Druckschrift 
... in Primum librum .. (1493)
Entstehung
Seite
136v
Einzelbild herunterladen
 

LiberBrimus

D intelligentiā huiꝰ partis queritur de exiſtētia dei vbiqꝫ. Et circa hoc tria principaliter qrūtur. Primo querit̉. vtrū eſſe vbiqꝫ cōueniatdeo. Secūdo vtrū eſſe vbiqꝫ ſit propriū dei. Tertio qͣliter ꝯueniat deo eſſe vbiqꝫ. At quantū ad primū. quiaeſſe vbiqꝫ poteſt diſtribuere ꝓ omnibꝰ rebus. ⁊ ꝓ omnibus locis. duo querunt̉. Primo vtrū deus ſit in omnibus rebꝰ. Secūdo vtꝝ ſit in omnibꝰ locis.Queſtio IꝘ ſit in omnibꝰ rebus oſtendit̉ ſic. Ph̓us in. j. ph̓ia.Quāto aliquid ſimplicius. tāto a pluribꝰ indigetur ⁊in pluribus inuenit̉. ſed deus eſt ſimpliciſſimꝰ in fineſimplicitatis. ergo īuenit̉ in omnibꝰ. ſed nō reꝑit̉ niſivbi eſt. ergo eſt in omnibꝰ. Itē quāto cauſa pͥor. tanto vniuerſalior. gͦ cauſa prima eſt vniuerſaliſſima. ſedqͣꝫto aliquid vniuerſalius. tanto influit in plura. ergocum pͥma cauſa ſit vniuerſaliſſima. influit in omnia. ſꝫomne qd̓ influit in aliquid eſt illi p̄ſens ẜm virtutem.nuſqͣꝫ em̄ ⁊ nunqͣꝫ oꝑatur deus agens. niſi ꝑ p̄ſentiā ꝟtutis. ſꝫ deus ꝑ ſuā ſimplicitatē eſt idē quod ſua virtꝰcum gͦ virtus dei ſit in omnibꝰ. ⁊ ſubſtātia eſt in om̄ibꝰItē hoc videtur ꝑ impoſſibile. quia omne qd̓ eſt invna re limitata. ita ꝙ nō eſt in alia eſt limitatū ⁊ artatum. ſed hoc eſt impoſſibile circa deū. gͦ non eſt in vnare qͥn in omnibꝰ ſit. Itē ſi deus eſt in vna re ita ꝙ nōin alia. aut poteſt eſſe ī illa in qua nō eſt. aut non. Sinon poteſt. gͦ non eſt omnipotens. Si poteſt eſſe ⁊ nōeſt. cuꝫ res nō mutetur. ergo mutari pōt. gͦ ſi deꝰ nō eſtin omnibꝰ rebus. aut non eſt omnipotēs. aut mutabilis. quoꝝ vtrūqꝫ eſt impoſſibile. Contra. qͣꝫto aliqͥdmagis ſeiungit̉ a natura tenebroſa. tāto eſt imꝑmixtius ⁊ ſub nobiliori