Druckschrift 
... in Primum librum .. (1493)
Entstehung
Seite
146v
Einzelbild herunterladen
 

LiberPrimus

producta. ꝑfectus iudex om̄ia remunerāda. ſꝫ oīs creatura ſpectat ad artificiū. ⁊ om̄e bonū ⁊ malū ad iudicium. gͦ deus oēm creaturā cognoſcit. ⁊ oēm bonitateꝫ⁊ maliciā. Itē impoſſibile eſt aliqͥd eſſe in qͦ nō ſit deus ꝑ p̄ſentiā eſſentie. vt ſupra ꝓbatum eſt. ſed cuicūqꝫp̄ſens eſt ꝑ eſſentiā ⁊ cognitionē. gͦ impoſſibile eſt aliquid deo eſſe incognitū Itē ſi eſſet in vna re ita ꝙ nōin alia. eſſet eius eſſentia limitata. gͦ ſi ita cognoſceret.ꝙ aliqua eſſent incognita. eſſet eiꝰ cognitio limitata ⁊artata. ⁊ ita imꝑfecta. Sꝫ ꝯtra. Om̄e nobilius deoeſt attribuendū. ſed quedā melius eſt neſcire qͣꝫ ſcire. ſicut dic̄ Augꝰ. in ench̓. gͦ neceſſe eſt ponere ꝙ deus illanō ſciat. Item intellectꝰ noſter ꝓpter ſui immaterialitatem nō intelligit ſingularia. Un̄ vt ph̓s dicit intellectus eſt vniuerſaliū. ⁊ ſenſus ſingulariū. Sꝫ diuinintellectus multo magis eſt immaterialis qͣꝫ noſter. gͦſi noſter nō intelligit ſingularia. nec diuinꝰ. Itē noſter habitꝰ ſciētialis ꝓpter ſui certitudinē nō eſt niſi neceſſarioꝝ ⁊ nō ꝯtingentiū. Quia dicit Boetiꝰ ꝙ ſcientia eſt eoꝝ q̄ ſui immutabilē exiſtentiā ſortiunt̉. Si ergo diuina cognitio eſt multo certiorqͣꝫ nr̄a ſcīa. ptꝫ ⁊cͣItē ſicut deꝰ dicit̉ omniſciēs. ita eſt om̄ipotēs. ſꝫ potentia mali nō eſt de omnipotētia nec de ꝑfectiōe potētie naturalit̓. gͦ ſimiliter cognitio mali nō eſt de ꝑfectione ſcīe. gͦ ⁊cͣ. Itē hocip̄m on̄dit̉ autoritatibꝰ. At prīoautoritate Abacuc. jͣ. Mūdi ſunt oculi tui dn̄e ne videāt malū. gͦ. Itē Math̓. xxv. de malis. Neſcio vosItem q̄ neceſſitas eſt deū ponere cognoſcere omniaEt videt̉ ꝙ nulla. qꝛ cognitio noſtra nominus d̓r ꝑfecta ſi nō cognoſcit vnā muſcā. ſi ergo diuina cognitiomulto minꝰ ꝑficit̉ a ſcibili. nō erit imꝑfecta ſi non cognoſcit iſta vilia. ℟º. dd̓m ad intelligentiā