. ¶ De marcho marcello qui ſyracuſas. cepit. ꝙ de archimede ph̓o. ¶ Auguſti. de ci.dei libro ꝓrimo.Gregiꝰ aūt romani noīs marchꝰ marcellus qui ſyracuſas vrbē ornatiſſimā cepitrefert̉ prius eam fleuiſſe ruiturā. & anteeius ſanguinē ſuas illi lacrimas effudiſſe. geſſit aūt& curam pudicicie etiā in hoſte ſeruāde. nam priuſꝙͣ opidū victor iuſſiſſet inuadi. cōſtituit edictōnene quis corpꝰ libeꝝ violaret ¶ Oroſius Anno igitur ab vrbe cōdita quīgēteſimo. xliii. claudiꝰ maicellus ſyracuſas opulētiſſimā vrbem ſicilie. ſecūdaoppugnatōne vix cepit. quā cuꝫ iam pridē obſediſſet archi medis ſyracuſam ciuis admirabili ingenioprediti machinis repulſus expugnare non potuit.¶ Actor. Ex his verbis oroſij cōſtat archimedeꝫph̓m tūc temꝑis floruiſſe. de quo legit̉ ꝙ libellumreliquerit de quadratura circuli. de qua dicit ariſtoteles ꝙ ſcibilis quidē eſt & tam̄ nō ſcit̉. De hoc archimede refert valeriuſ maximꝰ in capl̓o de ſtudio& induſtria dicens. marcellus captis ſyracuſis machinatōnibꝰ archimedis philoſophi diu victoriaꝫſuam inhibitā ſenſerat. delectatꝰ aūt eximia illiusprudētia. vt capiti eius ꝑceret̉ precepit. at is dumaīmo & oculis in terra defixis formaſ deſcribit. militi qui predandi gratia domum eius irruꝑat. ſtrictoqꝫ ſuper caput gladio quis nam eēt interrogat̉ꝓpter nimiā cupiditatē inueſtigādi qd̓ requirebatnomē ſuum dicere nō potuit. ſed protracto manibus puluere. noli inquit obſecro iſtum diſturbarequi mox quaſi negligēs victoris obtrūcatꝰ ſāguīeſuo lineamēta cōfudit. ¶ Oroſius. Hoc temporealter ſcipio frater cōſulis ſcipionis in hiſpania bella plurima geſſit. magonē quoqꝫ penoꝝ duceꝫ bello vicit & cepit. diris etiaꝫ tunc romani prodigisterriti ſunt. nam & ſolis orbis minui viſus eſt. &apud arpas palme in celo viſe. ſol quoqꝫ pugnaſſe cum luna. apud capenas indie duas lunas ortasIn ſardinia duo ſcuta ſaguineꝫ ſudaſſe. faliſcis celūſcindi. apud anchiū mētētibꝰ cruētas ſpicas in cor.XLIIII. ¶ De vibem decidiſſe.ctoria hānibalis ex flamio cōſule. Oroſius.Gitur hānibal ſciens flamiū cōſulem in caſtris eſſequo celeriꝰ imꝑatū obrueret. primo vero aggreſſꝰarripuit ꝓpiorē ſed paluſtrē viam. & tunc forte ſuſanꝰ fluuiꝰ late redu̓dans pēduloſ & diſſolutoſ cāpos reliquerat de quibꝰ dictū eſt. & q̄ rigat equora ſamos. in quos cum exercitu progreſſuſ hānibalnebulis maxime que de palude exalabātur proſpectum auferētibꝰ. magnā ꝑtē ſocioꝝ iumētoꝝqꝫ ꝑdidit. Ipſe aūt vni elephāto qui ſolus ſuꝑfuerat ſupſidēs vix difficultate itineris euaſit. ſed tamē oculū quo iam dudū eger erat. violēta frigoris vigiliarū ac laboris amiſit. vbi vero proximꝰ fuit caſtriſflamii. vaſtatōne locoꝝ circūiacentiū eum in bellūexcitauit. ibi romanus exercitꝰ arte hānibalis circūuentꝰ funditꝰ trucidatꝰ eſt. Ipſe quoqꝫ conſul occiſus eſt. xxv. milia romanoꝝ in ipſo p̄lio