Ad Romanos

matus in fide ⁊c. Circa primuꝫ duo facit. Primo proponit magnitudinem fidei abrahe dicens. qui .ſ. abraham īhanc ſpem credidit vt fieret pater multarum gentiuꝫ ſedcontra aliam ſpem. Circa quod conſiderādum eſt ꝙ ſpesimportat certam expectationem boni futuri. que quidemcertitudo eſt qn̄qꝫ ex cā humana ſiue naturali ſcd̓m illudpͥma. coꝝ. 9. Debet in ſpe qui arat arare. quandoqꝫ verocertitudo expectātis eſt ex cā diuina ſcd̓ꝫ illud. psͣ. In tedomine ſperaui ⁊c. Hoc ergo bonū ꝙ abraham fieret pater multaꝝ gentium certitudineꝫ habebat ex parte dei ꝓmittentis. Sed contrarium apparebat ex cā naturali ſiuehumana. Ideo dicit. Qui contra ſpem cāe naturalis velhumane credidit in ſpem diuine promiſſionis. Quam qͥdeꝫ. ſcd̓o ponit dicēs ſcd̓m qd̓ dictuꝫ eſt ei .ſ. gen̄. 22. Sicerit ſemen tuuꝫ ſicut ſtelle celi. ⁊ ſicut arena maris. Utrū.qꝫ aūt hoꝝ inducitur propter ſimilitudinem innumerabilis multitudinis. Nam ꝙͣtum ad ſtellas dicitur deut .1.Dominus deus veſter multiplicauit vos ⁊ eſtis hodie ſicut ſtelle celi. Quātum ad arenam dicitur. ꝝ. 4. Iuda ⁊iſrael innumerabiles ſicut arena maris ſunt. Poteſt tn̄ aliqua differentia inter vtrumqꝫ attendi vt ſtellis comꝑentur iuſti qui fuerūt ex ſemine abrahe. dan̄. 12. Qui ad iuſtitiam erudiunt plurimos quaſi ſtelle in perpetuas eternitates. Arene aūt comparantur peccatores qui a fluctibus mundi quaſi cuiuſdaꝫ maris opprimūtur. Ie. 5. Poſui arenā terminū maris. ¶ Deinde cū dicit ⁊ nō infirmatus eſt. oſtendit firmitatem abrahe quā pͥmo proponit dicens ⁊ nō infirmatus eſt. ſicut enim temperantia oſtenditur nō eſſe infirma que magnis concupiſcibilibus nō vīcitur. ita fides oſtenditur nō eſſe infirma ſed fortis que amagnis difficultatibꝰ nō ſuꝑatur. pͥma. pe. 5. Cui reſiſtite fortes in fide. ſcd̓o ibi. Nec conſiderauit ⁊c. ponit difficultates ex quibus oſtendit fides eius nō fuiſſe infirma.Et primo quidem ex parte ipſius abrahe cum dicit. Nonconſiderauit .ſ. ad diſcredendū ꝓmiſſionem corpus ſuuꝫemortuum .ſ. qꝛ iam mortificata erat in eo vis generatiuaꝓpter ſenectutem. Vnde dicit. Cum iam fere centuꝫ annorum eſſet. Abrahe enim centenario exiſtenti natus eſtIſaac. vt habetur gen̄. xxi. Per annum aūt ante fuerat ſibi filius ꝓmiſſus ſcd̓m illud gen̄. 