DI.LLLI

ſit ſupra ſe. ergo nihil in toto mundo poteſt. ergo deꝰeſt impotentiſſimus. quod eſt abſurdiſſimū dicere.Sed cōtra opponit̉ per rationē ph̓i in .xj. Intelligibile eſt perfectio intellectus. ergo ſi deus intelligit aliud a ſe. intellectus eiꝰ perficitur ab alio. et ſi hoc. ſeqͥtur triplex incōueniens. Primū ꝙ eius cognitio vileſcit. cum perficiat̉ a re minus nobili qͣꝫ ſit deus. Secūdum ꝙ eius cognitio vel ipſe deus tranſmutat̉. omneem̄ quod ab alio perficit̉ habet potentiā paſſiuaꝫ. queeſt principiū rranſmutandi. Tertiū inconueniens eſtꝙ deus non ſit ſua actio. cum actio ſit a perfectione. ⁊deus perficiatur ⁊cͣ. Item ſi deus cognoſcit aliud aſe. cū omne quod cognoſcit deus ſit idem quod deus.neceſſe eſt ꝙ illud quod cognoſcit ſit extra deum. ergoſi cognoſcit aliud. cognoſcit aliquid extra ſe. Et ex hocſimuiter oritur triplex incōueniens. ſcꝫ ꝙ cognitio eiꝰſit indigens exteriori. ſit etiaꝫ tranſmutabilis. ⁊ ꝙ ſitaliud qͣꝫ ipſe. que omnia ſunt incōuenientia. Itemillud idem oſtēditur per rationē cognoſcendi. quoniāratio cognoſcendi eſt ipſa veritas. ſed veritas ideꝫ eſtquod rei entitas. vt dicit Auguſtinus. ergo nihil cognoſcitur a deo niſi ens. ſed deꝰ nihil cognoſcit niſi abeterno. ergo nihil cognoſcitur ab ip̄o niſi ens quod eſtab eterno. ſed tale eſt vnum ſolū ſcꝫ ipſe deus. ergo ⁊cͣItem ratio cognoſcendi eſt aſſimilatio. vbi eſt em̄cognitio. neceſſe eſt ꝙ ibi ſit aſſimilatio cognoſcentisad cognoſcibile. ergo vbi ſumma cognitio. ibi ſummaaſſimilatio. ⁊ quia dei cognitio eſt ſumma ⁊ perfectiſſima. ergo debet attendi ẜm ſummā aſſimilationem. ſꝫnihil ſumme aſſimilatur deo niſi ipſe. ergo ſolū ſeip̄mcognoſcit. Item videtur ꝙ nulla neceſſitas ſit ponere deū cognoſcere alia a ſe. Quoniaꝫ ſicut potentiaſe habet ad productionē. ita ⁊ intelligentia ad cognitionē. ſꝫ etiā dei potentia ſi nihil producat non eſt minꝰpotens. ergo ſi intelligentia dei nihil aliud a ſe cognoſcat. nihilominus eſt ſumme intelligens. Item bonitas creature cōparata ad bonitatem creatoris eſt ſicut punctus ad lineam. ergo ſimilter veritas ad veritatem. Sed ſi intelligatur punctus amoueri a linea.non eſt linea minor ncc̄ imperfectior. ergo ſi deus veritatem ſuā cognoſcit ſine veritate creature. nihilominus ſua cognitio perfecta eſt. ℟º. dicendum. ꝙ pium ⁊ neceſſarium eſt dicere ꝙ deꝰ aliud a ſe cognoſcatPiumquideꝫ. quia omnis rectus animus hoc dicit.quia non latet deū quod cognoſcit noſter animꝰ. Neceſſarium. quoniā non poteſt opus latere ſapientiſſimum opificē. ⁊ ideo oppoſitū eſt dicere imꝑium et impoſſibile. Et propterea ad intellectum obiectorumnotandū ꝙ cognoſcere aliud eſt dupliciter. aut p aliud a ſe cognoſcente. aut per ſe. Quando cognoſcēs cognoſcit aliud ⁊ per aliud. tunc verū eſt ꝙ perfectioneꝫhabet aliunde. ⁊ tunc eius intellectus eſt in potentia.⁊ recipit aliunde perfectionē. ⁊ ideo additionē ⁊ tranſmutationem. ⁊ hoc omnino impoſſibile eſt circa deumEt iterum aliud cognoſcere per ſe. ⁊ tunc contingenseſt actus reſpectu cognoſcibilis. et tunc non recipit īperfectionem a cognoſcibili. ſed magis econuerſo. ethoc modo ponimus deum aliud cognoſcere a ſe per ſeipſum. et ſic non procedit prima ratio. ſed ẜm primaꝫviam. Et ita intelligit philoſophus ſi verum dixit.Ad illud quod obijcitur ſecundo. ꝙ ſi deus cognoſcit aliud a ſe. ergo aliquid extra ſe. Dicendū ꝙ cognoſcere aliquid extra ſe eſt tripliciter. Aut per aliqͥd conceptum ab extra. ⁊ ſic dependet cognitio ab extrinſe-