obiectorum ꝙ in deo eſt cognitio approbatiōis. ⁊ ſimplicꝭ noticie. Et noticia approbatiōis ꝯnotat cōplacentiā volūtatis. Hac nō cognoſcit deꝰ oīa. qꝛ nec mala nec malos. ſꝫ tm̄ bona ⁊ bonos. ⁊ de hac intelligunt̉ due vltīeautoritates. Eſt alia cognitio ſimplicis noticie. ⁊ hecqꝛ habet rationē cognoſcendi a veritate q̄ eſt lux ſūmacui nihil poteſt occultari. nec etiā tenebre obſcuranturab ip̄a. ideo de neceſſitate cognoſcit oīa. magna ⁊ ꝑua.bona ⁊ mala. ſicut on̄dunt ratiōes ad primā ꝑtē Adillud gͦ qd̓ primo obijcit̉. ꝙ om̄e nobiliꝰ deo eſt attribuēdum. dicendū ꝙ eſt meliꝰ ſimpliciter. ⁊ eſt melius huic⁊ ẜm ſtatū. Dico gͦ ꝙ om̄ia ſcire ſimplicit̓ melius ⁊ nobilius eſt. ſed hoī corrupto qͥ accipit occaſionē peccandi ex cognitione. meliꝰ eſt quedā neſcire. ideo nō ſequitur ꝙ ſit deo attribuendū. Ad illud qd̓ obijcit̉ de immaterialitate intellectꝰ. dicendū ꝙ hͦ ꝙ non cognoſcitſingularia nō tm̄ venit ex immaterialitate. īmo ex īmaterialitate ꝯiuncti ⁊ īmaterialitate ſua. Qm̄ em̄ ꝯiungitur corꝑi. iō habꝫ potētias ẜm quas depēdet a corꝑeqͣꝫtū ad oꝑationē. ⁊ ꝑ quas intellectꝰ qͣꝫdiu eſt in corꝑeexit ad exteriora. qꝛ ille ſunt medie .ſ. ſenſus ꝑticularis⁊ imaginatio. Om gͦ ſingulare nō ꝑuenit ad intellectūniſi ꝑ iſtas potetias. ⁊ aſcenſus ꝑ has eſt ẜm abſtractionem ⁊ depurationē. ⁊ abſtractio facit de ſingulari vniuerſale. ideo nō poteſt ſingularia cognoſcere vt ītellectus. niſi intellectꝰ ſit ſeꝑatus vel diuinus. Ad illd̓qd̓ obijcit̉ de certitudine ſcīe. dicendum. ꝙ hͦ nō eſt propter certitudinē ſimpliciter. ſꝫ ꝓpter certitudinē cauſatam a re. Et qm̄ cauſat̉ certitudo in noſtra cognitionevel pendet ex re. ideo non poteſt noſtra cognitio eſſecerta niſi res ſit neceſſaria. Diuina aūt cognitio qm̄ are nō cauſatur. nec dependet. iō pōt eſſe certe de re ꝯtin6 genti. Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ potētia mali nō eſt de

