Druckschrift 
1 (1473)
Entstehung
Seite
33r
Einzelbild herunterladen
 

eſt ei ſimilis. Quarta ſcꝫ imitacōis qua ſcꝫ aliquispatri ſuo ſimilis dicit̉ quando mores eius imitat̉.Et hoc vltimo modo aſſimilat̉ homo deo .ſ. diſcreta oꝑatōne que eſt virtutis effectus. XXXVDe localitate & qualitate anime.Nima dicit̉ eſſe in loco multipliciter. dicitur em̄ aliquid eſſe in loco ꝓprie circūſcriptōem. & ſic cōuenit ſoli corꝑi ꝓprieMinꝰ aūt ꝓprie diffinitōem. vel determīatōem.& ſic cōuenit angelo & aīme ſeꝑate. quia ita ē vtqꝫ alicubi alibi. Tercō modo p̄ſentiā ī oꝑatōne. & ſic dicit̉ deus eſſe in om̄i loco. Aīe aūtueniūt om̄es iſti modi. pͥmus tamē ꝓprie ſedaccidēs ſcꝫ qm̄ vnita ē corꝑi. & corpus quidē ꝓhibet aliud corpꝰ a loco in quo eſt. ſed nec aīma corpus eſt. nec ecōnu̓ſo. verū ſicut corpus corpꝰ. ſicaīa aīaꝫ ꝓhibꝫ a loco ſuo quia ſeꝑant̉ ab inuicemeēntia. & oꝑatōne & loco. Vnde poſſunt eſſedue aīme in vno corꝑe. nichil tn̄ ꝓhibet demonem in hūano corꝑe. licet aīma ſit in qualibet eiꝰ ꝑtequia aīma ē ibi vnionē. demon aūt nequaꝙͣ. ideopoſſūt ſimul. Quidā etiā dicūt demon in vacuitate vētris vel capitis ē vbi aīa eſt. licet prima eſſentia ſit cōtinēs om̄es ſpūs circūſcriptos.tamē habent in ea ꝓprie circūſcriptōem differentē.quia habet longitudinē lati. & ꝓfun. ſcd̓m quāin ea diuerſi ſpūs creati ſituent̉ intelligibilit̓. ſicuteſt de loco corꝑali. ſed habꝫ ambitū virtutis ī oꝑatōne. intra que poſſūt curre̓ diuerſe aīme & angeli qui dicūtur extra mitti reſpectu celi empirrei.Porro aīa quādo a corꝑe ſeꝑat̉ localiter mouet̉.dicit̉ tamē locū moueri. quia tranſit locūeodē modo quo corpus. ita ſcꝫ vt ꝑs cōmētiat̉ ꝑti ſpūalis ſubſtātia ꝑtem habeat ſe mētientēti corꝑali. Dicit̉ etiā moueri tp̄uſ. qͥa ē ī vnoloco. et iam in alio. motꝰ tamē eiꝰ eſt ſubitꝰ & ſil̓totus. Eſt aūt in ſingulis ꝑtibus corꝑis tota quan ad totalitatē eēntie .i. ꝑfecta in. tamē tota.i. ſcd̓m om̄eꝫ ſui potentiā vel virtutē vel oꝑatōeꝫmultitudo vero potentiaꝝ infert maioritatē. inaīma. ſed multiplicitatē. Tanta ē igit̉ in ſui corꝑisvna ꝑte vel in duabꝰ quāta in om̄ibus. ſed tammultiplex eſt ergo ꝓprie quāta quātitate ſedtute. & hec quātitas peneo aꝑatōem attendit̉. Prima aūt eius oꝑatō eſt viuificare. alia vero fiūt mediante illa. Aliter aūt p̄t dici quāta .ſ. quātum adcertū nature ſue terminū. vel modū quē habꝫ om̄iſcreatura quia ſolus deꝰ eſt īmenſus. XXXVI De vnione anime ad corpus.E vnic̄e aīme ad corpus. vide aīma p̄tcōſiderari vel vt ē ſubſtātia. & ſic ꝓpriedicit̉ ſpūs & ē in corꝑe coexiſtentia informatōeꝫ. vel vt ē forma & ſic dicit̉ aīma. q.aīans & ꝑficiens corpꝰ. ſcd̓m hoc eſt in co vt ꝑfectō in ſuo ꝑfectibili. ſicut forma in materia. Vndedeſtructo corꝑe deſtruit̉ aīma inquātū formātamē inqͣntū eſt ſub̓a. .i. ſpūs. aūt dicit augꝰ.aīam eſſe in corꝑe vt formā in materia. eſt intelligendū ſcd̓m omēꝫ modū. quia ſcꝫ aīma ſeꝑat̉ acorꝑe ſcd̓m qd̓ eſt ſub̓a. forma vero ſcd̓m rem nullo ſeꝑatur a materia. Itaqꝫ eſt aīa vnita corpori per modū cōtinuatōis. quia ꝯtinuatō terminūhabet. ſcd̓m quē res alteri cōiungit̉. nec eſt totuꝫid quo cōtinuat̉. aīa aūt eſt totū corpꝰ abſqꝫtermino & ſitu. Vnde dicit augꝰ. eſt in corpore ſicut vinū in vtre. ſed tota toti corꝑi cōiūctaeſt. Eadē ratōe nec modū cōtiguitatis. Sꝫ necmodū mixtōnis. quia in mixtōe