DI.XLVIII

de malis. Contra. ſuper illud pͣs. Exultate iuſti. gloſaqͣꝫtum diſtat deus ab homine. tantū diſtat volūtas deia volūtate hominis. ergo ⁊cͣ. Item infinite diſtantium nulla eſt cōformitas. ſed deus ⁊ homo diſtant ī infinitum. cū vnū ſit finitū. ⁊ aliud ſit infinitū. ergo nulla eſt cōformitas voluntatū. Itē ſi voluntas noſtraconformat̉ diuine. aut ergo vel in ſeipſa. vel in tertio.Si in tertio. ergo diuina voluntas ⁊ humana conueniunt in aliquo cōmuni. ⁊ ſi hoc. ergo habent aliquidſimpliciꝰ ſe. qd̓ eſt incōueniens. maxime in diuina voluntate. reſtat gͦ ꝙ ſi eſt cōformis. ꝙ ſeipſa conformet̉.ergo volūtas eſt ipſa cōformitas. ſed cōformitas n̄ poteſt eſſe difformitas. ergo volūtas noſtra non pōt diſcordare a diuina. qd̓ eſt manifeſte falſum. ꝯtē ſi veluntas noſtra eſt cōformis diuine. aut hoc cōuenit eſſentialiter. aut ꝑ participatōnē. Si eſſentialiter. reditidem qd̓ pͥus. Si ꝑ participationē. quero de illo ꝑ cuiꝰparticipatione volūtas eſt cōformis. vtrū ſit ꝯformevel non. Si nō. nō poteſt cōformare. Si ſic. tūc aut eſfentialiter. aut ꝑticipatiue. ergo vel erit abire ī infinitū. vel ſtare in aliqͦ creato qd̓ ſit ꝯformare deo ꝑ eſſentiam. vel volūtas cōformat deo ꝑ increatū. ſed non eſtabire in infinitū. nec eſt ponere ꝙ deus ſit cōformitasvoluntatis humane. ad deū ergo aliquod creatū eſſentialiter eſt cōforme. ſed qd̓ eſſentialiter eſt ꝯforme alicui. eſſentialiter cōuenit cū illo. Et qd̓ eſſentialiter cōuenit cū illo. ē eiudſē eſſentie. gͦ ⁊c̄. Cōtra. jͣ. Coꝝ. vj.Qui adheret deo vnus ſpūs eſt. ſed nō eſt vnus ſpūsꝑ vnitatē nature. ergo eſt vnus ꝑ cōformitatē volūtatis. Item Math̓. xij. Om̄is qui facit voluntatē patris mei qui eſt in celis. ille meus frater ⁊ ſoror ⁊cͣ. ſecnon eſt veꝝ ꝙ ſit frater ꝑ ꝓpinquitatē ſanguinis. ergoeſt frater ꝑ conformitate voluntatis ⁊ dilectiōis. tiquaſcūqꝫ voluntates cōtingit velle idem. ⁊ velle oppoſita. cōtingit cōformari et difformari. ſiue contrariari.ſed volūtas diuina ⁊ humana ſunt huiuſmodi. hoc patet. ergo ⁊cͣ. Item quaſcūqꝫ voluntates cōtingit adinuice ordinari ꝑ ꝑfectā poſſidentiā ⁊ obedientiā. contingit ad inuice cōformari. ſed voluntatē hūanā cōtingit diuine ꝑ om̄ia ſubiacere ⁊ obedire. ergo ⁊cͣ. ℟.7 dd̓m ꝙ aliqͥd cōformare alicui cōtingit duplicit̓. Autqͣꝫtum ad ſimilitudinē. aut qͣꝫtū ad habitudinē. Quantum ad ſimilitudinē cōtingit dupliciter. Aut quandoaliqua duo participāt tertiū in qͦ aſſimilant̉. vt agnꝰ ⁊nix alhedine. Aut cū aliqua duo ſic ſe habent ꝙ vnumeſt ſimilitudo alteriꝰ. vt ſpecies coloris ſiue idolū. colori aſſimilat̓ ſiue ꝯformat̉. Aut qn̄ aliquid participatſimilitudinē. vt ſpeculū vel oculꝰ aſſimilat̉ vel conformat̉ corꝑi obiecto. Primo modo nō ē poſſibile aliquācreatura deo cōformari. Secūdo modo aliqua creatura cōformat̉ vtputa gratia q̄ dicit̉ ſimilitudo dei vl̓ gloria que eſt deiformitas. Tertio modo aſſimilat̉ ⁊ cōformat̉ anima que habet gr̄am ⁊ gloriā. de hac ꝯformitatenihil ad p̄ſens. Alio modo cōtingit cōformari aliquidalicui ẜm ſimilē habitudinē ſiue cōparationē. que pōtdici ꝓportio cū eſt reꝝ eiuſdē generis. ⁊ proportionalitas cū eſt reꝝ diuerſoꝝ geneꝝ ſiue nō cōmunicantiū vtfiat vis in verbo. Large tn̄ loquendo vtraqꝫ pōt diciꝓportio. ⁊ hec nihil ponit cōmune. qꝛ eſt ꝑ cōparatiōeꝫduoꝝ ad duo. ⁊ poteſt eſſe īter ſumme diſtantia. ⁊ ẜmhanc poteſt volūtas noſtra cōformari diuine. videlicet ꝑ ſimilē habitudinē ad actuꝫ. vt ſicut deus qd̓ vult.vult liberaliter ⁊ charitatiue. ita ⁊ homo. ⁊ ꝑ ſimilē cōparationē ad obiectū. vt qd̓ vult deꝰ velit homo. ⁊ eodem fine quo vult deꝰ. velit homo. hͦ totū poſſibile ē eē.