ceſa. vi.milia capta referunt̉. de exercitu hānibalis duo milia ceciderūt. in hoc certamine ita intētꝰ fuit ardorpugnātiū. vt grauiſſimū terremotuꝫ. qui tūc fortetam vehemēs factꝰ eſt. vt vrbes diruiſſe & mōtestrāſtuliſſe. & rupes diſcidiſſe. & flumina retrorſūcoegiſſe referat̉. pugnātes oīno non ſenſerint. īterhanc cladem ad trāſumenū lacum factā. & illaꝫ cānēſem que poſtea ſecuta eſt fabii dictatoris tēpusmedium fuit ¶ Valerius. Nūciata clade que ad lacum trāſumenū acciderat. quedaꝫ mulier ſoſpiti filio obuiā ad portā facta in amplexū eius p̄ gaudioexpirauit Altera cum fl̓o mortis filii nuncio domiieſta ſederet. ad primuꝫ cōſpectū redeūtis filii exanimata eſt. ¶ Actor. Hieronimꝰ quoqꝫ in cronicis anno poſt captas ſyracuſas ſcribit romanos capuam & ſiciliam ſibi ſubieciſſe. in hoc p̄lio cathomiles adoleſcētulꝰ cum fabio profectus eſt. ut ip̄eteſtatur apud tullium de ſenectute.XLV. ¶ De bello cannenſi. Oroſius.Alno ab vrbe cōdita qͥnͥgēteſimo. xl. lucius emiliꝰ paulus & publius tarētinꝰ varro cōſules. cōtra hānibalē miſſi impacīavarronis cōſulis infeliciſſime apud cānas apulie vicum om̄es pene romane ſpei vires ꝑdiderunt. namin ea pugna. xliiii. milia romanoꝝ interfecta ſunt.& de exercitu hānibalis ꝑs magna ceſa eſt. ꝑiit ī eobello cōſul emilius paulus cōſulares & p̄torii virixx. ſenatores vel capti vel occiſi. xxx. nobiles viri.ccc. pedeſtres milites. xl. milia. equites tria miliaquīgenti. varro cōſul cum. l. equitibꝰ venuſium fugit. hannibal in teſtimoniuꝫ victorie tres modiosanuloꝝ aureoꝝ cartagineꝫ quoſ ex manibꝫ īt̓fectorum equituꝫ romanoꝝ ſenatoꝝqꝫ detraxerat miſit¶ Valeriꝰ. Huiꝰ pugne ſucceſſu. hānibal adeo elatus eſt. vt nec quenꝙͣ ciuium ſuoꝝ in caſtris admiſerit. nec reſpōſum vlli niſi ꝑ interp̄tem dederit.¶ Oroſius. Tunc romani mimuꝫ decimum dictatorē creāt. qui ducatu habito ab anniſ. xvii. īmature inordinateqꝫ militie quattuor legioneſ vndecunqꝫ cōtraxit Tunc & ſeruos ſpectati roboris ac voluntatis vel oblatos vel etiā ſi ita opus fuit publico p̄cio emptos. ſub titulo libertatiſ ad ſacramētūmilitie adegit. arma q̄ deerāt a tēplis detracta ſūtegenti erario pͥuate opes fuſe ſunt. hoīes quoqꝫ qͥcunqꝫ ſceleribꝰ aut debitis obnoxii erāt īpunitatepromiſſa velut aſilo patefacto mimꝰ dictator militie mācipauit. quoꝝ numerꝰ ad. vi. milia viroruꝫfuit. cāpania vero vel potius oīs ytalia deſꝑata rōmani ſtatus recuꝑatōne ad hannibalem defecit.¶ Auguſti. libro. iii. de ciui. dei. Deficiēte erariopoſt pugnā cannēſem. mox in vſus publicos opesvenere p̄uate. adeo vnoquoqꝫ id quod habebat cōferente. vt p̄ter ſingulos anulos aureos ſingulaſqꝫbullas nihil ſibi ac filiis ſenatꝰ ip̄e relinqueret. Inhac pugna cānenſi hannibal quoqꝫ cuꝫ eēt crudeliſſimꝰ tn̄ ſatiatꝰ tanta cede ꝑci īermis iuſſiſſe ꝑhibet̉XLVI. ¶ Ꝙ irruēte tēpeſtate ꝓhibitus eſt