Romanos21 A

et creature cognoſcibiliter poterit creator horum videri.Tertio oſtēdit quomodo ꝑ iſta cognoſcat̉ deus cū dicit.Intellecta cōſpiciunt. Intellectu enim cognoſci poteſtdeꝰ nō ſenſu vel ymaginatiōe: q̄ corporalia nō trāſcēdūt.deus autē ſpūs eſt vt Io. 4 dicit̉. Yſa. 52. Ecce intelliget ẜuus mēus. Quarto poteſt deſignari a quo ꝑ hūcmodū deus cognoſcat̉ cū dicitur. A creaturā mūdi. ꝑ qd̓vno modo poteſt ītelligi hō. Mar. vltīo Predicate euāgeliū omni creature vel ꝑꝑ excellentiā hoīs q̄ ordine nature minor eſt angelis ſed excellit inter inferiores creaturas. ſcd̓m illud. psͣ. 8. Minuiſti eum paulominus ab angelis. oīa ſubieciſti ſub pedibus eius oues et boues. ⁊cͣ.Uel qꝛ cōmunicat cū omni creatura. habꝫ enim eſſe cumlapidibꝰ. viuere cū arboribꝰ. ſentire cū animalibꝰ. intelligere cum angelis vt gregorius dicit. Alio mō poteſt intelligi de vniuerſali creatura. Nulla em̄ creatura ex proprijs naturalibꝰ poteſt dei eſſentiā in ſeip̄a videre. Un̄ ⁊de ſeraphin dicit̉ yſa. 6. ꝙ duabus alis velabant caputſed ſicut hō intelligit deū ꝑ creaturas viſibiles ita angelus ꝑ hoc ꝙ intelligit ꝓpriā eſſentiā. ¶ Poteſt aūt alit̓intelligi ꝑ creaturā mūdi nō ipſa res creata. ſed rerū creatio. ac ſi diceret̉ a creatione mūdi. ⁊ tūc poteſt dupl̓r ordinari. Uno modo ꝙ ītelligat ꝙ inuiſibilia dei ītelligūt̉ꝑ ea que facta ſunt a creatione mūdi. non ſolum ꝑ ea quefacta ſūt tēpore gratie. Alio mō ꝙ intelligat̉ ꝙ a creation mūdi hoīes inceperūt deū cognoſcere ꝑ ea que factaſunt. Iob. 26. Omnes hoīes vident eū. Glo. aūt dicit ꝙꝑ inuiſibilia dei intelligit̉ ꝑſona pr̄is ſcd̓m illud .1. thi.vltt̓o. Quē nullus hoīꝫ vidit. ⁊cͣ. Per ſempiternā ꝟtutē ꝑſona filij. ẜm illd̓ .1. cor. 1. Xp̄m dei ꝟtutē. Per diuinitatē ꝑſona ſpūs ſancti cui a ꝓpriat̉ bonitas. non ꝙ philoſophi ductu ratiōis potuerint ꝑuenire per ea que factaſunt in cognitiōeꝫ ꝑſonaꝝ qͣntū ad ꝓpria q̄ non ſignificāthabitudinē cauſe ad creaturas ſed ſcd̓m a ꝓpriata. Dicūtur tn̄ defeciſſe intellecto ſigno .i. in ſpū ſancto. qꝛ nō poſuerunt aliquid reſpōdere ſpūi ſancto. ſicut poſuerūt aliquid rn̄dere patri .ſ. ipſum pͥmū principiū. et aliqͥd reſpōdere filio ſcꝫ primā mentē creatam quā vocabant paternū ītellectū. vt Macrobiꝰ dicit ī libro ſuꝑ ſōniū ſcipiōis.¶ Lectio ſeptima.Ta vt ſint inexcuſabiles quia cūcognouiſſent deum: nō ſicut deūglorificauerūt aut gratias egerūtſed euanuerunt in cogitationibus ſuis: ⁊ obſcuratum eſt inſipiens cor eorum. Dicentesenim ſe ſapientes eſſe ſtulti facti ſūt. Et mutauerunt gloriaꝫ incorruptibilis dei in ſimilitudinē imaginis corruptibilis hōis: ⁊ volucrum et quadrupedum et ſerpentiū propter qd̓ tradidit illos deꝰ in deſideria cordiseorum: in īmūdiciam: vt cōtumelijs afficiātcorpora ſua in ſemetip̄is. Quia cōmutauerunt veritatē dei in mendacium: et coluerūtet ſeruierūt creature potius qͣꝫ creatori: quieſt benedictus in ſecula ſeculorum Amen.Poſtꝙͣ apoſtolus on̄dit veritatem dei fuiſſe a gentibuscognitā. hic oſtendit eos fuiſſe obnoxios culpe impietatꝭ⁊ iniuſticie. Et primo oſtēdit hoc qͣntū ad culpā impietatis. Scd̓o qͣntū ad culpā iniuſticie ibi. Et ſicut nō ꝓbauerunt deum. ⁊c̓. Poſſet aūt aliqͥs credere eos culpā impietatis excuſari ꝑꝑ ignorantiā ſicut apl̓us de ſe dicit infraj. thi. 1. Miſericordiā cōſequutus ſum qura ignorās fę-