omnipotētia. gͦ ⁊cͣ. dd̓m ꝙ nō eſt ſimile. quia rectitudomanes rectitudo eſt rō cognoſcēdi malū. ſed rectitudonō eſt cauſa mali niſi declinādo a rectitudine ⁊ deficiendo. ideo ſcire malū eſt de ꝑfectiōe ſcīe. ſed poſſe malumnō eſt de ꝑfectiōe potētie. Ad illud qd̓ querit̉ que neceſſitas eſt cognoſcēdi deū omīa. dicendū ꝙ infinitas⁊ immēſitas veritatis que nō patitur aliquid latere deum. ſicut immenſitas diuine p̄ſentie non patitur aliquid abſentari a deo.QueſtioUtrum deus poſſit ſcire vel p̄ſcire plura qͣꝫ ſciat. Et ꝙpoſſit plura ſcire on̄dit̉ ſic. Nihil ſcit̉ niſi ens ⁊ veruꝫſed multa poſſunt eſſe que nō ſunt. ⁊ verificari q̄ falſaſunt. gͦ multa poſſunt ſciri a deo que tamē non ſciunturItē ꝙ poſſit plura p̄ſcire videtur qꝛ p̄ſcientia eſt tm̄futuroꝝ. ſed multa poſſunt eſſe futura que nunqͣꝫ fiētnec erūt. ergo multa poſſunt p̄ſciri que non p̄ſciunturergo deus poteſt plura p̄ſcire qͣꝫ p̄ſciat. Sed contraꝙ nō poſſit plura ſcire videt̉. qꝛ ſciētia dei eſt infinitoꝝcū ſit infinita. ſicut ꝓbatū eſt ſupra. ſꝫ infinitis nō pn̄teſſe plura. nec cogitari. gͦ ⁊c̄. Itē poteſt p̄ſcire pluraaut plura īcōplexa ſiue plures res. aut plura cōplexa.ſiue enūciabilia. Nō plura incōplexa. qꝛ res ſcit deusetiā ſi nunqͣꝫ ſint. ſcit em̄ om̄ia que poſſunt fieri. Sil̓rnō plura cōplexa. qꝛ cuiuſlibet cōtradictiōis ſꝑ alterapars eſt vera. altera falſa. gͦ de cōplexis ſemꝑ tot ſuntvera quot ſunt falſa. gͦ qui ſcit omīa. nō pōt ſciri pluraquia nō poſſunt eſſe plura ꝟa. Itē ꝙ non poſſit plira p̄ſcire qͣꝫ p̄ſciat. videt̉. quia quecūqꝫ deꝰ p̄ſcit. ſi nulpreſcit. nec poteſt p̄ſcire niſi ſimul. ſi ergo poteſt plurap̄ſcire qͣꝫ p̄ſciat. aut ergo ſimul. aut ſucceſſiue. Simulēimpoſſibile. ſucceſſiue ſimiliter impoſſibile. qꝛ in eternitate nō eſt ſucceſſio. ergo nullo modo. Item ſi poteſt plura p̄ſcire. ergo cū maior ſit p̄ſcientia pluriū ſaltem extenſiue. ⁊ qd̓ poteſt eſſe maius poteſt augeri. ergo diuina p̄ſcientia poteſt augeri. ſed vbi augmentuꝫibi mutatio ⁊ variatio. ergo diuina ſcientia poteſt mutari ⁊ variari. Nº. dicendū ꝙ cū querit̉. vtrum deupoſſit plura p̄ſcire vel ſcire. aliter eſt iudicandū de priſcientia qͣꝫ de ſcientia. Nam ſicut dicit ꝯſueuit. triplexeſt dei cognitio. non qͣꝫtum ad diuerſitatē cognitionū.ſed cognitoꝝ. ſcꝫ cognitio approbationis. intelligētie.⁊ viſionis. Cognitio approbatiōis eſt ſolūmodo d̓ eisad que ſe extēdit beneplacitū voluntatis. ⁊ hoc eſt ſolummodo de his que fiunt ⁊ bona ſunt. ⁊ hec abſqꝫ dubio poteſt eſſe pluriū. Cognitio vero intelligētie dicitur cognitio qua deus cognoſcit om̄e poſſibile ⁊ ſibi ⁊alijs. ⁊ hac cognoſcit deus infinita. ⁊ hec nullo modopoteſt eſſe pluriū. Lognitio viſionis eſt eoꝝ quorumab eterno fuit p̄uiſio. ⁊ hec ſolū eſt eoꝝ que ſunt vel fuerunt vel erūt. ⁊ hec cognitio poteſt eſſe pluriumqͣꝫ ſit.⁊ quia eiuſdē eſt hec cognitio cuiꝰ eſt preſciētia. p̄ſciertia poteſt eſſe pluriū. Concedendū ergo ꝙ quedā ſciertia poteſt eſſe pluriū. quedā non. At per hoc patet reſponſio ad obiecta de ſcientia. Ꝙ em̄ obijcit ꝙ ſcictia dei eſt infinitorum. ⁊ ꝙ nihil cōnotat circa incōpl̓xum. dicendū ꝙ hoc verū eſt de ſcientia intelligētie.non eſt verū de ſcientia viſionis. Quod autē obijde preſcientia. concedendū eſt ꝙ poteſt eſſe plurium.Quod autē obijcit̉ ad oppoſitū. ꝙ ſi poteſt ſcire p̄ra. aut ſimul. aut nō ſimul. dicendū ꝙ ſimultas poteſtattendi dupliciter. Aut quantū ad ſubſtantiā preſcitoꝝ ſiue cognitionē. ſic ē veꝝ ꝙ ſimul. quia ab eternopreſciuit quedā. ⁊ ab eterno potuit p̄ſcire plura et potuit p̄ſciſſe. Si aūt cōſideratur ſimultas quantum ad

17

12

13

14

15

ro

15

21