⁊ totū poſſibile eſt nō eſſe. ⁊ ideo poſſibile eſt voluntatem noſtrā diuine cōformari ⁊ difformari. Et ꝯcedende ſunt ratiōes ad hoc. Ad illud gͦ quod obijcitur. ꝙdiſtat deus ab hoīe. ⁊ humana volūtas a diuina in infinitum. iā patet reſpōſio. qꝛ hoc nō impedit ꝯformitatem cōparatiōis. Licet impediat ꝯformitatē equalitatis ⁊ vniuocatiōis Ad illud qd̓ obijcit̉ vtrū in ſeip̄avel in tertio cōformet̉. dd̓m ꝙ nō in ſeipſa niſi loqmurde conformitate longinqua q̄ attendit̉ in imagine. Siautē loquamur de cōformitate ꝓpinqua q̄ ꝯſiſtit in ſil̓itudine. ſic nō ſeipſa ꝯformat̉. ſed mediāte gratia. q̄ nōeſt tanqͣꝫ tertiū ab vtroqꝫ ꝑticipatū. ſꝫ etiā ſicut ſimilitudo vniꝰ. ⁊ ꝓprietas alteriꝰ. Un̄ gr̄a eſt ſil̓itudo eſſentialiter. nō tn̄ oportet ꝙ eſſentialiter ꝯueniat in tertioqꝛ ſil̓itudo ſeipſa ꝯuēnit cū eo cuiꝰ eſt ſil̓itudo. ⁊ ſic patent obiecta ambo. Sil̓r cū loq̄mur de ꝯformitate qͣꝫtūad habitudinē. dicemꝰ. ꝙ volūtas in ſeip̄a ꝯformaturſed ꝑ cōparationē ad alteꝝ. qd̓ tn̄ neqꝫ eſt de eſſentia diuine volūtatis nec humane. nec tāqꝫ tertiū ꝑticipatuꝫab vtroqꝫ. ⁊ ſic patet illud. Ad illd̓ qd̓ vltimo q̄rit̉vtꝝ ꝯformet̉ ꝑ eſſentiā aut ꝑ ꝑticipationē. dd̓m ꝙ necſic. nec ſic. ſꝫ ꝯformat̉ ꝑꝓportionē ſiue ꝑ ꝯſimilē habitudinem. ⁊ ſic patet illud.Queſtio IIUtꝝ ꝯformitas volūtatis noſtre ad diuinā faciat eaꝫiuſtā. Et ꝙ ſic. videt̉. qꝛ ſuꝑ illud p̄s. Rectos decet collaudatio. glo. Recti ſunt qͥ dirigūt cor ſuū ẜm volūtatem dei. q̄ recta eſt. Itē. ij. Coꝝ. vj. Que ꝑticipatioiuſticie cū iniqͥtate? aut q̄ ſocietas lucis ad tenebras?q. d. nulla. ſi gͦ diuina volūtas iuſticia eſt ⁊ lux. ⁊ hūana volūtas ſit iniqua. nō pōt eſſe ꝯformis. gͦ ſi eſt ꝯformis. neceſſe eſt eſſe iuſtā. Itē ꝯformari regule iuſticie nihil aliud eſt qͣꝫ iuſtificari. ſꝫ volūtas diuina ē regula