18. Reuertens veniamad te tēpore illo: ⁊ erit ſare filius. Sed videtur ꝙ nō fuitcorpus eius emortuum ꝙͣtum ad vim generatiuā qꝛ etiaꝫpoſt mortem ſare duxit cethurā vxorem que genuit ei filios vt dicitur gen̄. xxv. Dicunt ergo quidā ꝙ mortua eratin eo vis generatiua ꝙͣtum ad hoc ꝙ ex muliere antiquageneraret nō ꝙͣtum ad hoc ꝙ generaret filium ex iuue cula. Solent en im ſenes ex iuuenculis mulieribus prolemgignere. nō aūt ex antiquis que ſunt minus apte ad cōcipiendum. Sed melius dicendū videtur ꝙ abrahe miraculoſe reſtituta erat vis generādi ⁊ ꝙͣtum ad ſarā ⁊ ꝙͣtuꝫad om̄s mulieres. ſcd̓o ponit difficultatem ex ꝑte vxoriscū dicit Et emortuā vuluā ſare .ſ. nō ꝯſiderauit vt diſcred̓ret. Dicit auūt emortuā ꝙͣtum ad actum generādi. tū ꝓpter ſterilitatem tum ꝓpter ſenectutē. Iā enim deſierantei fieri muliebria. vt dicitur gen̄. 18. Et iō Iſa. 51. vbi dicitur Attendite ad abrahā pr̄eꝫ vr̄m ⁊ ad ſaram que vospeperit. vt on̄deret vtriuſqꝫ mortificationē ⁊ frigiditateꝫpremiſit dicens. Attendite ad petram vnde exciſi eſtis ⁊ad cauernā laci de qua p̄ciſi eſtis. ¶ Deinde cū dicit in reꝓmiſſione etiā dei ⁊c. comendat fidem abrahe ꝙͣtum aditeratam ꝓmiſſionem de ſeminis exaltatione. Et primoponit fidei firmitateꝫ. ſcd̓o firmitatis cām ibi Dās gloriādeo. Dicit ergo primo in re ꝓmiſſione etiā dei .i. in iterata eiꝰ ꝓmiſſione vel de ſeminis multitudine quam ꝓmiſit. Primo quidē. gen̄. 15. dicēs Suſpice celū ⁊ numeraſtellas ſi potes. ⁊ infra. 17. Eris pater multaꝝ gētium et

iterum īfra. 2⁊. Multiplicabo ſemē tuū ſicut ſtellas celi.Ul̓ intelligendum eſt in repromiſſione dei .i. in iterata ꝓmiſſione de exaltatione ſeminis eius qꝛ cuꝫ dixiſſet multiplicabo ſemē tuū ſtatī ſubdit. Poſſidebit ſemē tuuꝫ portas īimicoꝝ tuoꝝ ⁊ bn̄dicētur ī ſemīe tuo oēs gētes tre.In hac qͥdē d̓i re ꝓmiſſione non heſitauit .i. nō dubitauitdiffidētia .ſ. ꝙ diffideret d̓ ꝟitate diuīe ꝓmiſſioīs. Iac.pͥmo. Qui heſitat ſil̓is ē fluctui marꝭ ⁊cͣ. ſꝫ ꝯfortatꝰ eſt fid̓id ē fortiter fidei adheſit pͥma pe. vltimo. Cui reſiſtite fortes in fide. ¶ Cōſequenter cum dicit. Dans gloriā deo.aſſignat rōneꝫ firmitatis fidei eius dicēs. Confortatus ēinꝙͣ fide dans gloriam deo inꝙͣtum .ſ. conſiderauit omnipotentiam eius. psͣ. Magna virtus eius ⁊c. Unde ⁊ hicſubditur. Pleniſſime ſciens qꝛ quecunqꝫ promiſit deuspotens eſt facere. ſap. 12. Subeſt enim tibi cum voluerispoſſe. Ex quo patet ꝙ quicūqꝫ nō eſt firmus in fide dei ꝙͣtum eſt in ſe diuine glorie derogat vel ꝙͣtum ad eius veritatem vel ꝙͣtum ad eius potentiam. ¶ Deinde cum dicit. Et reputatum eſt ei commendat fidem abrahe ꝙͣtumad eius effectum. Et primo ponit effectum quem in ipſohabuit dicens. Iō .