oportet ꝑtiū diuiſionē. & quia p̄t qd̓cunqꝫ qͣntocūqꝫ miſceri.aīma vero qͣntocunqꝫ cōiungit̉ corꝑi. ſil̓iter necmodū imp̄ſſionis. imp̄ſſū ſubſiſtit ſine eo cuifit imp̄ſſio. ſicut patꝫ in forma imp̄ſſa ſtatue vel ſigillo. ſed modū agglutinatōis. quādo em̄ egreditur vel excidit̉ ſeme ab hoīe in generatōe pueri.daꝫ ſpūs qui dicit̉ edificator vel artifex ſimul egreditur qui diſpoſitōes acqͥrit in corꝑe pͥuſꝙͣ aīma infundat̉. & quaſi ad recipiēdā corpꝰ habilitat vl̓coaptat. ſicqꝫ iſta duo in vnū agglutināt. Sūt em̄vnū vt cōtinuū vel īdiuiſibile. ſed vnū ratōne. quia eadē ſit ratō vtriuſqꝫ. ſed quia faciūt vnū.cuiꝰ eſt vna ratō ſcꝫ hoīem. Eſt aūt triplex vnitasin corꝑibus. Prima ē que ſurgit ex duplici depēdētia .ſ. materie ad formā & ecōuerſo. Et talis eſt ineis que ſunt ingenerabilia & īcorruptibilia. vt corpora celeſtia. hec eſt maior vnitas in corꝑibus .ſ.nec materiā ſeꝑari ſinit a forma nec ecōnu̓ſo. Scd̓aque ſurgit ex vnico reſpectu vel depēdentia .ſ. forme ad materiā. & ecōnerſo. talis eſt in omnibꝰcorruptibilibꝰ. et hec eſt mīor ſcꝫ que materiā ſeꝑiri ſinit a forma. & ecōuerſo. vt quando ex ignefit aer. perit forma ignis. & manet materia trāuēsin aliā formā. Tercia qua aliqua duo ita cōiunguntur vt vtrūqꝫ ſeꝑabile ſit. & hec eſt mīma. talis eſtinter aīam & corpꝰ. Verūtamē miro homohabeat in ſe cōtinuare ſuꝑiora & inferiora. Hāc triplicē vnitatē habet in ſe ſcd̓m diuerſa. Prima ē em̄in aīma ſcd̓m ſe conſiderata. Secūda in corpore.Tercia in toto homīe. Notandū aūt quaſdā diſpoſitōes habet aīa in ſe tm̄. vt intellige & contēplari. Quaſdā habet corpꝰ ſimiliter a ſe tm̄ vtplexionē & cōpoſitōem. & ſolutōem cōtinuitatis.Quaſdā vero diſpoſitōes habet aīa ex hoc qd̓ ē habens corpꝰ. vt ſunt cōcupiſcentia & iracundia &imaginatō. que ſunt etiā in aīa ſeꝑata cōpoſitōeꝫad corpus. Quaſdā vero habet corpus īquantū eſthabens aīam ſicut ſomnꝰ & vigilia. egritudo et ſanitas. quaſdā vero habet homo ratōne coniūcti excorpore et aīma. ſicut edificare et artificia ꝑficere.XXXVII Epilogus de viribus anime.Na eſt igit̉ aīma in hoīe. cuius potentieſunt tres .ſ. vegetabilis. ſenſibilis. ratōnalis in vna ſubſtātia fundate. Videtur ariſtoteles velle corpus homīs in vtero mr̄ispriꝰ vegetet̉ ꝙͣ ſentiat. et prius etiaꝫ in eodē ſit ſēſus ꝙͣ ītellectꝰ. tamē oportet ibi ſint tres aīevel in corporee ſubſtantie. ſed vna que priꝰ habuitvim vegetandi. poſtmodū accepit vim aīandi velſenſificandi et tandē vim ītelligēdi. Prima eſt quaſi materialis diſpoſitō ad ſcd̓am recipiendam. et ſecūdā ad terciaꝫ. que ē vltima ꝑfectio ſiue completio. vnde et ſola dicitur aīa. Ideoqꝫ etiaꝫ licet vid̓atur puer aīmal anteꝙͣ homo. quia corpus habetet aīam ſenſibilē anteꝙͣ rationalē. non ob hoc ſequitur ſit aſinus. vel capra. vel aliquod alioꝝ ab homīe. quia nōdum eſt aīmal ꝑfectuꝫ. illud em̄ quodhabec materiale eſt ab vltimo completiuū .i. ab ītellectu qui eſt ꝑfectio corporis. Eſt em̄ completiſſima oīm virtutū que ſunt in corꝑibus. et eſt in corpore mediante ſenſibili. que tamē non eſt mediumper moduꝫ materialis diſpoſitionis ex toto. quiaexercet operationes ſuas in corpore. nec eſt mediūrationalis vel intellectiue ad hoc vt ſit ſed ad hocvt ſit in homine. vnde illa deſtructa deſtruitur etiſta non in ſe ſed in homīe. id eſt. ad hoc vt non ſit