Prologus.

¶ Feliciter incipiunt cōmētaria clariſſimidoctoris. angeliciqꝫ ac communis ſanctiThome de aquino ordinis predicatoꝝ:ſuꝑ epiſtolas ſanctiſſimi gentiū doctorispauli apl̓i. correcta emēdataqꝫ ſūma cūdiligētia. ac ingēti ſolicitudīe per me fratreꝫ petrum de bergamo. ordinis fratrūpredicatoꝝ ſacre pagine minimū ꝓfeſſorē Et primo ſuper epiſtolā ad romanos.AS electionis ⁊cͣ Act. 9. Hoīes in ſacraſcriptura inueniunt̉ vaſis comparati ꝑꝑ quattuor. ſcꝫ ꝑꝑ ꝯſtitutione. repletionē. vſū et fructum. ¶ Primo enim ꝙͣtumad cōſtitutionē. Uas enim artificis arbitrio ſubiacet. Ie. 18Fecit illud vas alteꝝ ſicut platuerat ei. ⁊cͣ. Sic et cōſtitutiohominū ſubiacet dei arbitrio. de qͦ in psͣ. Ip̄e fecit nos etnō ip̄i nos. Vnde yſa. 45. dicit. Nunqͥd dicit lutū figuleſuo qͥd facis? Et infra. 9. capi. ad roman̄. Nūqͥd dicit figmentum ei qͥ ſe finxit. quid me feciſti ſic? Et inde eſt ꝙ ſecūdum volūtatē dei artificis diuerſa inuenit vaſoꝝ cōſtitutio. 2. thimo. 2. In magna aūt domo nō ſolū ſunt vaſaaurea et argentea ſed etiam lignea et fictilia. Beatus autē paulus qꝛ vas electiōis noīatur: in verb̓ ꝓpoſitis qͣlevas fuerit patet qd̓ dicit̉. Eccle. 5. Quaſi vas auri ſolidum ornatum omni lapide precioſo. Aureum qͥdem vasfuit ꝑꝑ fulgorē ſapientie. de qͣ poteſt intelligi qd̓ diciturꝓuer. 3. Precioſior eſt cūctis oꝑibus. Unde et beatꝰ petrus teſtimoniū ꝑhibet ei dicēs .j. pe. 3. Sicut et cariſſimus frater nr̄ paulus ſcd̓m datā ſibi ſapiētiam ſcripſit vobis. Solidū qͥdem fuit virtute caritatis. de qͣ dicit̉. can.vltīo. Fortis eſt vt mors dilectio. Un̄ et ip̄e dicit. Ro. 8Certus ſum enim qꝛ neqꝫ mors neqꝫ vita ⁊c̄ poterūt nosſeꝑare a caritate dei. Ornatū aūt fuit omni lapide precioſo. ſcꝫ oībꝰ virtutibꝰ de qͥbus dicit̉ .j. cor. 3. Si qͥs ſuperedificat ſupra fūdamētum hoc aurū argētuꝫ lapides precioſos. ⁊cͣ. Unde ⁊ ip̄e dicit. 2. cor. j. Gloria nr̄a hec ē teſtimoniū cōſciētie nr̄e ꝙ in ſimplicitate cordis ⁊ ſinceritate dei: et non in ſapiētia carnali: ſed in gr̄a dei cōuerſati ſumus in hoc mundo. Quale aūt fuit iſtud vas talia ꝓpinauit. docuit em̄ excellētiſſime diuinitatꝭ miſteria quead ſapientiaꝫ ꝑtinēt vt patet .j. cor. 2. Sapiētiā loqͥmurinter ꝑfectos. Cōmendauit etiam excellētiſſime caritatēj. cor. 13. Inſtruxit hoīes de diuerſis virtutibus vt patꝫcol̓. 3. Induite vos ſicut electi dei ſancti ⁊ dilecti viſceramiſericordie. ⁊cͣ. Scd̓o etiā ad vaſa ꝑtinere videt̉ vt liqͦre aliqͦ impleant̉ ſcd̓m illd̓ quarti. ꝝ. 4. Illi offerebāt vaſa ⁊ illa infundebat. Inuenit̉ etiam inter vaſa diuerſitasqͣntū ad huinſmodi plenitudineꝫ. Nam q̄dam inueniuntvaſa vini. q̄dam olei et diuerſa diuerſi generis. ſic etiamet homines diuerſis gratijs qͣſi diuerſis liqͦribus replent̉diuinitꝰ .j. cor. 12. Alij dat̉ per ſpūm ſermo ſapiētie. alij⁊cͣ. Hoc autē vas de quo nunc agitur plenū fuit p̄cioſo liquore .ſ. noīe chriſti. de quo dicit̉. can .j. Oleū effuſuꝫ nomen tuū. Vnde dr̄. Vt portet nomen meū. Totus enimvidetur fuiſſe hoc noīe plenus ẜm illud apoc 3. Scribaꝫſuper eū nomē meū Habuit eniꝫ hoc nomen in cognitiōe