ſ. quia abraham tam perfecte hoc ip̄ꝫcredidit reputatuꝫ eſt illi ad iuſticiam pͥmi mach. 2. Et reputatum eſt ei ad iuſticiam. ſcd̓o oſtendit effectum quemfides eius habet etiā ī alijs. Et circa hoc tria facit. Primo ponit ſimilitudinem effectus dicens. Nō aūt ſcriptuꝫeſt tm̄ ꝓpter ipſum quia reputatum eſt illi ad iuſtitiaꝫ vtſcilicet reputemus ꝙ ſoli abrahe fides ad iuſtitiam reputata ſit ſed ſcriptum eſt propter nos quibus reputabitur.ſcilicet fides ad iuſtitiam. infra. 15. Quecunqꝫ ſcripta ſūtad noſtram doctrinam ſcripta ſunt. Sic ergo ſcriptuꝫ eſtpropter eum vt ſit nobis in exemplum. ⁊ propter nos vtſit nobis in iuſtiſicationis ſpem. ſecūdo ibi. Credentibusin eum oſtendit ſimilitudinem fidei. Reputata eſt enimad iuſtitiam fides abrahe credenti ꝙ corpus ſuum emortuum ⁊ emortuam vuluā ſare poſſet viuificari ad filiorumprocreationem. Reputatibur ⁊ nobis credētibus in euꝫqui ſuſcitauit dominū noſtrū ieſum criſtum a mortuis. ⁊ īdeum patrem cui ipſe dicit in. psͣ. Tu aūt domine miſerere mei ⁊ reſuſcita me. Et quia eadem eſt virtus patris etfilij: ipſe etiā in propria virtute ſurrexit. Ꝙ aūt hec fidesiuſtificet habetur. infra. 10. Si cōfitearis in ore tuo dominuꝫ ieſum ⁊ in corde tuo credideris ꝙ deus illum ſuſcitauit a mortuis. ſaluus eris. tertio ibi. Qui traditus eſt ⁊cͣ.aſſignat cām quare fides reſurrectioīs xp̄i iuſtificet dicēsqui ſcilicet xp̄us traditus eſt ſcilicet in mortem a deo patre. infra. 8. Proprio filio ſuo nō pepercit deus ſed ꝓ nobis omnibus tradidit illū. Et a ſeipſo. ephe. 5. Tradiditſemetipſum pro nobis. Et a luda. Io. 19. Qui me tradidit tibi maius peccatuꝫ habet. Et a iudeis. Ma. xx. Tradent eum gentibus ad illudendum. Et reſurrexit propt̓iuſtitiam noſtram id eſt vt nos reſurgendo iuſtificaret infra. 6. Quomō xp̄s reſurrexit a mortuis per gloriam patris. ita ⁊ nos in nouitate vite ambulemꝰ. Et ꝙ ꝓpter delicta noſtra ſit traditus in mortem manifeſtum vr̄ ex hocꝙ ſua morte meruit nobis deletioneꝫ peccatorum: ſed reſurgendo nō meruit qꝛ in ſtatu reſurrectionis nō fuit viator ſed comprehenſor. Et ideo dicendum eſt ꝙ mors xp̄ifuit nobis ſalutaris nō ſolū per modum meriti ſed etiamper modū cuiuſdā efficientie. Cum em̄ humanitas xp̄i eſſet quodāmodo inſtrumentū diuinitatis eiꝰ. vt damaſce.dicit oēs paſſiōes ⁊ actōnes hūanitatis xp̄i fuerūt nob̓ ſalutifere vt pote ex ꝟtute diuītatis ꝓueniētes. Sed quiaeffectꝰ hꝫ aliqual̓r ſil̓itudinē cāe. mortē xp̄i quaʸ extinctaeſt ī eo mortal̓ vita dicit eſſe cāꝫ extīctiōis pctōꝝ nr̄oꝝ reſurrectionē aūt eiꝰ qͣ redijt ad nouā vitā gl̓e dic̄ eſſe cāmiuſtificationis nr̄e ꝑ quā redimus ad nouitatē iuſtitie.