Explanatio ſancti Thome

beſco apud alios pro vobis. Nam ſicut Eccl̓. 22. diciturConfuſio ē patris de filio indiſicplinato. Nā cū filius ſitres patris ⁊ diſcipulus inquātū hmōi res: magiſter gaudet de bono qd̓ videt in eo relucere quaſi de bono ꝓprio⁊ gl̓iat̉ ⁊ ecōuerſo de malo dolet ⁊ confundit̉. Un̄ qꝛ iſtimutati erāt de bono in malū. apl̓s ꝯfundebat̉ inde.Lectio ſexta.Icite mihi qui ſub lege vultis eſſed Alegem nō legiſtis. Scriptū eſt enimqm̄ abraam duos filios habuit vnūde ancilla: ⁊ vnum de libera. Sed qui de ancilla ſcd̓m carnem natus eſt: qui aūt de libera per repromiſſionem. Que ſunt per allegoriam dicta.Supra apl̓s ꝓbauit dignitatē ſtatus ꝑ cōſuetudinē humanā: hic aūt ꝓbat eā auctoritate ſcripture. Et pͥmo ꝓponit factū. Secūdo exponit myſteriuꝫ ibi. Que ſunt ꝑallegoriā dicta ⁊c. Tertio cōcludit ꝓpoſitum ibi. Itaqꝫfratres mei nō ſumꝰ ⁊c̄. Circa primū duo facit. Prīo excitat ad attentionē. Scd̓o ꝓponit ſuā intentionem. ibi.Scriptū ē em̄. ⁊c. Dicit ergo. Dicite mihi ⁊c. Quaſi dicat. Si vos eſtis ſapientes attendite ad ea q̄ obijcio: etſi nō poteſtis cōtradicere cedatis. Iob. 6. Reſpōdete obſecro abſqꝫ cōtentione ⁊c. Facio vobis aūt hanc obiectionē. Aut legiſtis legē aut nō legiſtis. Sꝫ ſi legiſtis ſciredebetis ea que in ea ſcripta ſunt: ſed ipſa ꝓbat ſe dimittendā: ſi aūt nō legiſtis nō debetis recipere qd̓ neſcitis.Prouer. 4. Palpebre tue p̄cedant greſſus tuos. ¶ Dicit aūt ſub lege .i. ſub onere legis. Nā ſubire aliqd̓ leuenō ē vis: ſed ſubire graue onus ſicut ē onus legꝭ magneſtulticie ſignū eē videt̉. Act̉. 15. Hoc ē onus qd̓ neqꝫ patres noſtri neqꝫ nos portare potuimꝰ ⁊c. Qd̓ ē intelligēdum de illis qͥ voluūt carnaliter eē ſub lege. ¶ Cōſequēter cū dicit. Scriptū ē em̄ ⁊c. Proponit ſuā intentioneꝫdicēs. Ideo quero an legiſtis legē qꝛ in ip̄a continent̉ q̄dam q̄ manifeſte dicunt legē non eē tenendā: ⁊ ſpēaliterapl̓s facit mentionē de duobꝰ filijs abrae. Et primo ponit vnū in quo cōueniūt. ſcd̓o duo in quibꝰ differūt. Cōueniūt quidē in vno pr̄e. Un̄ dicit. Scriptū ē: qm̄ abraāduos filios habuit. Habuit etiā alios ꝙͣ iſtos duos filios: qꝛ poſt mortē ſare alios genuit de cethura: vt diciturGen̄. 25. de quibus mētione nō fecit apl̓s. qꝛ nō ꝑtinētad hanc ſignificationē. Poſſunt tamen ꝑ iſtos duos ſcꝫfiliū ancille ⁊ filiū libere duo populi .ſ. iudeoꝝ ⁊ gentiuꝫdeſignari: ꝑ alios vero filios cethure ſciſmatici ⁊ heretici. Qui quidē duo populi cōueniūt in vno pr̄e: qꝛ iudeiſunt filij abraam ẜm carnē: gentiles vero ẜm imitationēfidei. Vel ſunt filij abraam .i. dei qͥ ē pater omniū. Malach̓. 2. Nōne deꝰ pater oīm ⁊c. Ro. 3. An iudeoꝝ tm̄.Differūt aūt in duobꝰ .ſ. in ꝯditione mr̄is: qꝛ vnꝰ eſt deancilla. vt d̓r Gen̄. 21. nec tn̄ peccauit abraam ad eā accedens: qꝛ acceſſit ad eā cōiugis affectu ⁊ ordinatiōe dīna.Alius autem eſt de libera ſcꝫ yſaac quem genuit ei ſaravxor ſua. Gen̄. 18. Ueniam ad te tempore iſto vita comite ⁊ ſara vxor tua. ⁊c. Iteꝫ differūt in modo generatiōisqꝛ qui de ancilla .ſ. yſmael ẜm carnē natus ē: qui autē delibera .ſ. yſaac ꝑ repromiſſionē. Sed vitandus ē hic duplex falſus intellectꝰ Unus ne intelligatur ꝑ hoc ꝙ dicit ẜm carnem natus ē vt accipiat̉ hic caro pro actu peccati. ẜm illud. Ro. 8. Si ẜm carnē vixeritis moriemini⁊c. 2. Coꝝ. 10. In carne enī ambulantes nō ẜm carnemmilitamus. quaſi abraam peccante natus ſit yſmael Alius intellectus vt per hoc ꝙ dicitur. Per repromiſſionē