luce cognoſcit. ſed deꝰ clariſſime cognoſcit. ergo maxime a natura tenebroſa ſeiungit̉. ſedom̄is creatura tenebra. ergo deus aut in nullis. aut inpauciſſimis eſt rebꝰ creatis. Item qͣꝫto motor magꝭdiſtat a mobili. tanto ſufficientiꝰ mouet. Unde ſufficientius mouet anima qͣꝫ forma naturalis. ⁊ intelligentia qͣꝫ anima. ſed deus eſt motor ⁊ oꝑator ſufficientiſſimus. ergo ſumme diſtat ab omni mobili. ergo aut innullis eſt rebꝰ. aut in paucis. Itē om̄is virtꝰ vnitaplus eſt infinita qͣꝫ multiplicata ſed diuina virtus eſtinfinitiſſima. ergo vnitiſſima. ſed qͣꝫto aliquid magiseſt vnitū. tanto minꝰ diffuſum ⁊ in paucioribus repertum. gͦ ⁊cͣ. Itē querit̉ que neceſſitas eſt deū ponere īrebꝰ omnibꝰ. Uidet̉ ꝙ nulla ex parte dei. Nobilitatꝭ ēem̄ in agente ꝙ poſſit agere vbi nō eſt. ſimiliter ꝙ poſſit facere effectu ꝑ ſe ſtantē. alioqͥn oꝑa dei magis ſuntdebilia qͣꝫ oꝑa artificū creatoꝝ. que ſaluant̉ in eſſe ip̄isabſentibꝰ. gͦ ſi nulla neceſſitas eſt. videtur ergo eſſe ſuip̄e Dauid teſtatur dices. Si aſcendero in celū tu illices ⁊c. Neceſſitas aūt exiſtendi deū in omnibꝰ ſumiturtum a ꝑte ꝑfectiōis ipſiꝰ. tū a ꝑte indigentie rerum. Aparte ipſiꝰ ꝓpter ſummā immenſitate. ⁊ ſummā poteſtatem. ⁊ vtriuſqꝫ ratio eſt ſumma ſimplicitas. Quiaem̄ ſumme ſimplex eſt ad nihil artatū. ideo in omnibꝰinuenitur tanqꝫ immēſum. Quia ſumme ſimplex. id̓oin infinitū virtuoſiſſimū. ⁊ Ideo virtus eius in om̄ibꝰ.⁊ virtus idē eſt qd̓ ſubſtātia. ⁊ ideo neceſſe eſt ꝙ ſit ī oībus. Ex parte creature ē neceſſitas. quia creatura habet in ſe poſſibilitatē ⁊ vnitatē. ⁊ vtriuſqꝫ cauſa eſt. qꝛproducta eſt de nihilo. Quia em̄ creatura eſt ⁊ accipiteſſe ab alio. qui eā fecit eſſe cū prius nō eſſet. ex hͦ noneſt ſuū eſſe. ⁊ ideo non eſt purus actus. qꝛ habet poſſi-

