DI.XXXVIII
ſit a deo. tn̄ magis aliquis defectꝰ elongat̉ a cauſalitate dei qͣꝫ aliꝰ ẜm ꝙ ſunt diuerſi modi deficiēdi. Eſt eniꝫqͥdā defectꝰ qͥ dicit pͥuationē alicuiꝰ poſitōis ⁊ ordinis.ſicut eſt defectꝰ culpabilis. ⁊ iſte eſt defectꝰ vituꝑabilis⁊ vituꝑabilē reddit actorē. ⁊ talē defectū deꝰ n̄ fecit. necetiā facit aliqͥd. qͦ facto creatura tali defectu deficiat neceſſario. vn̄ nec deꝰ facit peccatū. nec facit aliquē peccare. nec facit aliqͥd qͦ facto neceſſario ſeqͥtur pctm̄ rōne illius qd̓ deꝰ facit. h̓ dico ꝓpter aīe infuſione in qͣ neceſſario ꝯtrahit̉ culpa originalis. ſꝫ hͦ nō eſt ex actu dei. ſꝫex p̄uaricatōe pͥmi ꝑentis. Eſt ⁊ aliꝰ defectꝰ qͥ eſt pͥuatioalicuiꝰ poſitōis. nō tn̄ eſt pͥuatio ordinis. ꝯtingit enimaliqͦs defectꝰ ordinari. ⁊ talis defectꝰ licet nō poſſit d̓oattribui ẜm ꝙ defectꝰ. pōt tn̄ ei attribui ẜm ꝙ ordinatꝰ⁊ de tali defectu licet nō poſſit dici ꝙ deꝰ eū faciat. qꝛ defectū facere eſt deficere. pōt tn̄ dici ꝙ facit aliqͥd qͦ factoneceſſario ꝯſequit̉ ille defectꝰ. ⁊ talis defectꝰ eſt falſitas⁊ ignorātia. ⁊ cecitas. ⁊ ꝯſil̓es. Un̄ qͣꝫuis nō poſſit ꝯcedi ꝙ deꝰ faciat falſitatē orōnis ſiue orōnem falſam ẜꝙ falſa eſt. pōt tn̄ ꝯcedi ꝙ d̓eꝰ faciat aliqͥd qͦ facto alioratio eſt falſa neceſſario. ſicut cū iuſtificat imꝑiū. facialiqͥd. qͦ facto hec enūciatio eſt falſa. Iſte eſt impiꝰ. Cōcedēde ſunt igit̉ rōnes on̄dentes ꝙ enunciatio falſa ẜmꝙ falſa nō ſit a deo. Ad illud gͦ qd̓ obijcit̉ ꝙ falſitas⁊ veritas fundant̉ ſuꝑ idē. dd̓m ꝙ veꝝ eſt. ſꝫ tn̄ aliter etaliter. qꝛ veritas fundat̉ ꝑ modū poſitiōis. ⁊ falſitas ꝑmodū pͥuatōis. ⁊ iō nō ſequit̉ ꝙ ſit ab eodē. Cū aūt dicitur ꝙ q̄ ſuꝑ idē fundant̉ ab eodē ſunt. hͦ intelligit̉ qn̄ ſuper idē fundant̉ ⁊ eodē mō. Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ eolitas ⁊ ineqͣlitas in rebꝰ ſunt ab eodē pͥncipio. Rn̄dendū eſt ꝙ nō ē ſil̓e. qꝛ in rebꝰ vno mō ineqͥlitas dicit pͥuationē eqͥlitatis vbi dꝫ eē. ⁊ tūc nō ē a deo cū ſit defectusAlio mō ineqͣlitas dicit gradū ⁊ ordinē qͥ debꝫ eē interres. ⁊ hͦ mō ſi videat̉ dicere pͥuationē. qꝛ tn̄ dicit poſitionē a deo eſt. ſꝫ inadeqͣtio ſigni ad ſignatū ſꝑ dicit defectum. ꝓ eo ꝙ ſignū inſtitutū ē vt repn̄tet ſignatū ẜmeſt. ⁊ iō in adeqͣtione ſigni ad ſignatū ē falſitas. inadtio ꝟo in rebꝰ nō eſt falſitas. Et ꝓpterea nō ſequit̉ ꝙ ſi īadeqͣtio rei ad rē eſt a deo. ꝙ inadeqͣtio ſigni ad ſignatum ſit a deo. Poſſet tn̄ dici ꝙ inadeqͣtio inqͣꝫtū hmōicū dicat defectum eꝗͥlitatis a deo nō eſt. qͣꝫuis illud qd̓ſubeſt a deo eſt. Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ deꝰ pōt falſi ficare enūciationē. Dd̓m ꝙ hec ē vera ⁊ ꝓpria. Deꝰ facit.xxviqualiter in generali ꝑ actū votm̄ introducitur.Oſt predicta de volūtate eiuſqꝫ fine ⁊c̄. Supraon̄dit magiſter quid ſit malū ſiue pctm̄ in generali. in hac ꝑte determīat qualiter pctm̄ ꝑ actūvoluntatis habeat introduci. Diuidit̉ aūt pars iſta intres. In quarū prima determinat magiſter qualit̓ peccatū a voluntate habeat ortū in generali. In ſcd̓a ꝟo deſcendit ad ſpāles drn̄tias peccati. infra diſt. xlij. Cumaūt voluntas mala ⁊ oꝑatio ⁊c̄. In tertia vero inquiritvtrū ortū habeat in ip̄a voluntate ptās peccādi. infradiſt. xliiij. Poſt predicta cōſideratiōe dignū occurrit.⁊ꝰ. Prima ꝑs hꝫ duas. In prima inquirit mgr̄ qualitipſa voluntas habeat deprauari. Scd̓o ꝟo qualit̓ epuitate voluntatis fiat deprauatio in actu exteriori. infra di. xl. Poſt hec de actibus adijciendū videtur. Prma ꝑs habet duas. In prima determinat qualiter voluntas habeat deprauari. In ſcd̓a ꝟo inqͥrit quare magis ceprauetur voluntas in ſuo actuqꝫ aliqua alia potentia. jͣ. di. xxxix. Hic autē oritur qō ſatis neceſſaria.Prima ꝑs que cōtinet pn̄tē diſtinctionem hꝫ duas
qͦ facto. aliqͣ ꝓpoſitio ē falſa. hͨ aūt minꝰ ꝓpria. deꝰ facitaliquā ꝓpoſitionē falſam. ſꝫ hͦ eſt ſimplicit̓ impropriadeꝰ facit falſitatē in ꝓpoſitione. ⁊ hͦ qꝛ falſitas nomīatip̄m defectū p̄ciſe. ⁊ iō in illa rōne eſt ſophiſma ẜm accidens q̄ ſi carguit. facit aliqͥd. qͦ facto ꝓpoſitio eſt falſagͦ facit ꝓpoſitionē falſam ſiue falſitate in ꝓpoſitione.Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ maioris dignitatis eſt falſiticare aliquā ꝓpoſitione qͣꝫ verificare. dd̓m ꝙ veritateꝫad falſitatē ꝯtingit cōꝑari dupliciter. Aut loq̄ndo formaliter. aut cauſaliter. ſiue rōne eiꝰ qd̓ ſubeſt. Si loꝗ̄ndo formalit̓. ſic cū veritas dicat adeqͣtioneꝫ. ⁊ falſitasinadeqͣtionē. ⁊ ita falſitas pͥuationē. veritas poſitōemdigniꝰ eſt oīno aliqͥd verificare qͣꝫ falſificare. qͥcqͥd illd̓ſit. cū dignior ſit veritas qͣꝫ falſitas. ſi tn̄ ꝯtingat dicere digniꝰ reſpectu eiꝰ in qͦ nulla ē dignitas. Si aūt cōparamꝰ veritatē ad falſitatē rōne eiꝰ qd̓ rn̄det ex ꝑte reiſic dico de plano ꝙ aliqn̄ digniꝰ eſt illud qd̓ ex ꝑte reireddit illā ꝓpoſitionē falſam. qͣꝫ illud qd̓ reddit ꝓpoſitionē verā. ſicut patet. digniꝰ ē em̄ qd̓ reddit iſtā ꝓpoſitionē falſam. iſte nō eſt bonꝰ. qͣꝫ qd̓ reddit eā veraꝫ. Etrō