ci. Primo ergo on̄dit gentiles nō eſſe excuſabiles. Secūdo ponit eoꝝ culpā ibi. Et mutauerūt gloriam. Circaprimum cōſiderādū eſt ꝙ tūc ignorātia culpā excuſat qn̄ſic ꝓcedit et cauſat culpa ꝙ non cauſat̉ a culpa ſicut cumaliquis adhibita diligētia debita. dum credit percuterehoſtē ꝑcutit patrē. Si vero ignorātia cauſaret̉ ex culpanon poteſt ſubſequētem culpā ignorātia excuſare. Undeſi quis ꝑ ebrietatē homīcidiū cōmittit nō excuſat̉ ex culpa qꝛ peccauit ſe inebriādo. Un̄ ſcd̓m philoſophū meret̉duplices mulctationes. Primo igit̉ ꝓponit qd̓ intenditdicēs. Ita qd̓ ē dei notū eſt eis vt ſint inexcuſabiles .i. vtꝑ ignorātiā excuſari nō poſſint. Iac. 4. Scienti bonumet nō operāti peccatū eſt illi. Infra ſcd̓o ꝑꝑ qd̓ inexcuſabilis es. Scd̓o ibi. Quia cū cognouiſſent ⁊cͣ. ꝓbat qd̓ dixerat. ⁊ primo on̄dit ꝙ pͥma eorum culpa ex ignorantianō ꝓceſſit. ſcd̓o ꝙ ex hac culpa eſt ignorantia ſubſecutaibi. Sed euanuerūt. Ꝙ autem pͥma eoꝝ culpa nō fueritex ignorantia oſtendit̉ ꝑ hoc ꝙ dei cognitionē habentesea nō ſunt vſi ad bonū. Dupl̓r aūt deuꝫ cognouerūt. vnomodo ſicut oībus ſuꝑeminētē. ⁊ ſic ei debebāt gl̓iam ethonorē qͥ ſuꝑexcellētibus debet̉. iſti ideo dicūtur inexcuſabiles. qꝛ cū cognouiſſent deū non ſicut deum glorificauerunt. vel quia ei debitū cultū non impenderūt. vel qꝛeius virtuti et ſciētie terminū īpoſuerūt. aliquapotētieet ſcientie ſubtrahētes contra id qd̓ dicicur. Eccle. 43.Glorificātes dn̄m qͣntūcunqꝫ poteritis. Scd̓o cognouerunt eum ſicut omniū bonoꝝ cauſā vn̄ ei in oībus gr̄aꝝactio debebat̉. quā tn̄ iſti non impēdebāt ſed potius ſuoingenio et virtuti ſue bona ſua aſcribebāt. Vnde ſubdit.Gratias nō egerūt .ſ. dn̄o .1. theẜ. vltīo. In oībus gr̄asagite. ¶ Deinde cū dicit. Sed euanuerunt. on̄dit ꝙ ineis ex culpa eſt ignorātia ſubſecuta. ⁊ primo ponit intentuꝫ. ſcd̓o manifeſtat ꝓpoſitū ibi. Dicētes. primo ergo ꝓponit cuplā que eſt ignorātie cauſa cū dicit. Euanuerūtvanū enim dicit̉ qd̓ nō habet ſtabilitatē ſeu firmitatem.ſolus aūt deus de ſe eſt immutabilis. Mal̓. 3. Ego deus⁊ nō mutor. Et tūc ſolum mens hūana eſt a vanitate libera quādo deo innitit̉. cū aūt p̄termiſſo deo īnitit̉ cuicūqꝫcreature incurrit vanitatē. Sap̄. 13. Uani ſunt oēs hoīesin quibꝰ non ſubeſt ſciētia dei ⁊cͣ. psͣ. 93. Dn̄s ſcit cogitatiōes hominū qm̄ vane ſūt. In cogitationibꝰ ſuis euanuerunt inqͣntū in ſeipſis ⁊ nō in deo fidutiā habebantſibi et nō deo bona ſua aſcribētes. ſcd̓m illud. psͣ. xj. Labia nr̄a. ⁊cͣ. Scd̓o ponit ignorātiam ſubſecuta dicēs. Etobſcuratū eſt .i. ꝑ hoc ꝙ obſcuratum eſt. factū eſt cor eoꝝinſipiens .i. lumine ſapiētie priuatū ꝑ quam homo veredeum cognoſcit. Sicut em̄ qui oculos corporales a ſolemateriali auertit obſcuritatē corporalē incurrit ita ille qͦa deo auertit̉ de ſeipſo preſumēs et non de deo ſpūaliterobſcuratur. ꝓuer. xj. Ubi hūilitas ꝑ quā .ſ. homo ſe deoſubijcit. ibi. ſapiētia. vbi ſuꝑbia. ibi cōtumelia. Ma. xj.Abſcondiſti hec a ſapientibus ſcd̓m ꝙ .ſ. eis videbatur.et reuęlaſti ea ꝑuulis .i. hūilibus. et de his habet̉ ephe.4. Gētes ambulāt in vanitate ſenſus ſui tenebris obſcuratū habentes intellectū. ¶ Deinde cū dicit. Dicētes. exponit qd̓ dixerat ⁊ primo qͣliter in cogitationibꝰ ſuis euanuerūt cum dicit. dicētes ſe eſſe ſapiētes ſtulti facti ſūt.Dicētes id eſt ſapientiaꝫ ſibi a ſeipſis aſcribētes. yſa. 5.Ue qui ſapientes eſtis in oculis vr̄is. yſa. 19. Quomōdicetis pharaoni filius ſapientium ego: filius regū antiquorum ⁊cͣ. Secūdo exponit qd̓ dixerat et obſcu. eſt inſipiens cor. cum dicit ſtulti facti ſunt quaſi contra diuinaꝫſapientiā agentes. Ie. 10. Stultꝰ factus ē omnis homoa ſcientia ſua de qua .ſ. preſumebat. ¶ Deinde cum dicitEt mutauerunt gloriam. ponit peccatum impietatis gentiliū. Et primo qͣntū ad hoc ꝙ peccauerūt ꝯtra gloriā deiScd̓o qͣntū ad hoc ꝙ peccauerunt contra veritatē nature