Druckschrift 
... in Primum librum .. (1493)
Entstehung
Seite
128r
Einzelbild herunterladen
 

DI.EXXV

De ſcīa dei. q̄ cū ſit vna. quōſortit̉ plura noīaUmqꝫ ſupradiſſeruerimꝰ ac plura dixerimꝰ de his cōit̓ q̄ ẜm ſb̓a ſtantiā de deo dicūt̉ª eoꝝ tn̄ q̄dā ſpecialē efflagitāt tractatū.b de qͥbꝰʰ ammodo tractandū ēid eſt. de ſcīa. p̄ſciētia. ꝓuidētiadiſpoſitiōe. p̄deſtinatiōe. volūtate ⁊ potētia. Sciendum gͦc eſt ꝙᶜ ſapiētia vel ſcientia dei.

cum ſit vna ⁊ ſimplex. tamen ꝓpter varios rerum ſtatus. ⁊ diuerſos effectus. plura ac diuerſa ſortitur nomina. Dicitur em̄non tantum ſcientia. ſed etiaꝫpreſcientia vel prouidentia. diſpoſitio. predeſtinatio. Et eſtpreſciētia ſiue prouidentia: nōde futuris tantum. ſed de omnibus. de bonis ſcilicet ⁊ d̓ malis. diſpoſitio vero de faciendiſPredeſtinatio de omnibꝰ ſaluādis. ⁊ de oībꝰ bonis. qͥbꝰ ⁊ f̓liberant̉ ⁊ ī futuro coronabūt̉.

tranſferri. vt diabolus. buffo. vulpes. quia magistranſferuntur ad vituperiū qͣꝫ ad laudē. Rurſus. qꝛtranſlatio eſt propter noſtrā inſtructionē. ⁊ ſimilitudo incipiens a notiori. eſt via cognoſcendi. ideoeſt tranſlatio a creaturis tanqͣꝫ a notioribꝰ ad creatorem. ſed nō cōuerrit̉. ⁊ quia magna ſimilitudo maieſt falſitatis. ideo non tranſferunt̉ nomina multumſimilia. ſicut ſunt nomina angeloꝝ. ne forte angelꝰ

credatur eſſe deus. Per hoc patet ꝙ tranſlatio eſt ī diuinis qͣꝫtum ad nominū multiformitatē. ratione cuiꝰdicit̉ deus omninominabilis. ⁊ patent om̄ia p̄ter pͥmūQuod em̄ obijcit̉ ꝙ nulla eſt ſimilitudo. qꝛ ſumma eſtdiſtantia. Dicendū ꝙ ⁊ ſi nō eſt ſimi litudo ꝑ vniꝰ nature participationē. eſt tamen ſimilitudo ẜm analogiam ⁊ habitudinē. ⁊ hoc in cōparatiōe ad effectus. Sꝫde hoc magis alibi habitum en.

a Eoꝝ tn̄ q̄dam ſpēaleꝫefflagitāt tractatū: Cōtraaut em̄ iſta efflagitāt ſpālētractatuꝫ. qꝛſūt difficiliaaūt qꝛ ſūt appropͥata. Sqꝛ ſunt difficilia. ſed aliaetiā ſūt difficilia. ſic̄ ſimplicitas veritas īmutabilitas. Si qꝛſunt appropͥata. ſꝫ ſimilit̓ ſunt vnitas ⁊ equalitas.℟º. dd̓m ꝙ iſta efflagitāt ſpēalē tractatuꝫ triplici excauſa. tū qꝛ ſunt difficilia. tū qꝛ multa de ipſis in ſcriptura ſunt determinata. tū etiā qꝛ dicūt reſpectū adcreaturā. ⁊ ẜm has cōditiones attendit ratio cauſein diuina natura. iō qꝛ debebat facere tranſitum adcreaturas ſiue ad creationē. ⁊ ad hec p̄exigit̉ ī cauſapoſſe ſcire ⁊ velle. q̄ faciūt cauſam eſſe ꝑfectā. iō tractatū illū in medio collocauit int̓ tractatū de trinitate. ⁊ tractatū de reꝝ vniuerſitate. ſꝫ qꝛ hmōi ſe tenēta deo ⁊ a deo ſuſtentant̉. iō tractatꝰ iſte in pͥmo libroponit̉. b Ammodo tractādū eſt. i. de ſcīa ⁊cͣ. Uihic male dicere. qꝛ potētia p̄cedit ſcīam ⁊ voluntatēT ergo male ordinat ī ꝓpoſito ⁊ male in exequēdo. ℟ꝰ.dd̓m ꝙ duplex eſt loqͥ de iſtis. aut ī ſua generalitate.aut vt ꝯcurrūt ad vnū effectū. Si ī ſua generalitateſic cū ſcīa ſit reſpectu bonoꝝ ⁊ maloꝝ. faciēdoꝝ ⁊ nō