huiꝰ eſt iſta. qꝛ qͣꝫnis veritas de ſe dicat poſitionemqꝛ dic̄ adeqͣtionē. illa adeqͣtio ex ꝑte alteriꝰ extremi itabn̄ pōt reſpicere pͥuationē ſicut poſitionē. ⁊ defectū ſicut effectū. Sicut em̄ defectꝰ eſt ordinabilis ⁊ tn̄ defectꝰeſt. ſic ē cognoſcibilis. ⁊ ſic ē ſignificabilis. iō cū q̄rit̉ ſuper qͥd fundet̉ veritas enūciationis. nō oꝑtet ꝙ ex parte rei rn̄deat aliqͣ veritas. Sicut em̄ veꝝ ens contingitꝟe ſignificari ip̄m eē. ſic etiā de illo qd̓ nullo mō ē ꝯtingit ꝟe ſignificari ꝙ ip̄m nō ē. Sic em̄ ſignificatio dicitrelatione. ꝙ nō reqͥrit ſignificatū eē in actu. ſic ⁊ ꝟitasſigni q̄ qͥdem dicit ꝯditionē illiꝰ relatōis. nō exigit fundari ſuꝑ aliquā reꝫ actualiter exn̄tem. nihilominꝰ tn̄ cūoīs relatio ⁊ ordo a deo ſit. talis ſignificatio ⁊ talis veritas a deo ē. nec ſequit̉ ad hͦ ꝙ ſignificatū ſit a deo. immo ē ibi ſophiſma ẜm accidēs. ſicut ſi argueret̉. ordinatio culpe ⁊ pene ē a deo. gͦ culpa ē a deo. Sic nō ſeqͥturin ꝓpoſito vera ſignificatio furti ē a deo. gͦ furtū ē a d̓oEt ſic patet ꝙ ⁊ ſi veritati nō ſemꝑ correſpōdeat ex ꝑteſignificati aliquid excellentius qͣꝫ falſitati. tamen veritas nobilior eſt qͣꝫ falſitas. ⁊ ideo nō ſequitur ꝙ ſi verificatio propoſitionis ſit a deo. ꝙ ab eodem ſit propoſitionis falſificatio ſiue falſa enuciatio ẜm ꝙ falſa. Etſic patent queſita.ꝑtes. Qm̄ em̄ deprauatio ⁊ rectificatio voluntatis attenditur penes finem. ⁊ voluntas hꝫ comꝑari ad fineꝫmediante intentione. ideo ꝑs iſta duas hꝫ ꝑtes. In qͣrū pͥma det̓minat mgr̄ de rectificatiōe ⁊ depuat iōe voluntatis ex ꝑte finis. Scd̓o ꝟo inqͥrit drīam volūtatisintētiōis ⁊ finis. ibi. Solet etiā q̄ri qͥd diſtet int̓ voluntatē ⁊ intentionē. Prima ꝑs hꝫ quattuor ꝑtes. Quia eīobliquatio cognoſci hꝫ ꝑ rectitudinē (nā rectū iudex eſtſui ⁊ obliqͥ. ideo in prima ꝑte determinat mgr̄ ꝙ ex ꝑtefinis venit rectitudo volūtatis. Scd̓o determinat qͥsſit ille finis. ibi. Qui gͦ charitatē ſibi ponit finē. In tertia vero d̓etermīat de vnitate finis reſpectu bonarumvoluntatū. ibi. Sꝫ qr̄ vtꝝ oēs bone volūtates. Quar.to ꝟo mouet qd̓dā dubium ⁊ det̓mīat ibi. Uerūtn̄ huicſnīe q̄ dictū ē ⁊c̄ Scd̓a ꝟo ꝑs in qua det̓mīat de drn̄tiavolūtatis intētiōis ⁊ finis hꝫ duas. In quarū pͥma qͣrit drīam ẜm rōnē. ibi. Solet etiā q̄ri. ⁊c̄. Scd̓o de driaẜm rē. ibi. Sꝫ queritur vtrū intētio ⁊c̄. Et ẜm hoc duodeterminantur in parte iſta. ſcꝫ de comparatione voluntatis ad finem. ⁊ de differentia intentionis ⁊ volūtatis.
46
43
44I
45