Explanatio ſancti Thome

catur ſine meritis precedentibus dici poteſt creatus qͣſiex nihilo factus. Hec aūt actio ſcilicet creatio iuſticie fitvirtute chriſti ſpiritūſanctū dantis. Propter quod ſubdit. In chriſto ieſu id eſt per chriſtum ieſum. Gal̓. vltīo.In xp̄o em̄ ieſu neqꝫ circūciſio aliquid valet neqꝫ preputium: ſed noua creatura. psͣ. Emitte ſpiritū tuū ⁊ creabūtur. ¶ Ulterius non ſolū datur nobis habitus virtutis⁊ gratie: ſed interius per ſpiritū renouamur ad bn̄ operandū. Vnde ſubdit. In operibꝰ bonis. quia ſcilicꝫ ipſabona opera ſunt nobis a deo Eſa. 36. Omnia em̄ operanoſtra operatus es in nobis Et quia quos predeſtinauithos ⁊ vocauit ſcilicet per gratiā vt dicit̉ Ro. 8. ideo ſubdit de predeſtinatione dicens: Que ſcilicet bona operapreparauit deus. Nihil em̄ aliud eſt predeſtinatio ꝙͣ p̄paratio beneficioꝝ dei inter que beneficia computant̉ etipſa bona opera noſtra. Dicitur autē deus nobis p̄parare inꝙͣtum diſpoſuit ſe nobis datuꝝ. psͣ. Paraſti cibumilloꝝ ⁊c. ¶ Sed ne aliquis intelligeret bona opera ſic eſſe nobis preparata a deo: vt nihil ad illa per libeꝝ arbitrium cooperaremur. ideo ſubdit. Vt in illis ambulemꝰQuaſi dicat. Sic nobis ea preparauit vt ea noſipſi nob̓per liberum arbitriū impleremus. Dei enim adiutoresſumus vt dicitur .1. coꝝ. 3. Propter quod dicebat de ſeipſo apl̓us 1. coꝝ. 15. Gratia eius in me vacua non fuit:ſed abundantius omnibus laboraui. non ego autē ſꝫ gratia dei mecū. ¶ Signāter autē dicit Ambulemꝰ. vt deſignet boni operis profectum ẜm illud. Ioh̓. 12. Ambulate dum lucem habetis infra. 5. Vt filij lucis ambulateLectio quarta.Ropter qd̓ memores eſtote ꝙ aliqn̄pvos qui gentes eratis in carne qͥ diIcebamini prepuciū ab eo que dicitur circūciſio in carne manifeſta: qui eratisillo in tēpore ſine xp̄o alienati a cōuerſatione iſrael ⁊ hoſpites teſtamentoruꝫ ꝓmiſſionis ſpem nō habentes ⁊ ſine deo in hoc mūdo. Nunc autem in chriſto ieſu vos qui aliquādo eratꝭ lōge facti eſtꝭ ꝓpe ī ſāguīe xp̄i.Proſecuto beneficio dei gentilibus exhibito ꝙͣtum adliberationē a peccato: hic recitat apl̓us beneficiū eis exhibitū in liberatione a ſtatu gētilitatis. Circa quod duofacit. Primo cōmemorat conditionem ſtatus preteriti.Secundo recitat beneficia eis exhibita in ſtatu preſentiibi. Nunc aūt in xp̄o ieſu ⁊c. Circa primū duo facit. Primo cōmemorationis ſtatus preteriti ponit exhortationē.Secundo ipſemet ſtatus p̄teriti declarat conditionē ibiQuia aliquando ⁊c. Dicit ergo. Propter quod vt ſcilicet aduertere poſſitꝭ ꝙ omnia ſint nobis data ex dei gratia memores eſtote. Deut̓. 9. Memento ⁊ ne obliuiſcaris quomodo ad iracundiā ꝓuocaueris dominū deū tuū⁊cͣ. Deut̓. 16. Memineris diei egreſſiōis tue de egyptoomnibus diebus vite tue. Secundo cū dicit. Quia aliquando. Cōmemorat p̄teriti ſtatus conditionē. ⁊ primoquantū ad mala que habebāt. Secūdo quantū ad bonaquibus priuabantur ibi. Qui eratis illo tēpore ⁊c. Circa primū ponit tria mala. Primo gētilitatis crimē quoidolis ſeruiebant. cum dicit. Quia aliquando vos gentes eratis .1. coꝝ. 12. Scitis quoniā cū gentes eſſetis adſimulachra muta ꝓut ducebamini euntes. Quidā verolibri habent. Vos qui gentes eratis. ⁊ tunc pendet conſtructio vſqꝫ ibi. Nunc aūt in xp̄o ieſu ⁊c. ¶ Secundo recitat eoꝝ carnalem conuerſationē cū dicit. In carne id ēcarnaliter viuentes Ro. 8. Qui autē in carne ſunt deo