credatur yſaac non ẜm carnem natus .i. ẜm carnale cōmixtionem: ſed per ſpiritū ſanctū. Eſt ergo dicendum ꝙẜm carnem id eſt ẜm naturam carnis natus eſt yſmael.Nam naturale eſt in hominibus ꝙ ex muliere iuuencula fecunda ſicut erat agar ⁊ ſene naſcatur filius. Et ꝙrepromiſſionem .i. ſupra naturā carnis natꝰ ē yſaac. Nōenī ad hoc ſe extendit natura carnis vt ex viro ſene ⁊ vetula ſterili ſicut fuit ſara filius naſcatur. Per iſmael ſignificat̉ populus iudeorum: qui ẜm carnem natꝰ ē. Peryſaac vero intelligitur populus gentiū qui natus ē ẜmrepromiſſionē qua ꝓmiſſum eſt abra ꝙ eſſet futurus pater multarum gentium. Gen̄. 22. In ſemine tuo benedicentur ⁊c. Myſterium autem exponit cū dicit. Que ſūtper allegoriam dicta. Et primo ponit modum myſterij.Secūdo exemplificat. ibi. Hec enim duo ſunt teſtamēta⁊c. Dicit ergo. Hec que ſunt ſcripta de duobus filijs ⁊c.ſunt ꝑ allegoriam dicta .i. ꝑ alium intellectum. Allegoria enim eſt tropus ſeu modus loquendi quo aliqͥd dicit⁊ aliud intelligitur. Vn de allegoria dicit̉ ab allos qd̓ eſtalienum ⁊ goge ductio quaſi in alienum intellectum ducens. Sed attendendū eſt ꝙ allegoria ſumit̉ aliquandopro quolibet myſtico intellectu Aliquādo ꝓ vno tm̄ exquatuor qui ſunt hiſtoricus allegoricus miſticus ⁊ anagogicus: qui ſūt quattuor ſenſus ſacre ſcripture. ⁊ tamēdifferunt quantū ad ſignificationē. Eſt em̄ duplex ſignificatio. Una ē ꝑ voces. Alia ē per res quas voces ſignificant. Et hoc ſpecialiter ē in ſacra ſcriptura ⁊ nō in alijs.Cum enim eius actor ſit deus in cuiꝰ poteſtate ē ꝙ nonſolum voces ad deſignandū accōmodet qd̓ etiam homofacere poteſt. ſed etiam res ip̄as Et ideo in alijs ſciētijsab hominibꝰ traditis qui nō poſſūt accōmodare ad ſignificandum niſi tantū verba: voces ſolū ſignificant. Sꝫhoc eſt ꝓprium in iſta ſcientia vt voces ⁊ ip̄e res ſignificate per eas aliquid ſignificent: ⁊ ideo hec ſcientia poteſthabere plures ſenſus. Nam illa ſignificatio qua vocesſignificant aliquid ꝑtinet ad ſenſum litteralem ſeu hiſtori cū. Illa vero ſignificatio qua res ſignificate ꝑ voces iterum res alias ſignificant pertinent ad ſenſum myſticumPer litteralem autē ſenſū pōt aliquid ſignificari dupliciter ſcꝫ ẜm ꝓprietatē locutionis ſicut cū dico hō ridet:vel ẜm ſil̓itudinē ſeu methaphorā: ſicut cū dico pratū ridet. Et vtroqꝫ modo vtimur in ſacra ſcriptura: ſicut cuꝫdicimꝰ quantū ad primum ꝙ ieſus aſcendit: ⁊ cum dicimus ꝙ ſedet a dextris dei quantum ad ſecūdū. Et iō ſubſenſu litterali includitur parabolicꝰ ſeu methaphoricusMyſticꝰ autē ſenſus ſeu ſpiritualis diuidit̉ in tres Primo nanqꝫ ſicut dicit apl̓s lex vetus ē figura noue legis.Et ideo ẜm ꝙ ea que ſunt veteris legis ſignificant ea q̄ſunt noue ē ſenſus allegoricꝰ. Item ẜm dionyſium in libro de celeſti hierarchia. Noua lex ē figura future gl̓ie.Et iō ẜm ꝙ ea que ſunt in noua lege ⁊ in xp̄o ſignificantea que ſunt in patria eſt ſenſus anagogicꝰ. Itē in noualege ea q̄ in capite ſūt geſta ſūt exēpla eoꝝ que nos facere debemꝰ: qꝛ quecunqꝫ ſcripta ſunt ad noſtrā doctrinaꝫſeripta ſunt Et iō ẜm ꝙ ea que in noua lege facta ſunt inxp̄o ⁊ in his que xp̄m ſignificant ſunt ſigna eoꝝ que nosfacere debemꝰ ē ſenſus moralis. Et oīm hoꝝ pꝫ exēplaPer hoc enī ꝙ dico fiat lux ad lr̄am de luce corꝑali ꝑtinet ad ſenſū litteralē. Si intelligat̉ fiat lux i. naſcat̉ xp̄sin eccl̓ia ꝑtinet ad ſenſū allegoricū. Si vero dicatur fiatlux .i. vt ꝑ xp̄m introducamur ad gl̓iam ꝑtinet ad ſenſuꝫanagogicū. Si autē dicat̉ flat lux .i. per chriſtum illuminemur in intellectu ⁊ inflammemur in affectu pertinetad ſenſum moralem.