intellectꝰ ſcd̓ꝫ illd̓. j. cor. 2º. Nō em̄ iudicaui me ſcire aliqͥd inter vos niſi xp̄m. Habuit etiā hoc nomē in dilectiōeaffectus ſcd̓ꝫ illud. Ro. 8. Quis nos ſeparabit a caritatexp̄i. j. cor. vltīo Si qͥs non amat dn̄m noſtrum ieſū xp̄mſit anathema Habuit etiā ip̄m in tota vite ſue cōuerſation. Unde dicebat gal̓. 2. Uiuo autē iā nō ego. viuit ꝟoin me xp̄s. ¶ Tertio quātum ad vſum ꝯſiderādum eſt ꝙoīa vaſa alicui vſui deputant̉. ſed quedā ad honorabiliorem. qͣdam ad viliorē ſcd̓m illud. Ro. 9. An non habetpoteſtatē figulus luti ex eadē maſſa facere aliud qͥdē vasin honorem. allud vero in cōtumeliam? Sic etiaꝫ homines ſcd̓m diuinam ordinationē diuerſis vſibus deputant̉ſcd̓m illd̓. ecc̄. 33. Om̄es homines de ſolo et ex terra. vn̄et creatus eſt adā. In multitudine diſcipline dn̄i ſeꝑauiteos: et immutauit vias eorum ex ipſis bn̄dixit et exaltauit. maledixit et humiliauit. Hoc aūt vas ad nobilē vſumeſt deputatū. Eſt em̄ vas portatoriū diuini noīs Diciturenim vt portet nomē meū. quod qͥdē nomen neceſſariumerat portari qꝛ lōge erat ab hoībus ſcd̓ꝫ illud yſa. 30. Ecce nomen dn̄i venit de longinquo Eſt aūt nobis longinquū ꝑꝑ penitētiam ſcd̓m illd̓ psͣ. cxviij. Longe a peccatoribus ſalus. Eſt etiā lōginquū nobis ꝑꝑ intellectꝰ obſcuritatem. Vnde ⁊ de qͥbuſdam dicit̉ heb̓. xj. ꝙ erant alōge aſpiciētes Et. nūeri. 24. dicit̉. Uidebo eū ſꝫ nō modo: intuebor illū: ſed nō ꝓpe. Et ideo ſicut angeli diuinas illuminationes ad nos deferūt tanꝙͣ a deo diſtā tesita apoſtoli euāgelicam doctrinā ad nos detulerūt. Et ſicut in veteri teſtamēto poſt legem moyſi legunt̉ ꝓph̓equi legis doctrinā populo tradebāt ſcd̓m illud mal̓. vltimo. Mementote legis moyſi ſerui mei. ita etiam in nouoteſtamēto poſt euāgeliū legit̉ apl̓oꝝ doctrīa qͥ ea q̄ a dn̄oaudierunt tradiderūt fidelibus ẜm illud .j. cor. xj. Accepi a dn̄o qd̓ ⁊ tradidi vob̓. ¶ Portauit autē beatus paulus nomē chriſti. primo qͥdem in corꝑe. cōuerſationeꝫ ⁊paſſionē eiꝰ imitando ſcd̓m illud gal̓. vltimo. Ego enimſtigmata xp̄i ieſu in corꝑe meo porto. ¶ Scd̓o in ore qd̓patet in hoc ꝙ in epl̓is ſuis frequētiſſime xp̄m noīat. Exabūdantia eniꝫ cordis os loquit̉ vt dicitur Mat. xij. Un̄poteſt ſignificari ꝑ colūbam de qͣ dicit̉ gen̄. 8º. Ꝙ venitad archā portās ramum oliue in ore ſuo. Quia enim oliua miẜicordiam ſignificat cōgrue ꝑ ramū oliue accipiturnomen ieſu xp̄i qd̓ etiam miſericordiā ſignificat ſcd̓ꝫ illd̓Mat .j. Vocabis nomē eius ieſum. Ipſe em̄ ſaluū facietppl̓m ſuū a peccatꝭ eoꝝ. Hunc aūt ramum virētibꝰ folijsdetulit ad archā .ſ. eccl̓iaꝫ. qn̄ eius virtutē ⁊ ſignificationem multiplicit̓ expreſſit: xp̄i gratiā ⁊ miſericordiā on̄dēdo. Unde ip̄e dicit .j. thi. j. Ideo miẜicordiā cōſecutꝰ ſūvt in me primū oſtēderet ieſus xp̄s omnē patiētiaꝫ. Et inde eſt ꝙ ſicut inter ſcripturas veteris teſtamēti maxīe frequentant̉ in eccl̓ia pſalmi dauid qͥ poſt peccatum veniamobtinuit: ita in nouo teſtamēto frequētant̉ epl̓e pauli quimiſericordiā cōſecutꝰ eſt. vt ex hoc pctōres ad ſpē erigātur. ꝙͣuis poſſit et alia ratio eē: qꝛ in vtraqꝫ ſcriptura fere tota theologie cōtinet̉ doctrina ¶ Tertio portauit nōſolum ad pn̄tes ſed etiā ad abſentes ⁊ futuros ſcriptureip̄m tradendo ſcd̓m illud yſa. 8. Sume tibi libruꝫ grandem et ſcribe in eo ſtilo hoīs. In hoc aūt officio portādinomen dei oſtēdit̉ eiꝰ excellentia qͣntum ad tria ¶ Primo qͥdem ꝙͣntū ad electiōis gr̄am vnde dicitur vas eletionis. Eph̓. 1. Elegit nos in xp̄o ante mūdi cōſtitutionem¶ Scd̓o ꝙͣtum ad fidelitatē qꝛ nihil ſui q̄ſiuit ſꝫ xp̄i. ẜmillud. 2. cor. 4. Non enim noſmetip̄os predicamus ſedxp̄m ieſuꝫ. Vnde dicit vas electionis eſt mihi. ¶ Tertioꝙͣtum ad ſingulareꝫ excellētiā Vnde ip̄e dicit. j. cor. 15.Habūdantius illis omnibus laboraui Unde ſignāter dicit Vas electionis ē mihi qͣſi pre alijs ſingularit̓. Quātum ad fructum cōſiderandū eſt ꝙ quidam ſunt qͣſi vaſa

a ij