placere non poſſunt. ¶ Tertio recitat contemptus eorūvilipenſionē qua a iudeis vilipendebantur. Unde dicit.Qui dicebam ini prepuciū id eſt incircūciſio ab ea ſcilicꝫcircūciſione que dicitur circūciſio manifeſta in carne id ēa iudeis tali circūciſione circumciſis. Et dicit manufacta. ad differentiā circūciſionis ſpiritualis: de qua dicit̉Col̓. 2. In quo circūciſi eſtis circumciſione non manufacta in expoliatione corporis carnis: ſed circūciſione xp̄i.Et ſequitur parum poſt. Aos cū mortui eſſetis in delictꝭ⁊ prepucio carnis veſtre conuiuificauit cū illo cōdonansvobis omnia ⁊c. ¶ Deinde cum dic̄ Qui eratis illo ī tēpore ⁊c. Cōmemorat bona quibus priuabantur. ⁊ pͥmoparticipatione ſacramentorum. Secundo dei cognitiōeibi. Et ſine deo in hoc mundo. Circa primum ponit triaſacramenta quorum ꝑticipatione priuabantur. Primochriſti dignitate. Vnde dicit. Qui eratis illo tēpore ſine chriſto. id eſt ſine promiſſione chriſti: que facta eſt iudeis. Iere. 23. Suſcitabo dauid germē iuſtū ⁊c. Zach̓.9. Exulta ſatis filia ſyon: iubila filia hieruſaleꝫ. ecce rextuus venit tibi iuſtus ⁊ ſaluator. ¶ Secundo tangit ſocietatē ſanctoꝝ qua priuabantur quādiu in gētilitate ꝑmanebant cū dic̄. Aliēati a cōuerſatione iſrael. quia ſcilicet iudeis cū gentilibꝰ nō erat licitū conuerſari. Deut̓.7. Non inibis cum eis fedus: non miſereberis eoꝝ: neqꝫ ſociabis cū eis coniugia ⁊c. Ioh̓. 4. Non em̄ contuntur iudei ſamuritanis. ¶ Et quantum ad illos qui in iuhaiſmo recipiebantur contēptibiliter cum fiebant ꝓſelitiUnde ſubditur. Et hoſpites teſtamentoꝝ. Quaſi dicatHuiuſmodi proſeliti quando conuertebātur ad iudeos⁊ fiebant proſeliti. non ſicut ciues ſed ſicut hoſpites recipiebantur ad ꝑcipiendum teſtamenta dei. Dicit autē teſtamentoꝝ. quia iudeis vetus teſtamentū erat exhibitū⁊ nouum erat ꝓmiſſum. quia vt dicitur Ecc̄. 44. Teſtamētum ſuū confirmauit ſuper caput iacob. Quod poteſt intelligi de veteri teſtamento. Promiſerat em̄ deusdare aliud teſtamentū Baruch. 2º. Statuā illis teſtamētum alteꝝ ſempiternū. Hoc autē reddidit illis quoꝝ adoptio eſt filioꝝ dei ⁊ gloria ⁊ teſtamentū. vt dicit̉ Ro. 9.¶ Ponit etiā aliud beneficiū quo priuabant̉. ſcilicꝫ ſpeꝫfuturoꝝ bonoꝝ cū dicit. Promiſſionis ſpem non habentes. qꝛ vt d̓r Gal̓. 3. Abrae dicte ſunt ꝓmiſſiones ⁊ ſemīeius. ¶ Ulterius ponit ſummā dānificationē qua damnificabantur. ſcilicet dei cognitionem ibi. Et ſine deo inhoc mundo id eſt ſine cognitione dei. psͣ. Notꝰ in iudeadeus. non autē notus gentibus vt dicit̉ .i. theẜ. 4. Nōin paſſione deſiderij ſicut ⁊ gentes que ignorant deū qd̓tamen intelligitur de cognitione que eſt per fidem. Naꝫde cognitione natutali dicitur. Ro. 1. Qui cum cognouiſſent deum: non ſicut deum glorificauerunt ⁊c. ¶ Cōſequenter cū dicit: Nunc autē in xp̄o ⁊c̄. Cōmemorat beneficia eis exhibita in ſtatu conuerſionis per xp̄m. Circaquod duo facit. quia primo oſtendit quomodo facti ſuntparticipes bonoꝝ quibus ante priuabant̉. Secūdo oſtēdit ꝙ ad illa bona non ſicut hoſpites: ſed ſicut ciues recipiuntur ibi. Ergo non eſtis hoſpites ⁊c. Prima iterumin duas. quia primo cōmemorat huiuſmodi beneficia ingenerali Secundo in ſpeciali ibi. Ipſe em̄ eſt pax noſtra⁊c. Dicit ergo primo. dixi ꝙ in illo tēpore eratꝭ ſine xp̄oalienati a conuerſatione iſrael. Nūc autē id ē poſtꝙͣ conuerſi eſtis ad xp̄m. vos qui eſtꝭ in chriſto. id eſt qui ei adheretis per fidem ⁊ charitatē. 1. Ioh̓. 4. Qui manet incharitate in deo manet: ⁊ deus in eo. Gal̓. vltio. In xp̄oenim ieſu neqꝫ circūciſio aliquid valet: neqꝫ prepucium.ſed noua creatura. Vos inꝙͣ qui aliquando eratis loge.id eſt elongati a deo. non loco ſed merito. psͣ. Longe apeccatoribus ſalus. ⁊ a conuerſatione ſanctorū ⁊ partici