Explanatio ſancti Thome

Temporibus ſuis. id eſt tempore cōgruo quo homo eſſet cōuictus de ſuperbia per quā peccauerat. Et ſic prīomedicus cōuincit egrotū vt eū cōgruentius ſanet. Homo em̄ ſuperbiebat de ſciētia: ſed cōuictus eſt de ignorātia ante tempus legis vbi peccauit in ydolatria ⁊ vitijscontra naturā. Item de virtutibus ⁊ de his cōuictus eſttempore legis. Gal̓. 4. At vbi venit plenitudo temꝑismiſit deus filiū ſuū ⁊c̄. Item ſecūdo ex modo: qꝛ per publicā predicationē. Marci vlti. Euntes in mundū vniuerſum predicate euangeliū omni creature ⁊c. Unde dicit. In predicatiōe. 1ͤ. corint. 9. Diſpenſatio credita eſtmihi. Item tertio ex actore. Vnde dicit. Secundū preceptū ⁊c̄. Math. 1. Ipſe em̄ ſaluū faciet populū ſuū a peccatis eoꝝ. Actu. 9º. Vas electiōis eſt mihi iſte vt portetnomen meū ⁊c. ¶ Perſona ſalutata ponit̉ cū dicit. Tyro quē deſcribit tripliciter. Primo ex noīe. Secūdo exdilectiōe. Tertio ex filiatōe. Filius ergo eſt per dilectionē ⁊ fidem que debet eſſe cōmunis vt idip̄m dicant omnes. Et ideo dicit. Cōmunē que etiā dicit̉ catholica. ideſt vniuerſalis. Vnde dicit̉ Epheẜ. 4. Una fides vnusdn̄s ⁊c. ¶ Bona vero optata ſunt gratia ⁊ pax. hec ſepeconiūgit quia oīm ſpiritualiū donoꝝ principiū eſt gratia⁊ pax finis. p̄s. Qui poſuit fines tuos pace ⁊c. a deo ⁊c.Lectio ſecunda.Uius rei gratia reliqui te crete vthea que deſunt corrigas. ⁊ cōſtituasper ciuitates p̄ſbyteros ſicut ⁊ egodiſpoſui ſi qͥs ſine crimine eſt vnius vxorisvir: filios habēs fideles: non in accuſationeluxurie: aut non ſubditos. Oportet em̄ epiſcopū ſine crimīe eſſe ſicut dei diſpenſatorēnon ſuperbum. non iracundū. non vinolentum. non percuſſorem. non turpis lucri cupidum: ſed hoſpitalē. benignū. ſobrium. iuſtum. ſanctum. continentē.Accedit ad narrationē. Et ſicut dictū eſt intendit munire eccleſiā contra hereticos. Et primo monet tytū ꝙ alios inſtruat ad reſiſtendū hereticis. Secūdo docet quomodo ip̄e eis reſiſtat ibi. Tu autē loquere ⁊c. capit. 2º.Item primo monet vt inſtituat epiſcopos qui hereticisreſiſtāt. Secūdo oſtendit neceſſitatē huius cōmiſſionisibi. Sunt em̄ multi ⁊c. Item primo ponit cōmiſſionē tyto factā de inſtituēdo epiſcopo. Secūdo oſtendit qualesdebēt eſſe epiſcopi ibi. Si quis ſine crimine ⁊c̄. Tertiomanifeſtat que dixit ibi. Oportet em̄ ⁊c. quia ergo apoſtolus habuit vniuerſalē commiſſionē eccleſie gentiū ⁊non poterat ſolus per ſe om̄ia exequi Ideo dicit. Huiusrei gratia reliqui te in creta ſcꝫ inſula vt loco apoſtoli eccleſie cretenſi officiū paſtorale gerat. Prouerb̓. 18. Frater qui iuuat̉ a fratre quaſi ciuitas firma ⁊c̄. Sed ꝙ dicit. Vt corrigas ⁊c. videtur ꝙ deberet dicere ſuppleas.Reſpondeo. Dicendū eſt ꝙ glo. ſic ſupplet vt om̄ia queſunt in malis corrigas ⁊ que deſunt in bonis addas. 1ᵉ.theẜ. 3º. Impleamus ea que deſunt fidei veſtre. Uel dicendū eſt ꝙ eſt quoddā peccatū omiſſionis: ⁊ quoddamtranſgreſſionis. ⁊ vtrūqꝫ indiget correctiōe. In ſanctisautē ⁊ perfectis ſicut tytus fuit: nō abundauerūt tranſgreſſiones. Et ideo nō dicit tranſgreſſiōes corrigas: ſedque deſunt. id eſt omiſſiones. Vt cōſtituas preſbyterosid eſt epiſcopos. Vnde inferius dicit. Oportet epiſcopū⁊c. Et vtit̉ indifferenter nomīe epiſcopoꝝ ⁊ preſbyterorū. Unde ſumpſit occaſionē hereticus qui ambiuit epiſcoꝑatū quē quia nō poterat adipiſci diuiſit ſe ab alijs:

⁊ multa falſa docuit. Inter que dixit ꝙ epiſcopi in nullo differūt a ſacerdotibus qd̓ eſt contra dyoniſiū in librode eccleſiaſtica hierarchia. Vtit̉ ergo apoſtolus eodē nomine in vtroqꝫ per idemptitatē rei: quia preſbyter dicit̉ſenior. ¶ Item quia pertinet ad ſuperiores epiſcopū cōſtituere licet eū canonici eligant. Et dicit cōſtituas nonin villis ſed per ciuitates Sicut em̄ in republica regesſunt tantū in ciuitatibus: ſic in ſpirituali regimīe epiſcopi. 1ᵉ. petri. 2º. Regale ſacerdotiū. ¶ Item debēt ſeniores eſſe. Eccl̓. 10. Ue tibi terra cuiꝰ rex eſt puer ⁊c. Iteꝫſenes nō ſolū etate ſed ⁊ moribus Nume. 11. Congregamihi ſeptuaginta viros de ſenioribꝰ iſrael quos tu noſtiꝙ ſenes ſint populi ac magiſtri ⁊c. ¶ Item ſcd̓m formāeccleſie. Vnde dicit. Sicut ego diſpoſui tibi. Prouer.3º. Fili mi ne effluāt hec ab oculis tuis ⁊c. ¶ Deinde cūdicit. Si quis ſine crimine ⁊c. deſcribit eos tripliciter.ſcꝫ quantū ad ſeip̄os. quantū ex parte vxoris: ⁊ ex partefilioꝝ. De primo dicit̉. Sine crimine. Sed qͥs talis erit1ᵉ. Iohā. 1º. Si dixerimus: quia peccatū non habemusip̄i nos ſeducimus. Dicendū eſt ꝙ aliud eſt crimē aliudeſt peccatū Peccatū dicit̉ quodcūqꝫ ſiue magnū ſiue paruū ſiue occultū. Crimen autē magnū ⁊ infame. p̄s. Dn̄equis habitabit in tabernaculo tuo? ⁊c. Et poſt ea ſubditQui ingredit̉ ſine macula ⁊cͣ. Non ꝙ qͥ mortaliter peccat poſt baptiſmū non poſſit eligi ſed ꝙ nō ſit infamis.¶ Quo ad ſecundū dicit. Vnius vxoris virū quod oriētales ſic exponūt. id eſt ꝙ nō habeat ſimul duas vxoresſicut quorūdam eſt cōſuetudo. Sed ſcd̓m hoc non eſſetneceſſariū ꝙ apoſtolus hoc diceret: quia ſcd̓m leges romanas quibus apl̓s ſcribebat etiā ante fidem nō licebatſimul habere plures vxores. Item. 1º. tymoth. 5. Dicitde vidua que fuit vnius viri vxor: ⁊ tamen nunꝙͣ licuitꝙ vna plures viros ſimul poſſet habere. Et hoc modovult iſtud etiā de vidua. ſcilicet ꝙ nō habuerit niſi vnūvirū. Sed hieronymus dicit oportere ꝙ vnā tantū vxorem poſt baptiſmū habuerit ⁊ ꝙ nō eſt vis ſi ante baptiſmū alias habuiſſet. Sed auguſti. ⁊ ambro. dicūt ꝙ perbaptiſmū delent̉ omnia crimina ſed ꝙ per baptiſmū matrimoniū non delet̉. ergo ſcd̓m hos dicendū eſt ⁊ rectiusꝙ vnā tantū et non plures: licet habuiſſe ante vel poſt.Scd̓m quoſdā autē ratio huius eſt: quia ſignū eſſet incōtinentie ſi plures habuiſſet. Sed hoc nō eſt veꝝ: quia nihil repugnaret ſi plures habuiſſet meretrices: que ſuntmagis incōtinentes. Sed eſt alia ratio altior ſignificatoſcꝫ quia ip̄e eſt diſpenſator ſacramentoꝝ. ⁊ ideo nullusdefectus ſacramentoꝝ debet eſſe in eo. ſed ſacramentuꝫmatrimonij eſt fignificatiuū cōiunctiōis xp̄i ⁊ eccleſie. ergo vt ſignū reſpondeat ſignato ſicut xp̄s eſt vnus ⁊ eccleſia vna ſic ⁊ hic quidē deficeret ſi ep̄us plures vxores habuiſſet. In veteri autē lege patriarche ſignificabāt coniunctionē hanc nō vt coniūctaꝫ xp̄o ſed coniūgendā: ſedeccleſia erat futura ex multis Et ideo tūc nō vna ſed plures habebant. Et ideo multitudo vxoꝝ ip̄oꝝ hoc ſignificabat. ¶ Quantū autē ad tertiū ſcꝫ ex parte filioꝝ ſubiūgit dicēs: Filios habens fideles nō in accuſatione ⁊c.Epūs em̄ ꝯſtituit̉ vt ſuperintendat ⁊ qui ꝯſtituit̉ ad aliquid debet eſſe exercitatus in illo. al̓s nō prudēter inſtiluerēt̉. Preſumit aūt eſſe bene exercitatꝰ: ſi bene aliosrexit. Epiſcopus autē conſtituit̉ ad tria. Primo vt fidēdoceat. Mat. vlti. Docete om̄es gentes ⁊c. Et ideo dicit. Fideles. Secūdo requirit̉ ꝙ populū inſtruat ad virtutes. Eccl̓. 7. Filij tibi ſunt erudi illos. Peccata autēlaſciuie magis abſtrahūt a virtute. Eccl̓. 20º. Laſciuus⁊ imprudens nō ſeruabūt tempus. Et ideo dicit. Nō inaccuſatiōe luxurie. 1. Regū. 3. Hely condemnat̉ quia filios de hoc non correxit. Tertio oportet ꝙ pertinaces