co. ⁊ ſic non eſt poſſibile ponere in deo. Aut eſt cognoſcere aliquid extra. quia aſpectus cognoſcentis deflectitur extra. ſicut cognoſcit angelus. Aut quia illudquod eſt aliud ⁊ diuerſum habet ortum ab intra. et itaquod eſt extra cognoſcitur per omnino intrinſecum.⁊ hoc modo cognoſcit deus. ſcꝫ per exemplar quod ēidem quod ipſe a quo res cognoſcuntur. et hoc modonihil valet obiectio. Ad illud quod obijcitur tertioꝙ ab eterno fuit vnum ſolumens. Dicendum. ꝙ duplex eſt rei eſſe. ſcilicet in ſe. ⁊ in ſua cauſa. id eſt in proprio genere. ⁊ in exemplari. Et ad cognitionem rei ſufficit exiſtentia eius in cauſa ſiue in exemplari. et quiaper exemplar repreſentatur ſicut futura eſt in propriogenere. ideo per exiſtentiam in exemplari omnino cognoſcitur ſicut futura eſt. nec aliter cognoſcitur poſtqꝫ facta eſt. Quod ergo obijcitur. ꝙ ab eterno fuitvnum ſolum ens. dicendum ꝙ verum eſt in propͥo genere ſiue in eſſe actuali. multa tamen fuerunt in cauſa⁊ eſſe illud erat ratio cognoſcendi ẜm vtrumqꝫ moduꝫeſſendi. Ad illud quod obijcitur quarto de aſſimilatione. Dicendum ſicut ſupra dictum fuit in queſtione de ydeis. ꝙ ad cognitionem requiritur aſſimilationon per cōuenientiam in genere vel ſpecie. ſed ẜm rationem exprimendi. ⁊ quoniam diuina veritas vna ⁊ſumma expreſſione exprimit ſe ⁊ alia. ideo ſumma aſſimilatio eſt. non tantū reſpectu ſui. ſed etiam reſpectualiorum. ⁊ ita patet illud. Ad illud quod obijcitur.y potentia dicitur perfecta. etiam ſi nihil faciat. ergo⁊c. dicendum ꝙ non eſt ſimile de actu faciendi reſpectu potentie. ⁊ ſciendi reſpectu intelligentie. Nam facere eſt actus vt actus ⁊ vt egrediens. qui non facit ꝑfectionem ſed conſequitur. ⁊ ei atteſtatur. ſed ſcire eſtactus vt habitus. qui ſignificatur vt perfectio potentie. Quoniā ergo diuina intelligētia eſt perfectiſſimaideo non tm̄ cognoſcit aliqua ſed omne quod pōt cognoſci. non autē facit omne qd̓ poteſt fieri. Ad illd̓quod obijcitur vltimo. ꝙ veritas creature nihil facitad primā veritatē ⁊cͣ. dicēdū ꝙ veꝝ eſt. ⁊ ideo eque nobilis ⁊ perfecta erat prima veritas ante creationē veritatum aliarum ſicut poſt. ſed tn̄ ponere ꝙ aliqua veritas ſit. ⁊ non ſit a veritate eterne. eſt ponere primamveritatē nō eſſe ſummā. ſic ponere aliquā veritatē nōeſſe. ⁊ non eſſe cognitā. tollit rationē perfecte veritatꝭvt eſt ratio cognoſcēdi. ⁊ ideo patet ꝙ de perfectioneſumme veritatis eſt cognitio creature. ſicut ⁊ potētiaQueſtioproducendi.Dato ꝙ deus cognoſcat alia a ſe. q̄rit̉ vtrū cognoſcatom̄ia a ia a ſe. Et ꝙ ſic videt̉ autoritate Hieremie. xvijPrauū eſt cor hoīs ⁊cͣ. ⁊ poſt. Ego dn̄s ſcrutās corda⁊ renes. ſed nihil incertiꝰ. nihil occultius noſtris cōgitationibꝰ. gͦ ſi has cognoſcit. ⁊ oīa alia. Itē Hcb̓.iiij. Om̄ia ſunt nuda ⁊ aꝑta oculis eius. ad quē nobisſermo. Et iteꝝ. Uiuus eſt ſermo dei ⁊ efficax. vſqꝫ ibi.⁊ nō eſt aliqua creatura inuiſibilis in ꝯſpectu eius.Itē Ioh̓. vlt̓. Dn̄e tu om̄ia noſti. Itē Augꝰ. iij. d̓tri. Nihil fit viſibile nec intelligibile qd̓ nō de aula interiori atqꝫ inuiſibili ſummi imꝑatoris aut iubeat̉ autꝑmittat̉. ẜm ineffabilē iuſticiā penaꝝ ⁊ premioꝝ. gratiarum ⁊ meritoꝝ. ⁊ ſi hoc. gͦ oīa cognoſcit. Item rōne videt̉. qꝛ qͣꝫto ſubſtātia ſpūalior atqꝫ ſimplicior. tanto pluriū eſt cognitiua. ſꝫ deꝰ eſt ſub̓a ſimpliciſſima etſꝑūaliſſima. gͦ eſt oīm cognitiua. Itē deꝰ eſt creator⁊ remunerator. ſꝫ inqͣꝫtū creator. eſt artifex. inqͣꝫtuꝫ remunerator. iudex. ſed ꝑfectus artifex cognoſciia

10

II

7

9

6

aa 4