Diſtinctio. xxxv. de ſcientia dei in generali ẜm ſe.Unqꝫ ſupra diſſeruerimꝰ ac plura dixerimꝰc Supra egit magiſter de ſacramēto trinitatis ⁊ vnitatis. in hac ꝑte agit de ꝯditionibꝰẜm quas eſt in deo ratio cauſalitatis. que ſunt potētia. ſapiētia ⁊ volūtas. Habet aūt hec ꝑs tres ꝑtes.In quaꝝ prima agit de ſciētia. In ſecūda de potētia.jͣ. diſ. xlij. Nunc de omnipotentia dei agendum eſt.In tertia de volūtate. jͣ. diſ. xlv. Iam de volūtate dei⁊cͣ. Prima ꝑs habet tres. In prima agit de ſcientiain generali ẜm ſe. In ſecunda agit de modis diuinecognitionis. vtrū deus cognoſcat mutabiliter vel īmutabiliter. ⁊ quomodo. diſ. xxxviij. Nunc gͦ ad ꝓpoſitum reuertētes. In tertia vero agit qͣꝫtū ad ſpeciales effectus. jͣ. di. xl. Predeſtinatio vero eſt d̓ bonis ſalutaribꝰ. Prima pars diuidit̉ in tres. In prima magiſter determinat de ipſa dei ſcientia. In fecūda. quia res agnite ſunt in ſciente ꝑ modū ſcientis.

dicit̉ deus omninominabilis. ⁊ patent om̄ia p̄ter pͥmūQuod em̄ obijcit̉ ꝙ nulla eſt ſimilitudo. qꝛ ſumma eſtdiſtantia. Dicendū ꝙ ⁊ ſi nō eſt ſimilitudo ꝑ vniꝰ nature participationē. eſt tamen ſimilitudo ẜm analogiam ⁊ habitudinē. ⁊ hoc in cōparatiōe ad effectus. Sꝫde hoc magis alibi habitum en.ideo determīat quomodo res ſunt in deo. jͣ. diſ. xxxvj.Solet hic queri. cum om̄ia dicant̉ eſſe in dei cognitione. In tertia vers incidēter determinat quomodo d̓cꝰeſt in rebꝰ. jͣ. di. xxxvij. Et quoniā demōſtratū eſt ex ꝑte. Prima pars que cōtinet pn̄tem diſtinctionem.tres habet partes. In prima cū dei ſcientia ſit vna. determinat quomodo ſortit̉ plura noīa. In ſecunda cuꝫdei ſcientia vel p̄ſcientia ſit eterna. determinat quomodo ſe habeat ad temꝑalia vel creata. ibi. Hic cōſiderari oportet. vtrū ſciētia vel p̄ſcientia. In tertia cum deiſciētia ſit ens quomodo cognoſcat nō entia. ibi. Propterea omnia dicunt̉ eſſe in deo ⁊c̄. In prima parte ſeipſum cōtinuans dicit ꝙ diuina eſſentia plura babetnomina propter cōnotata. In ſecūda dicit ꝙ dei ſcientia eſſet. ſi nihil futuꝝ eſſet. ⁊ eſſet ſcientia. ſed nō diceretur p̄ſcientia. In tertia oſtēdit ꝙ om̄ia habēt ratiōesin deo ꝑ quas cognoſcunt̉. ⁊ ſunt in ip̄o. ⁊ ita oīa ſuntſibi p̄ſentia. ⁊ ſic patet diuiſio ⁊ ſnīa. Subdiuiſionesem̄ partiū manifeſte ſunt in lr̄a.faciendorū prioreſt ẜm rationemintelligēdi qͣꝫ potentia. Et potētia cū ſit rſpectufaciēdoꝝ ⁊ nonfaciendoꝝ prioreſt volūtate queeſt reſpectu faciendoꝝ bonoruꝫtm̄. Si aūt loq̄mur de his ꝓutꝯcurrūt ad vnūeffectū. ſic potētia inqͣꝫtū potēseſt prima. inqͣꝫtum exequens ēvltima. Priꝰ em̄eſt poſſe. deinde ſcire. ⁊ poſt velle. ⁊ poſtremo e facere.quod eſt ipſius potētie. Et quantū ad hūc actū magiſter ponit hic vltimo loco potentiā. ſꝫ in executiōe ꝯſiderat ordinē ẜm maiorē generalitatē ⁊ minorem.c Sapīa vel ſcīa dei ⁊cͣ. diuerſa ſortit̉ noīa. q .ſ. ſūt.ſciētia. p̄ſciētia. ꝓuidētia. diſpoſitio. p̄deſtinatio. q̄rit̉quō diſtigunnt̉ hec nomīa. ⁊ videt̉ ꝙ inſufficiēter enumeret. qꝛ nō ſolū eſt ponere in diuinis p̄deſtinationē.veꝝ ⁊ reprobationē. ℟º. dd̓m ꝙ hmōi noīa diſtinguūtur ſic. Diuina cognitio pōt ꝯſiderari. aut in ſe. aut incōparatione ad creaturas. Si in ſe. aut ꝓut dicit pure cognitionē ꝑ modū ſpeculatiōis. aut ꝓut dicit ſpeculationē iunctā affectioni. Primo modo eſt ſcientia.ſcd̓o modo eſt ſapīa. Uel ſic aūt dic̄ cognitionē ſimplicem. aut ꝑ rationē nobiliſſimā ſic̄ ꝑ cās nobiliſſimas.q̄ ip̄e deꝰ ſunt. Prīo mō eſt ſcīa. ſcd̓o mō ē ſapīa. Si autē ꝯſideret̉ ī cōꝑatiōe ad res. hͦ p̄t eſſe dupliciteut

33

DI. XXXVI

2

3 4