In culpa fuerunt. vii. ip̄a aggrauantia quibus reſpondent alia. vii. in pena. nam in culpa fuit corruptō nature. que oſtendit̉ in clamore. ſicut que d̓floratur clamat vt liberet̉ a corruptōne. id̓o et īnaturalis factus eſt locus ille. verſus eſt em̄ in lacū ſalſum et ſterilē. qui dicit̉ mare mortuū. quia contranaturā alioꝝ nec aues nec piſces in eo viuūt. nauēnō patit̉. niſi forte tota ſuꝑnatet. vel niſi bituminata ꝓpter homīes intus viuētes. ſi quid viuū aliquaarte īmerſeris ſupexilit. lucerna ardēs ſuꝑnatat. extincta mergit̉ ml̓tis locis nigras glebas bitumīsvomit. dicit̉ etiā ꝙ poma nata in arboribꝰ circumpoſitis vſqꝫ ad maturitatē coloris ſunt viridiſ. matura ſi incidas fauillas intus īuenies. vnde ioſephꝰait. fabula terre ſodomoꝝ fideꝫ habet. Item fuit ineis libertas et impudētia peccandi. ꝓpter quā factiſunt om̄ibus exemplū eterni ſupplicū. Item ſterilitas cōmixtōnis ex huiōi em̄ coitu nichil poteſt generari. cui reſpondit ꝑpetua ſterilitas ip̄ius loci qͥnichil om̄ino gignit. Item ardor deſiderii. plus em̄exardeſce̓ dicunt̉ in viros huiōi homīes ꝙͣ ceteri inmulieres. cui in pena rn̄det ardor ignis. Item fetorcarnis. om̄is em̄ luxuria & iſta maxīe cauſa eſt fetoris. cui reſpondit in pena fetor ſulphuris. Itē tenacitas voluptatis que homīes in huiōi turpitudīeinueteratos vix vnꝙͣ euade̓ ſinit. cui cōgruit glebabitumīs. quā ip̄e lacus multipharie vomit. Item cōtagiū quo inficit̉ & aer. & multitudo cohītantiū.vnde vitanda eſt maxīe ſocietas taliū. huic reſpondet ī pena. ꝙ tota circa regio ſimul cū illis vrbibꝰeſt ſubuerſa quaſi mala viemitate īfecta. ſubuertitaūt dominꝰ et ꝑuulos ꝓ peccatis ꝑentū. in hoc eispie prouidenſ. ne diutiꝰ viuēdo ſequerent̉ exemplapatrū. & vt ait gregꝰ. Eſt aliquod bonū reum nōeē. qui glorioſus nō eſt. prodeſt em̄ pauꝑeꝫ nō eē.qui rex eſſe nō poteſt. Hinc aūt colligit penā paruuloꝝ eē mitiſſimā .ſ. ſolam viſionis diuine carētiāmalūt em̄ etiā ſic eſſe ꝙͣ om̄ino nō eē. qm̄ vtcunqꝫiocundū eſt eis ip̄m eē. Vxor aūt loth retro r̓ſpiciens in ſtatuā ſalis verſa ꝑit. ip̄e quoqꝫ loth licꝫ cōꝑatōe ſodomoꝝ dicat̉ iuſtus. ī qͣttuor tn̄ peccauit.qͥa filias ſuas ſodomitis proſtituit flagitiū flagitōvolens cōmutare. ꝑiculoſiſſime ſiqͥdē vt ait augꝰ.admittit̉ cōpenſatō talis. vt faciamus mala ne fiātab alijs grauiora. item quia angelo ſibi ſalutem inmonte vel in ſegor promittēti nō credidit. & quiaſe inebriauit. & quia inceſtū cōmiſit. ¶ Ex hiſtoria ſacra Abraham aūt ꝑegrinatus in geraris ſayaꝫiteꝝ vt vxorē habens. ſimilia pͥoribus ſil̓auit geminūqꝫ ꝑiculum ꝑ dei prouidentiā euaſit. CVII¶ De ortu yſaac et temptatōe patris in eo.Braham cū eſſet annoꝝ. c. corpuſqꝫ iā nanaturaliter habēs emortuū ad gn̓andū.ſara vero ſteriliſ & nonagenaria. iuxta repromiſſionē natus eſt eis yſaac. anno .ſ. ab inſtitutōne circūciſionis ſecūdo. ab ortuhyſmaelis. xiiii.ab initō u̓o mūdi ſcd̓imilleſimo &. xlviii. yſaac ablactato. hyſmaelem inique cū eo ludentē abrahamcū matre ſimul eiecit. quē pro meritis abrahe domīnus cuſtodiēs multiplicauit. &. xii. duces tribuumgenerauit. poſt hoc obedientiā & fidē abrahe dn̄snō quia neſciret. ſed vt nobis ad exemplū īnoteſceret. in illo vnigeīto ſuo dilecto temptauit. Qui indubitāti aīmo vtiqꝫ ꝓpter cōſcientiā dei eū mactare voluit. in vtroqꝫ laudandꝰ. & in cōſtantia offerendi. & in fide filū de quo promiſſionē acceꝑat ſuſcitandi. nec tamē falſū