LiberSecundus

Diſtinctio. xl. qualiter ex prauitate volūtatisfiat deprauatio in actu exteriori. oſtendēs ex oppoſito. quō ex rectitudine intentōis habeat fieriopus bonum.

Oſt hec de actibꝰ adijciendū videtur ⁊c̄. Suioſtendit magiſter qͣliter voluntas ex fine hab-at rectificari ⁊ dep̄uari. In hac ꝑte intēdit oſtēdere qualiter actus ⁊ opera rectificari habeant ⁊ dep̄uari ex affectu ⁊ fine. Et quoniā obliquū habet cognoſci per rectum. ⁊ malum per bonum. ideo pars iſta habet duas. In prima parte inquirit magiſter quomodoin tentio faciat opus bonum. In ſcd̓a parte inquirit

volūtatē ẜm quā hꝫ naturaliter moueri. ⁊ quoniā peccatum nō habet eſſe circa actuꝫ volūtatis vt eſt naturavel vt mouetur naturaliter. ſed ſolum vt mouetur deliberatiue. hinc eſt ꝙ ſynderiſis per peccatū nō habet deprauari. quia cum ipſa habet alias regere ⁊ dirigere. edominiū regendi poteſt perdere. hiac eſt ꝙ contingieam per culpā p̄cipitari. Preſidētia em̄ dn̄ij a duobuspendet. videlicet a rectitudine preſidentis. ⁊ ab obtenperātia famulātis. ⁊ qͣꝫuis ſynderiſis quantū eſt de ſeſemper ſit recta. quia tamen ratio ⁊ voluntas frequenter ei obuiat. ratio per erroris excecationē. ⁊ voluntasper impietatis obſtinationē. hinc eſt ꝙ ſynderiſis precipitari dicitur. pro eo ꝙ effectus eius ⁊ preſidentia invires alias deliberatiuas propter earum repugnantiam repellitur ⁊ caſſatur. At ponitur exemplum in milite. qui quantū eſt de ſe ſemper bene ſedet ſuper equuꝫequo tamen ruente precipitari dicitur. ſic ⁊ in ꝓpoſitointelligendum eſt. Hic autē modus dicendi tanqͣꝫ rationabilior a pluribus ſuſtinetur. Et ideo ratiōes quead hanc parte adducunt̉ concedende ſunt. Ad illucvero quod primo obijcitur de glo. ꝙ ſynderiſim precipitari videmus. iam patet reſponſio. Non enim ſequtur ſi precipitatur ꝙ propter hoc per peccatum deprauetur. quia precipitiū eius nō tm̄ attenditur circa actūpropriū. ſed etiam circa actum aliarū virtutū quibus īſidere debet ip̄a ſynderiſis. Ad illud quod obijciturꝙ morbus diffidentie corrumpit mentis celſitudinē. etꝙ anima cōſtuꝑatur vſqꝫ ad verticem. dicendū ꝙ vertex ⁊ celſitudo mentis nō vocatur hic ſynderiẜ. ſed ſuperior portio rationis. Superior aūt portio rationisnō nomīat ipſam potentiā anime inqͣꝫtum mouet̉ naturaliter. ſed inqͣꝫtum mouetur deliberatiue. At hoc modo circa ipſam habet peccatum conſiſtere. maxime illd̓quod attenditur ẜm actum rationis qui eſt ſurſum. ſicut eſt peccatum infidelitatis ⁊ deſperatōis ⁊ alia peccata. que directe opponuntur virtutibus theologicisAd illud quod obijcitur ꝙ culpa ⁊ pena circa idē habent fieri. dicendū ꝙ illud nō habet veritatem loquendo preciſe. pro eo ꝙ pro peccato voluntatis totū corꝑhabet puniri. Uerum eſt tamen ꝙ ſicut voluntas ē pcipium peccandi. ita ⁊ principaliter punitur. vnde etvermis conſcientie plus eſt afflictiuus volūtatis ꝓ uteſt deliberatiua. qͣꝫ ꝓut eſt natura quedaꝫ. propter mituam repugnantiam. Utrum autē ſola volūtas ſit ſubiectum pene. vel aliquid aliud. hoc infra ſuo loco manifeſtabitur. Ad illud quod obijcitur ꝙ conſcientiaque eſt iudicatoriū precedens ſynderiſim eſt recta ⁊ nōrecta. gͦ ⁊ ſynderiſis. dicendum ꝙ nō ſequitur pro eoip̄a conſcientia nō tm̄ conſiſtit in vniuerſali. immo eti