iuſticie. qꝛ nō pōt obliquari ad aliqd̓ iniquū. gͦ cōformari volūtati diuīe eſt iuſtificari. Itē intellectꝰnoſter non pōt ꝯformari diuino qͥn efficiat̉ verꝰ. gͦ necaffectus nr̄ poteſt ꝯformari diuino qͥn efficiat̉ iuſtꝰ. ſic̄em̄ veritas eſt rectitudo intellectꝰ. ſic iuſticia eſt rectitudo affectꝰ. Cōtra. mgr̄ dicit. ⁊ eſt ꝟbū Aug. ꝙ voluntas dei bona ꝑ hoīm malas voluntates implet̉. ſedvnꝰ effectꝰ nō ꝓcedit ab vna cauſa ꝑ aliā niſi ille cauſead inuicē ꝯforment̉. gͦ cōtingit malā voluntatē diuineꝯformari. Itē ꝯformitas volūtatū ꝯſiſtit in volēdo⁊ nolendo idē. ſꝫ impiꝰ poteſt velle ⁊ nolle. qd̓ deꝰ vult⁊ nō vult. vt ponit exemplū Augꝭ. de prauo ſilio qͥ patrem vult mori. qd̓ ⁊ deꝰ vult. gͦ ꝯformitas nō facit voluntatem iuſtā Itē qͣꝫuis volūtas dei ſit beata. tamēvolūtas illi cōformis nō ꝓpter hoc eſt beata. gͦ pari ratione qͣꝫuis ſit iuſta. nō ꝓpter hoc volūtas cōformis eſtiuſta. Itē ſi cōformitas facit voluntatē iuſtā. cū velit hominē qui patit̉ iniuriā vindicare. ſi ille qui patit̉iniuriam vult ſe vindicare. iuſte vult. ergo iuſtū eſt exigere vindictā S tu dicas ꝙ deus vult hominē vindicare. ſed nō vult ꝙ homo vindicet ſe. hoc nō ſoluit. qꝛſaltē tunc liceret homini appetere ꝙ deus ip̄m vindicaret. Nº. dicendū ꝙ cōformitas volūtatis noſtre addiuinam attendit̉ ẜm proportionē ſicut dictū eſt. Duplex eſt aūt ꝓportio volūtatis .ſ. ad actū. ⁊ ad volitum.Similis proportio ad actū ꝯſiſtit in hͦ. ꝙ ſicut deꝰ qd̓vult. vult ex charirate ⁊ liberalit̓ ſiue iuſte ⁊ recto fineſic ⁊ hō velit. Similis proportio ad volituꝫ eſt. vt qd̓vult deꝰ. etiā homo velit. Poteſt gͦ ꝯformitas attendiẜm hanc duplicē ſimilitudinē ⁊ cōparationeꝫ. ⁊ ſic eſtſufficiēs ⁊ facit voluntatē iuſtā. Poteſt iteꝝ attēdi ſolum ẜm alterā. vtputa ẜm volitum. et ſic eſt deficiens.

9

1o

7

11