credidit. quia nō ſimplicit̓eum ſuſcitandū. ſed ſub hac cōditōe ſi ip̄m īmolarqd̓ patet ꝑ id quod ait. deus prouidebit̉ ſibi victimā. quod et factū ē. ¶ Origenes ſuꝑ genͥ. omelia.viii. Tolle īquit filiū tuū vnigenitū quē diligis &cͣCaris ac dulcibus appellatōnibus iteꝝ ac ſepe r̄petitis. patris ſuſcitantis affectus. vt amoris euigilte memoria ad īmolandū filiū paterna dextera retardet̉. eo ꝙ aduerſū fidem aī tota carnis milicia r̓pugnet. & quia dictū fuerat ei in yſaac̓ vocabit̉ ſemen. fit & cōmemoratō noīs pueri. vt & promiſſionū que ſub noīe facte ſunt. deſꝑatō ſubeat. ſed h̓om̄ia. quia temptabat deꝰ abrahā. Quid poſt hec.vade inquit in terrā excelſam &cͣ. Intuemī ꝑ ſingula quō fiūt temptatōis augmēta. prius em̄ diciturci ꝙ filiū offerat. deinde vt in montē aſcendat. nonecōuerſo. vt dū iter agit ꝑ totā viam cogitatōibusdiſcrepat̉. vt hinc vrgente p̄cepto. hinc vero vniciaffectu obluctāte cruciaret̉. ꝓpter hoc & via iniūgitur. et montis aſcenſio. vt in his om̄ibus ſpaciūcertaminis accipiant affectus & fides. amor dei oamor carnis. gratia p̄ſentiū. & expectatō futuroꝝDie aūt t̓cio vidit locū ꝓcul. ſapiētiā & ꝯſiliū teptātis intueor. ſic in proxīo nō erat mons aliqͥs. ſꝫꝑ triduū iter protēdit̉. quo recurſantibꝰ curis. patna viſcera cruciant̉. vt om̄i hoc ſpacō tā prolixointueret̉ filiū pater. cibū cū eo ſume̓t. tot noctibꝰpuer in amplexibꝰ patris pende̓t. pectori inhere̓t.ī gremio cubitaret. Ego inqͥt & puer poſtꝙͣ ador.reū. a. ii. dic michi abraham verū dicis. an fallis. ſiveꝝ. nō faciēs pueꝝ olocauſtū. ſi fallis. tm̄ patriarcham nō decet falle̓. veꝝ inquit dico. et olocauſtūpuerū offero. & cū ip̄o ad vos redeo. credo em̄ ꝙa mortuis potēs eſt deus ſuſcitare. Pater mi inqͥt.quō putas īmolandꝰ eſt filius. ꝑ hanc vocē viſcerpaterna cōcuſſit. putaſne alicui noſtrū ex ip̄a hiſtorica narratōe tm̄ aīmi robur acquirit̉. vt cum forteamittit̉ filius morte cōmuui. & om̄ibus debita etiāſi ſit vnicus & dilectus. abraham ſibi in exempluꝫdeducat & magnanimitatē eiꝰ ante oculos ponat.¶ Comeſtor. Refert aūt ioſephꝰ verba patris adpuerū dicentis. quia ſicut ex voluntate dei īgreſſꝰfuerat mūdum mirabiliter. ita ex volūtate dei ncc̄eerat ei mundū egredi mirabiliter. quē dominꝰ qudeindignū iudicaſſet. nō egritudine. nō bello. nonaliqua paſſione humana vitam finir. e. ſed cū oratōnibus et ſacrificiis ip̄ius aīam ad ſe vocare. & ꝙ ſuſcitaret eum ob implendas promiſſiones. ſic yſaaclibens acceſſit ad aram et ad mortem. CVIII¶ De ſpelunca duplici. de cethura et rebecea et ꝑtu illius. Actor.I cōꝑauit. ad ſepeliendā eam in ſpelūca du℟raham vero mortua ſara. agrū ephronplici. in qua ſepulti erāt ꝑentes primi. Inquo cōtractu ſcd̓m hieronimū ephron peccauit qͥaius ſepulcri quod prius gratis cōceſſerat. poſtea p̄cio victus care vendidit. ideoqꝫ nomen eius mutatū dicit. Abrahā vero nō reprehenditur. quia ſpeluncā nō emit. ſed agrū in quo erat ſpelunca ſicutnō peccaret qui emeret fundū. in quo ſita eſt eccleſia nō em̄ ꝓpter ſpelūcam carnis agrum emit. necemit ius ſepulcri. ſed agrū ad vſuꝫ cimiterii. Abraham miſſo in meſopotamiā elyezer. rebeccā de gneſuo adductam. filio ſuo yſaac qͣdragenario deſponſauit. ip̄e quoqꝫ aliam vxorē ceturā duxit. de quafilios ſuſcepit. et ſeꝑans eos ab yſaac. om̄eꝫ quideꝫpoſſeſſionem ſuam yſaac vt heredi dedit. ac ceterismunera tribuit. Yſaac in geraris ꝑegrinatus. ibiqꝫ