bilit̓atem. ⁊ ratiōe huiꝰ habet fluxibilitatē ⁊ variabilitatem. ideo caret ſtabilitate. ⁊ ideo nō poteſt eſſe niſi ꝑpn̄tiam eius qui dedit ei eſſe. Et exemplū huiꝰ aꝑtureſt in imp̄ſſione forme ſigilli in aqua. que nō cōſeruat̉ad momentū niſi p̄ſente ſigillo. Et iteꝝ quia creaturade nihilo ꝓducta eſt. ideo habet vanitatē. ⁊ qꝛ nihil vanum in ſeipſo fulcitur. neceſſe eſt ꝙ om̄is creatura ſuſtentetur ꝑ p̄ſentiā virtutis. ⁊ eſt ſimile. ſi quis poneret corpus pōderoſum in aere qd̓ eſt quaſi vanū. noſuſtentaret̉. ſic ⁊ in propoſito. Ad illud ergo qd̓ obijcitur de diſtantia ⁊ ꝑmixtione. dicendū ꝙ triplicitervnitur quid alicui. Aut ẜm pn̄tiam tm̄. aut ẜm p̄ſentiam ⁊ dependentiā. aut ẜm p̄ſentiā ⁊ dependentiā ⁊ cōcomitantiā in materia. Primo modo eſt radiꝰ in aereScd̓o modo anima in corꝑe. Tertio modo liquorī liquore. Qd̓ primo modo eſt in aliquo nō ꝑmiſcetur. ſimiliter qd̓ ſcd̓o modo eſt nō ꝑmiſcet̉ proprie. ſed ſoluꝫquod tertio. Et pͥmo quidē modo eſt deus in rebus nōſecūdo vel tertio. Ad illud quod obijcitur de diſtātia motoris a mobili. dicendū ꝙ eſt diſtantia ꝑ abſentiam. ⁊ hec impedit ⁊ nō iuuat ad motū. Et eſt diſtamtia ꝑ independentiā. ⁊ hec iuuat. quia qͣꝫto motor ꝑfectior eſt ⁊ abſolutior. minꝰ dependet et eſt ſufficientio⁊ hoc modo diſtat etiā deus pn̄s. Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ virtus vnita eſt magis infinita. dicendum ꝙvnitio virtutis que facit ad eius magnitudinē. ꝑ ſe attenditur reſpectu ſubiecti. ꝑ accidens reſpectu obiectiReſpectu aūt ſubiecti attendit̉ ꝑ ſubiecti ſimplicitatem. reſpectu aūt obiecti ꝑ indiſtantiā a virtute. quiavirtus tāto potentior. qͣꝫto ſubiecto ꝓpinquior. Quoniam ergo ꝟtus diuina in ſubſtātia eſt ſimpliciſſima.⁊ nunqͣꝫ a ſubſtātia elongat̉. ideo in multis eſt infinitiſſima. quia vnitiſſima in multis. vt in vno. vbiqꝫ eīeſt centrū illius potētie. ſicut dicit Tremegiſtus.Qd̓ vltimo obijcitur iam ſolutū eſt. quia neceſſitas īex parte dei ⁊ creature. ſicut viſum eſt. Qd̓ ergo obijcitur ꝙ agens creatū vbi non eſt oꝑatur et effectuꝫ ꝓducit qui ſine ip̄o ſtat. dicendū ꝙ nō eſt ſimile in deo.nam ſi attendat̉ hoc in artifice creato. hoc venit ex defecto ꝑfectionis. quia em̄ agens creatū limitatū eſt. etdiffert a ſua virtute. poteſt oꝑari ꝑ virtutē vbi nō eſt.Rurſus. qm̄ agit ex ſuppoſitione. ⁊ nō poteſt in totūideo effectus nō totaliter dependet ab ip̄o. deus aut habet cōditiones oppoſitas. quia infinitus. ⁊ idem eſt īeo virtus ⁊ ſub̓a. ⁊ totū ꝓducit. iō nō eſt ſimile.Queſtio IUtrū deus ſit vbiqꝫ localit̓ .i. vtꝝ ſit in omnibus locisEt ꝙ non. videt̉ Boetiꝰ in li. de tri. Deus ita eſſe vbiqꝫ dici videt̉. nō ꝙ in omni loco. ſed ꝙ oīno in loco cēnō poteſt. Itē hocip̄m videt̉ ratiōe. quia ſicut vultph̓us. Locus ad locatū magis cōparat̉ in rōne formeqꝫ in ratiōe alteriꝰ generis cauſe. ſed deus eſt forma excellentiſſima. ergo reſpectu eius nulla eſt forma. gͦ nūlus locus. Itē alia ratione videt̉. quia quadrupleeſt conditio loci in reſpectu ad locatu .ſ. continere. ſaluare. menſurare. ⁊ terminare. Continet vt vas. H. eſurat vt quātitas. Saluat vt natura. Terminat vt finis. ſed deus ẜm nullā haꝝ conditionū cōparat̉ ad locum. gͦ ⁊cͣ. Itē prima ⁊ ꝓpria paſſio eſſendi in locoeſt dimenſio. gͦ qd̓ magis recedit a dimenſione. minꝰeſt in loco. ⁊ qd̓ maxime minime. ⁊ qd̓ om̄ino receditnullo modo eſt in loco. ſed deus eſt hmōi. gͦ ⁊c̄. Lontra. Hiere. xxiij. Celū ⁊ terrā ego implebo. ſꝫ omē qd̓eſt in loco ip̄m implēdo eſt in loco ẜm ꝙ locus.hoc videtur ratiōe. quia loci ẜm ꝙ locus eſt indigetia

12

3

14