am deſcendit ad particulare. nō tantūmado moueturmotu ſimplici. immo etiam collatiuo. nec mirum. quiaconſiſtit in ratione. cuius quidem rationis eſt vnū abaltero diſcernere. ⁊ vnum ad alteꝝ conferre. ⁊ ideo licꝫconſcientia prout ſtat in vniuerſali ⁊ mouetur aſpectuſimplici ſit ſemper recta. prout tamē deſcendit ad particularia ⁊ confert poteſt fieri erronea. propter hoc ꝙintermiſ. et ſe actus rationis deliberatiue. Et hoc patꝫſic. Conſcientia em̄ iudeoꝝ ex ip̄o pͥmo naturali dictamine dictabat ꝙ deo eſt obediendum. ⁊ ip̄i poſtmoduꝫaſſumūt ꝙ deꝰ precipit circūciſionem. ⁊ ciboꝝ diſtrictionem. Et ex hoc formatur conſcientia eoꝝ in particulari vt ſe circūcidant. ⁊ a cibis abſtincāt. Error iſte nōvenit ex primo principio quod quidē verum fuit. ſꝫ venit ex aſſumptione que quidem nō fuit conſcientie ꝓut eſt naturale iudicatoriū. ſꝫ potius rationis erroneeque quidē ſpectat ad li. ar. ſynderiſis aūt qͣꝫtum eſt de ſemouetur motu ſimplici in remurmurando contra malum ⁊ inſtigando ad bonum. Preterea mouetur cōtramalum nō hoc vel illud. ſed in vniuerſali. vel ſi aliquomodo inclinetur ſynderiſis ad deteſtandū hoc malumvel illud. hoc nō eſt inqͣꝫtum hoc ſed inqͣꝫtum malum. ⁊hinc eſt ꝙ ſynderiſis non obliquatur. ſicut conſcientiaerrat. Alia etiaꝫ poſſet reddi ratio. quia ſynderiſis nominat ipſam potentiam naturaleꝫ ⁊ eſt naturaliter habilitata. conſcientia autem nominat habitum non tm̄naturalem ſed etiam acquiſitum. ⁊ quia natura quantum eſt de ſe ſemper recte mouetur. quod autem acquiritur poteſt habere ⁊ rationem rectitudinis ⁊ obliquitatis. hinc eſt ꝙ ſynderiſi ſemper exiſtente recta. cōſciētia poteſt eſſe recta ⁊ erronea. Ad illud quod obijcitur ꝙ donum ſapientie eſt circa ſynderiſim. dicendumˢꝙ falſum eſt. oīa em̄ dona ⁊ omnes virtutes ⁊ beatitudines reſpiciunt volūtatem ẜm ꝙ deliberatiua eſt. Ꝙautem dicitur ſynderiſis poſtulare pro nobis gemitibus inenarrabilibus. hoc intelligitur cauſaliter. quianos inſtigat ad gemituꝫ pro malis quibus immerſi ſumus. Ad illud quod obijcitur quod bonis mediocribus contingit male vti. dicendum ꝙ illud verum eſtde his que mouentur ad nutū libe. arbi. ẜm cuius actūꝓprie attenditur vſus ⁊ abuſus. ſynderiſis autem cumſit potentia naturalis ⁊ naturaliter moueatur. nō ſubeſt imperio liberi arbitrij. ⁊ ideo nō ſequitur ꝙ libeꝝ arbitriū poſſit ea abuti. Preterea eſto ꝙ poſſit illa abuti.adhuc nō ſequitur ꝙ propter hoc in ipſa eſſet peccatuꝫqͣꝫuis enim liberum arbitrium abutatur oculo cum intuetur ad concupiſcendum. tamen peccatum non dicitur eſſe in oculo. peccatum enim nō eſt in eo quo quisabutitur. ſed potius in abutente.quomodo ex obliquitate intentionis ſiue voluntatishabeat fieri opus malum. infra diſt. xlj. Cunqꝫ intentio vt ſupra dictum eſt opus bonum faciat ⁊c̄. Primapars diuiditur in duas partes. In quarum prima magiſter oſtendit ꝙ actus penſari habeant boni vel maliex intentione vel fine. In ſcd̓a inquirit vtrum generaliter hoc ſit verum. ꝙ bonitas operum cauſetur ex bonitate intentionis. ibi. Sed queritur vtrū omnia opera ⁊c̄. Et illa ſcd̓a pars diuiditur in tres partes. In qrum prima recitat diuerſorum opiniones. In ſcd̓a cōfirmat alteram illarum auctoritate Auguſt. ibi. SedAuguſti. euidentiſſime docet ⁊c̄. In tertia vero reditad confirmanda reliqua. ibi. Que tamen quidam contendunt ⁊c̄.

43

44

4g

45

49

46

59

47

C